Chương 12: Hoàng thương mới

Chuyến lương đầu tiên của Tú Vân lên miền bắc không hề suôn sẻ.

Một đoạn sông cạn sớm hơn dự báo, thuyền mắc cạn giữa dòng, phải dỡ hàng sang bờ ngay giữa đường. Hai chiếc xe gãy trục trên con dốc đá. Kho ở Thanh Phổ báo mái dột đúng vào hôm mưa lớn. Giá cỏ khô cho ngựa tăng gần gấp đôi vì các đoàn cứu tế cùng lúc tranh nhau mua.

Cẩm Tú không giấu Bộ Hộ bất kỳ sự cố nào. Mỗi ngày nàng gửi về một bảng ngắn: bao nhiêu hàng đã đi, bao nhiêu còn nằm trong kho, chỗ nào đang chậm và phương án thay thế ra sao. Vị quan phụ trách ban đầu rất khó chịu, đọc được ba hôm đã cho gọi nàng tới.

“Các thương cục khác chỉ báo khi hàng tới nơi. Cô thì toàn báo chuyện hỏng hóc.”

“Vì có chuyện hỏng mới cần biết hàng đang ở đâu.”

Nhờ đã chia ra bốn tuyến, một đoạn sông cạn không thể khiến cả chuyến lương dừng lại. Hàng ở tuyến đường thủy được chuyển một phần sang xe, kho Thanh Phổ quá ẩm thì lượng dự phòng ở hai kho khác được xuất đi trước. Không một thương hộ nhỏ nào trong liên hội đủ sức cứu cả ba châu, nhưng cộng lại thì chẳng có một điểm hỏng nào kéo sập được toàn mạng lưới.

Hai tháng sau, phần lớn lương tới nơi đúng hạn. Những phần chậm đều có biên bản và lý do rõ ràng. Hao hụt có cao hơn dự toán một chút, nhưng vẫn thấp hơn mức của các hợp đồng cứu tế ba năm trước.

Quan Bộ Hộ hỏi Cẩm Tú muốn được thưởng gì.

“Xin thanh toán đúng hạn cho các hộ nhỏ.”

“Cô không xin gì cho mình?”

“Nếu họ phải chờ nửa năm mới lấy được tiền, lần sau triều đình lại chỉ còn những đại thương hộ đủ vốn để ứng trước mà thôi.”

Lời đề nghị ấy cuối cùng dẫn tới một thay đổi tuy nhỏ mà quan trọng: những chuyến hàng đã được trạm đích xác nhận có thể thanh toán theo từng giai đoạn, không phải chờ toàn bộ hợp đồng kết thúc.

Tú Vân có thêm nhiều đơn hàng. Liên Thương Hội từ ba mươi bảy thành viên tăng lên hơn một trăm, trải khắp bốn châu. Cẩm Tú không biến tất cả họ thành chi nhánh của mình. Có người dùng hệ thống kho, có người chỉ ghép xe, có người chỉ góp vào quỹ dự phòng. Ai muốn rời đi cũng không bị phạt.

Nguyễn Cẩm Vân quản tuyến phía nam, và cuối cùng đã dùng lại tên thật của mình trên mọi giấy tờ. Lưu thẩm mở kho thứ ba, lần này bà tự đứng tên trên khế ước. A Thành trở thành quản kho chính sau một năm không để xảy ra một sai lệch chìa khóa nào, và giờ là người khắt khe nhất với quy định hai chữ ký.

Nguyễn Đức Thành chịu xong phần xử phạt còn lại cho những chuyến hàng ông từng biết, rồi trở về sống ở Lâm Châu. Ông không đòi lại ghế gia chủ.

Phần tài sản Nguyễn gia được hoàn trả, chia theo luật cho những người còn quyền nhận. Cẩm Tú dùng phần của mình mua lại từ đường cũ, biến dãy kho lớn phía sau thành nơi lưu sổ của thương hội. Ngày treo bảng, cha nàng đứng lặng trước cửa rất lâu, nhìn hàng chữ mới:

Kho lưu đối chiếu Nguyễn thị – Tú Vân.

“Con vẫn giữ tên Nguyễn.” ông nói.

“Giữ lịch sử, không nhất thiết phải giữ cách làm cũ.”

Ông không phản đối nữa, chỉ đưa tay phủi lớp bụi trên mép tấm bảng, như người ta vẫn làm với bài vị tổ tiên.

Một năm sau vụ cứu tế, Cẩm Tú được triệu vào kinh. Triều đình muốn ban cho Tú Vân danh vị Hoàng thương, tức thương hành được chọn cung ứng một phần hàng cho hoàng gia và các kho nhà nước. Danh vị ấy đi kèm uy tín, quyền ưu tiên tham gia những hợp đồng lớn và quyền tiếp cận một số tuyến vận chuyển trọng yếu.

Trong điện, quan Bộ Hộ đứng đọc bản dự thảo. Cẩm Tú quỳ nghe, tới điều thứ sáu thì lên tiếng:

“Thần nữ xin sửa.”

Cả điện lặng đi. Hiếm ai được ban ân mà lại xin sửa ân điển.

“Sửa điều nào?”

“Quyền ưu tiên độc quyền cung cấp muối cứu tế cho ba châu trong năm năm.”

Một vị quan nhíu mày. “Đó là phần thưởng.”

“Cũng là thứ có thể khiến năm năm sau, người khác phải tìm cách đánh sập Tú Vân thì mới có đường chen vào.”

“Cô không muốn độc quyền?”

“Không.”

Nàng đề nghị thay bằng một cơ chế khác: mỗi vùng phải có ít nhất ba nhà cung ứng đủ chuẩn; kho dự phòng không giao cho chính đơn vị đang vận chuyển chính; giá, hao hụt và thời gian giao hàng đều được lưu lại để lần sau đem ra so sánh; danh vị Hoàng thương được xét lại định kỳ, không mặc nhiên truyền cho con cháu.

“Nếu Tú Vân làm tốt nhất thì sao?” một đại thần hỏi.

“Thì thắng bằng kết quả ở lần xét sau.”

“Nếu người khác học được cách làm của cô?”

Cẩm Tú mỉm cười. “Vậy triều đình có thêm một đường hàng.”

Cuộc tranh luận kéo dài nửa ngày, có người cho rằng nàng làm bộ thanh cao, có người lại nói cách ấy rốt cuộc chỉ tốn giấy mực. Cuối cùng, chiếu bổ nhiệm được sửa lại. Nguyễn Cẩm Tú trở thành Hoàng thương đầu tiên của Tú Vân, nhưng không nhận quyền độc quyền dài hạn. Danh vị gắn với hợp đồng, kiểm toán và năng lực cung ứng, chứ không phải đặc quyền vĩnh viễn của một dòng họ.

Ngày nàng trở về Lâm Châu, người trong thương hội treo đèn đỏ kín cả con phố. Cẩm Vân đứng đầu ngõ chờ, vừa thấy em đã trêu:

“Bây giờ nên gọi muội là Nguyễn đại Hoàng thương nhỉ?”

“Gọi Cẩm Tú thôi.”

“Thế thì không oai.”

“Oai đâu có giúp xe qua cầu.”

Lưu thẩm cười lớn tới mức cả dãy kho đều nghe thấy.

Phạm Duy Khiêm cũng trở lại Lâm Châu sau khi kết thúc nhiệm kỳ giám sát. Hắn không còn phụ trách vụ việc nào của nàng nữa, nên lần đầu tiên mời Cẩm Tú một bữa cơm không kèm theo hồ sơ.

“Ta từng nghĩ cô muốn lật đổ Trịnh gia để thay họ đứng đầu.” hắn nói.

“Ta cũng từng nghĩ chỉ cần lật đổ họ là xong.”

“Còn bây giờ?”

Cẩm Tú nhìn ra cửa sổ, nơi những chiếc xe hàng mang đủ loại dấu khác nhau đang nối đuôi nhau vào kho.

“Bây giờ ta thấy, một người đứng đầu quá lâu mới là vấn đề.”

Duy Khiêm nâng chén. “Vậy chúc Hoàng thương sớm có đối thủ.”

Cẩm Tú bật cười, chạm chén với hắn. Ngoài kia, tiếng xe hàng vẫn lộc cộc qua phố đến tận khi đèn đã lên.

Chiều hôm ấy, nàng đi qua bến Hà Khẩu. Bảng hiệu Trịnh thị cũ đã được tháo xuống. Bến không giao cho Tú Vân, mà chia thời gian sử dụng theo giấy phép cho nhiều thương hộ. Có ngày vẫn tắc nghẽn, có người vẫn tìm cách lách giá, hệ thống mới không hoàn hảo. Nhưng một chiếc xe bị từ chối ở bến này vẫn còn có thể đi bến khác. Một kho tăng giá vẫn còn kho khác để hỏi. Một Hoàng thương làm sai vẫn có người thay thế.

Cẩm Tú dừng lại trước chiếc cân mới của bến Hà Khẩu. Bên cạnh cân treo bảng quy chuẩn và sổ kiểm định định kỳ, có chữ ký của ba người. Nàng nhớ tới chiếc cân cũ, thứ từng biến một đoàn xe giả thành bản án hủy hoại cả một gia đình.

Cuối cùng, thứ nàng giành lại không phải những bến bãi Nguyễn gia từng có, cũng không phải quyền đứng một mình trên đỉnh thương giới. Nàng giành lại quyền để một con số phải được đối chiếu, một con dấu phải có đường đi, và một thương nhân dù nhỏ tới đâu vẫn có đường đưa hàng ra thị trường.

Ngày trước, người ta gọi Nguyễn Cẩm Tú là tiểu thư của một thương hộ bị kết tội. Về sau, họ gọi nàng là Hoàng thương.

Còn trên cuốn sổ đầu tiên đặt trong kho lưu đối chiếu, nàng chỉ viết một câu:

“Đừng xây con đường mà chỉ mình ta được đi.”