Chương 6: Vị quan thanh liêm
Phạm Duy Khiêm tới Lâm Châu vào một ngày không ai trong Trịnh gia kịp treo đèn ra đón.
Hắn là giám sát quan trẻ của Đô Sát viện, nhận lệnh xuống kiểm tra việc giá muối, phí vận chuyển và hàng cứu tế tăng bất thường kể từ sau khi Nguyễn gia bị xét án. Hắn không mang đoàn nghi trượng lớn, không báo trước lịch trình cho phủ nha, ngay ngày đầu tiên đã cho người tới sao chép và niêm giữ sổ sách bến Hà Khẩu. Đám thư lại ở bến chưa kịp hiểu chuyện gì, các hòm sổ đã được dán giấy niêm của Đô Sát viện.
Ngày thứ hai, hắn tìm tới Tú Vân Thương Hành. Người đàn ông chừng hai mươi lăm, hai mươi sáu tuổi, áo xanh sẫm giản dị, đứng giữa gian phòng chật hẹp đầy dây thừng và giấy dầu mà ánh mắt vẫn sắc như đang đọc công văn.
“Nguyễn Cẩm Tú?”
“Vâng.”
“Nghe nói cô dùng việc giảm giá vận chuyển để lôi kéo thương hộ, đồng thời liên tục khiếu nại Trịnh gia.”
Cẩm Tú đặt bút xuống. “Đại nhân muốn hỏi chuyện làm ăn hay chuyện vụ án?”
“Cả hai.”
“Vậy xin tách làm hai sổ.”
Nàng đưa cho hắn một quyển ghi giao dịch hiện tại của Tú Vân, và một tập bản sao các phiếu cũ liên quan tới Nguyễn gia. Duy Khiêm không nhìn nàng như nhìn một người bị hại cần thương cảm. Hắn lật từng trang, hỏi nguồn của từng tờ giấy: ai đang giữ bản gốc, sao chép vào lúc nào, người nào có thể đứng ra xác nhận.
“Bản này do chị cô giữ?”
“Phải.”
“Chị cô là người Nguyễn gia, không phải nguồn độc lập.”
“Đúng.”
“Vậy tại sao lại đưa cho ta?”
“Vì nó chỉ là đầu mối. Đại nhân có thể dùng số phiếu để tìm bản lưu ở trạm, bản của người nhận và sổ thu phí bến.”
Duy Khiêm ngẩng lên. “Cô biết cách điều tra?”
“Ta biết cách đối chiếu một chuyến hàng.”
Hắn không cười. “Hai việc ấy đôi khi giống nhau.”
Ba ngày sau, người của Đô Sát viện tìm được bản lưu ở xưởng nông cụ phía tây. Số kiện ghi ở đó khớp với bản của Nguyễn gia, không khớp với sổ Hà Khẩu. Năm kiện “dư” trong sổ trạm thực ra chưa từng tới tay người nhận. Điều đó chứng minh sổ Hà Khẩu có vấn đề, nhưng vẫn chưa chứng minh được Trịnh gia là kẻ làm giả.
Duy Khiêm tiếp tục kiểm tra. Trịnh Thế Hào tỏ ra rất hợp tác, chủ động nộp lên bản hợp đồng giữa cha Cẩm Tú và Trịnh gia, sổ mua bán hai nhà, cùng lời khai của mấy thương nhân từng thấy Nguyễn Đức Thành dự tiệc với người của Trịnh thị.
“Cha cô từng bàn chuyện chia thị phần.” Duy Khiêm nói khi quay lại thương hành.
“Ta biết.”
“Cô không định giấu?”
“Nếu ta giấu thứ mà đại nhân tự tìm ra được, đại nhân sẽ chỉ học được một điều là không nên tin ta.”
Duy Khiêm kéo ghế ngồi xuống đối diện nàng. “Vậy cô muốn gì?”
“Hai việc khác nhau. Một, xét lại vụ án nếu chứng cứ bị làm giả. Hai, chặn cái cách một nhà nắm trọn cả bến, kho và vận chuyển.”
“Nếu chính cha cô từng muốn thứ độc quyền đó?”
Cẩm Tú im lặng một lúc. Ngoài kia, tiếng xe bò lọc cọc chở hàng về kho Lưu thẩm.
“Thì phần ông sai vẫn là sai.”
Câu ấy khiến vị giám sát quan dừng bút. Duy Khiêm đã gặp rất nhiều người kêu oan. Phần lớn chỉ muốn chứng minh gia đình mình trong sạch như tuyết, ai nói khác đều là kẻ thù. Người trước mặt hắn lại chủ động để ngỏ một cánh cửa cho khả năng cha mình có lỗi.
“Ta sẽ không giúp cô trả thù Trịnh gia.” hắn nói.
“Ta cũng không cần.”
“Ta chỉ xử những việc có chứng cứ.”
“Càng tốt.”
Cẩm Vân nghe em kể lại thì nhíu mày, bảo quan lại trong kinh xuống đây phần nhiều chỉ để kiếm chút công trạng, tin hắn chẳng khác nào gửi trứng cho ác. Cẩm Tú không cãi, chỉ đáp rằng nàng không cần tin hắn, nàng chỉ cần hắn chịu đi lấy bản gốc mà nhà mình không thể tự lấy.
Từ đó, quan hệ giữa hai người trở thành một kiểu hợp tác khó chịu. Cẩm Tú đưa dữ liệu giao nhận theo từng tuyến, nhưng không bao giờ đưa kết luận. Duy Khiêm dùng quyền của Đô Sát viện để lấy bản gốc từ các trạm, nhưng không cho nàng xem những tài liệu đang niêm tra. Khi nàng hỏi quá sâu, hắn thẳng thừng từ chối. Khi hắn muốn biết cách đọc sai lệch trong sổ cân hàng, nàng ngồi giảng giải cả buổi, có lúc còn vẽ sơ đồ ra giấy.
Một buổi tối, Duy Khiêm mang tới hai bản biên nhận, đặt cạnh nhau dưới ngọn đèn. Cùng một ngày, cùng một chuyến xe. Bản ở trạm Nam Khê ghi mười hai kiện sắt, bản ở Hà Khẩu ghi mười bảy. Người áp tải ký trên cả hai bản cùng mang một tên: Lưu Bách.
“Đã tìm được người này chưa?” Cẩm Tú hỏi.
“Chết rồi.”
“Khi nào?”
“Ba ngày sau vụ bắt Nguyễn gia. Hồ sơ ghi là say rượu ngã sông.”
Cẩm Tú cảm thấy một luồng lạnh chạy dọc sống lưng. Duy Khiêm đặt thêm một tờ giấy nữa lên bàn.
“Nhưng vợ ông ta còn sống. Bà ấy nói trước khi chết, Lưu Bách mang về một khoản bạc lớn, lúc say cứ lẩm bẩm rằng mình chỉ đổi một con dấu.”
“Ai trả?”
“Bà ấy không biết.”
“Còn giữ bạc không?”
“Không. Đem trả nợ hết rồi.”
Đầu mối lại cụt. Cẩm Tú ngồi lặng một lúc, ngón tay gõ nhẹ lên mép bàn, rồi hỏi: “Nợ ở đâu?”
Duy Khiêm nhìn nàng. Hai người cùng hiểu ra một lúc: nếu khoản bạc ấy được dùng để trả nợ, chủ nợ ắt phải ghi lại ngày, số lượng và loại bạc.
Họ tìm được một tiệm cầm đồ cũ ở cuối phố cá. Lão chủ tiệm ban đầu chối quanh, bảo sổ cũ đã đem đốt, nhưng khi thấy lệnh bài Đô Sát viện thì vội vàng trèo lên gác, lôi xuống một chồng sổ ám khói, lật tới mức giấy rách cả góc. Sổ nợ của tiệm xác nhận Lưu Bách đã trả một lần tám mươi lượng, bằng bạc thỏi có dấu đúc của một ngân trang. Ngân trang ấy do Trịnh gia góp vốn.
Vẫn chưa đủ để kết án, bạc thỏi có thể qua nhiều tay. Nhưng lần đầu tiên, vụ án có một dòng tiền cụ thể nối kẻ đổi dấu với mạng tài chính của Trịnh thị.
Ra khỏi tiệm cầm đồ, Duy Khiêm gấp sổ lại, giọng trầm xuống. “Từ giờ cô nên cẩn thận hơn.”
“Đại nhân sợ họ giết ta?”
“Ta sợ họ không cần phải giết.”
Cẩm Tú nhíu mày.
“Chỉ cần để cô bị bắt cùng một lô hàng không rõ nguồn gốc, mọi điều cô nói về vụ án sẽ lại thành lời của con gái một thương gia buôn lậu.”
Lời cảnh báo ấy ứng nghiệm sớm hơn cả hai tưởng. Ba ngày sau, quan sai bao vây kho Đông Khê của Tú Vân. Dưới lớp vải dầu, họ tìm thấy sáu hòm sắt có đóng dấu triều đình.
Không có trong bất kỳ phiếu nhập kho nào của Cẩm Tú.