Chương 8: Thương hội nữ nhân

Sau vụ sáu hòm sắt, Tú Vân Thương Hành có thêm khách.

Không phải các đại thương hộ.

Là những người trước đây hầu như không có tiếng nói trong các thương hội lớn: góa phụ giữ nhà trọ, phụ nữ quản cửa hàng khi chồng đi xa, người làm giấy dầu, chủ quán ăn, nữ thợ dệt và mấy bà chủ kho nhỏ quanh ngoại thành.

Lưu thẩm là người nói trước.

“Mấy hội buôn lớn không cho chúng ta đứng tên. Có việc thì gọi chồng, anh hoặc con trai tới. Nhưng kho của ta, tiền của ta, cuối cùng vẫn phải nhờ người khác ký.”

Cẩm Tú hỏi: “Thẩm muốn lập thương hội riêng?”

“Ta muốn lúc Trịnh gia ép giá, chúng ta không phải từng nhà tự chịu.”

Ý tưởng nghe lớn hơn năng lực hiện tại của họ.

Cẩm Tú không vội treo bảng “thương hội”. Nàng đề nghị thử trong ba tháng với một nhóm mười bốn người, chỉ làm ba việc: mua chung vật tư đóng gói, ghép chuyến xe và lập quỹ bù hao hụt cho hàng cứu tế hoặc hàng thiết yếu khi gặp thiên tai.

Mỗi thành viên góp tiền theo quy mô.

Mọi khoản thu chi ghi công khai.

Không ai được ép người khác chỉ bán qua Tú Vân.

“Nếu họ đi thương cục khác thì sao?” Cẩm Vân hỏi.

“Vẫn là thành viên.”

“Vậy mình lập hội để khách đi nơi khác?”

“Mình lập hội để họ có lựa chọn.”

Thử nghiệm đầu tiên đến sớm hơn dự kiến.

Mưa lớn kéo dài năm ngày làm đường phía bắc sạt, hai chuyến lương của Trịnh gia không về kịp. Giá gạo ngoài chợ tăng từng buổi. Một số thương nhân bắt đầu giữ hàng chờ giá cao hơn.

Cẩm Tú kiểm tra lượng tồn của mạng kho nhỏ.

Mỗi kho chỉ có một ít.

Cộng lại đủ cung cấp cho ba phường nghèo trong vài ngày.

Nàng không có quyền cưỡng ép ai bán.

Thương hội họp ngay trong kho Lưu thẩm.

“Ai muốn giữ hàng chờ giá thì có quyền.” Cẩm Tú nói. “Nhưng người nào đồng ý đưa một phần ra bán theo giá đã thống nhất sẽ được ưu tiên xe và kho miễn phí trong chuyến bổ sung sau.”

Mười một người đồng ý.

Ba người không.

Không ai bị loại khỏi hội.

Họ chia gạo thành các điểm nhỏ ở quán ăn và nhà trọ thay vì đổ hết ra một chợ. Mỗi nơi treo giá, số lượng bán mỗi hộ được giới hạn tạm thời để tránh người mua gom rồi bán lại.

Phủ Tri phủ thấy hệ thống hoạt động liền mua một phần làm cứu tế theo hợp đồng ngắn hạn.

Phạm Duy Khiêm đến xem, cau mày khi thấy phần lớn người đứng quầy là phụ nữ.

Lưu thẩm chống nạnh. “Đại nhân thấy chúng ta cân thiếu à?”

“Không.”

“Vậy đừng nhìn như thấy chuyện lạ.”

Duy Khiêm khựng một nhịp rồi bật cười.

“Ta chỉ đang nghĩ Trịnh gia sẽ khó khóa đường hơn trước.”

Hắn nói đúng.

Một thương cục lớn có thể mua một bến, ép một chủ kho hoặc chặn một đội xe.

Khó hơn nhiều khi phải đồng thời chặn mười mấy điểm nhỏ, mỗi điểm lại chỉ là một phần của hệ thống.

Trịnh Thế Hào phản ứng bằng một cách tinh vi hơn.

Hắn không cấm hội.

Hắn đưa ra chương trình cho vay lãi thấp cho phụ nữ buôn bán, kèm điều kiện ưu tiên mua hàng Trịnh thị trong hai năm.

Một nửa thành viên dao động.

Cẩm Vân tức giận. “Họ đang mua người của mình.”

“Không phải người của mình.” Cẩm Tú sửa. “Họ là người của họ.”

Nàng không cấm vay.

Nàng chỉ yêu cầu ai vay thì đọc kỹ điều khoản và tính tổng chi phí nếu giá Trịnh gia cao hơn thị trường.

Hai người rời hội để ký hợp đồng với Trịnh thị.

Sáu tháng sau, một người quay lại vì điều khoản độc quyền mua hàng khiến cửa tiệm của bà mất khách. Cẩm Tú cho trở lại như bình thường.

“Không phạt?” Cẩm Vân hỏi.

“Nếu hội bắt ai rời đi rồi không được trở về, nó cũng chỉ là một kiểu độc quyền khác.”

Cuối mùa mưa, nhóm mười bốn người đã thành ba mươi bảy.

Họ chính thức đăng ký Liên Thương Hội Tú Vân, trong đó phụ nữ có thể đứng tên phần vốn và hợp đồng của mình nếu pháp luật địa phương cho phép. Những trường hợp cần đại diện pháp lý thì hội thuê thư lại trung lập, không để một nhà nắm giấy tờ của tất cả.

Người ngoài bắt đầu gọi đó là “thương hội nữ nhân”.

Cẩm Tú không sửa.

Nàng quan tâm hơn đến bảng số liệu cuối quý: thời gian kho trống giảm, xe rỗng chiều về giảm, hao hụt thấp hơn và giá hàng thiết yếu ổn định hơn vào những ngày đường xấu.

Những con số ấy cũng lọt vào báo cáo của Phạm Duy Khiêm gửi về kinh.

Triều đình đang chuẩn bị một đợt vận chuyển lương lớn cho miền bắc sau hạn hán.

Đô Sát viện muốn biết liệu một mạng lưới nhiều thương hộ nhỏ có thể thay thế cách giao toàn bộ hợp đồng cho một vài đại gia hay không.

Đó có thể là cơ hội lớn nhất của Cẩm Tú.

Cũng là lúc một người nàng tưởng sẽ không bao giờ gặp lại xuất hiện trước cửa thương hành.

Nguyễn Đức Thành.

Cha nàng.

Ông gầy đến mức gần như không nhận ra, mặc áo của dân phu lưu đày, trên cổ tay còn vết xiềng.

Ông nhìn bảng hiệu Tú Vân rất lâu rồi nói:

“Cẩm Tú, cứu Nguyễn gia.”