Chương 226: Cột Không Có Người
Lê Trọng không mở sổ ngay.
Ông hỏi bà Liên ai đang ngồi bên bếp, người ấy đã ăn chưa, và khi nào đến giờ đổi. Bà chỉ vào tờ giấy trên bàn: con trai bà nhận buổi đầu chiều, Thanh Nghi sẽ thay sau khi tới. Cậu đã ăn cơm, còn bình nước đặt cạnh ghế.
“Ông cần gặp nó không?” bà hỏi.
“Có, nhưng đợi lúc nó đổi chỗ cũng được.”
Bảo đứng ở mép hiên, tay còn cầm chiếc túi đựng giấy của mình. Hổ đã để thùng nước xuống, ngồi nghỉ cạnh bậc cửa. Từ chỗ ấy hắn nhìn thấy con trai bà Liên đang trông lửa; chiếc nồi vẫn đậy nắp.
Lê Trọng mở sổ, kẻ bốn cột: người ngồi, giờ nhận, giờ giao và việc thấy. Bà Liên đọc từng dòng trên tờ phân việc. Có ngày ghi cả giờ thêm củi, có ngày chỉ ghi lúc đổi người. Ông chép lại, để trống những ô không có thông tin.
“Chỗ này là tôi,” bà nói, chỉ một dòng không có giờ giao. “Hôm ấy Thanh Nghi đến muộn vì đường trơn. Tôi về sau khi trời tối, nhưng không nhớ đúng lúc nào.”
Lê Trọng hỏi Thanh Nghi có ghi giờ đến không. Nàng lật cuốn sổ nhỏ, tìm được dòng ghi lúc tới mái, nhưng không ghi giờ bà Liên đi. Nàng đọc số mình ghi, nói đó là lúc nàng tới, không chắc hai người đổi chỗ ngay.
Ông kiểm sổ viết thêm một dòng riêng: “Thanh Nghi tới lúc này; giờ bàn giao chưa rõ.” Ông không tự điền vào ô trống. Bảo nhìn ngòi bút đi qua khoảng giấy trắng, nhớ phép tính hắn từng tự điền số ở trang sổ trạm.
“Ông có thể ghi thế mà nộp sao?” hắn hỏi.
“Tôi có thể ghi điều mình biết. Người đọc sẽ hỏi vì sao thiếu.”
“Nếu họ bắt ông điền?”
“Tôi phải nói không biết.”
Ông khép sổ một lát. “Nhưng nếu nhiều khoảng trống quá, người kiểm sau có thể không biết ai đang giữ bếp. Tôi muốn tìm cách để lần sau mỗi người ghi được giờ, không phải chỉ báo lỗi hôm nay.”
Bà Liên kéo tờ phân việc lại. “Tôi đọc được tên, nhưng lúc tối mắt kém. Tôi nhờ con ghi giúp thì có được không?”
“Được, nếu ghi rõ ai viết, bà đã nghe và đồng ý điều gì.”
Bà gọi con trai ra sau khi Thanh Nghi nhận ghế. Cậu kể ngày hôm trước đã đưa củi vào, không thấy khách. Lê Trọng hỏi cậu có mở nồi không; cậu đáp không. Ông đưa giấy cho cậu xem, đọc từng dòng. Cậu sửa tên mình vì ông viết thiếu một nét, rồi ký xác nhận đã kể.
Bảo mang bát nước vào cho Thanh Nghi. Nàng ngồi ở ngưỡng như hắn từng ngồi, phía trước là bó củi khô và chiếc vá. Hắn báo người kiểm sổ đang hỏi về từng buổi, nàng nói đã nghe. Trên bàn trong bếp, hộp vải chứa thẻ và hai cuốn sổ vẫn ở chỗ bà Liên cùng Dư An ghi lại.
Lê Trọng xin xem giấy bàn giao cuốn sổ bìa xám. Bà Liên lấy bản của Mạc Trì, đặt trước mặt ông, còn sổ và thẻ giữ trong hộp. Ông đọc chữ ký Mạc Trì, dừng ở dòng “số cuối chưa đọc đủ”, rồi hỏi bà có thể cho biết hiện ai giữ chìa hộp thẻ không. Bà nói mình giữ chìa; con trai biết nó ở đâu nếu cần tìm, nhưng chưa ai được giao thẻ để nhận ca.
“Ông Mạc không có người thân sao?”
“Chúng tôi vẫn đang hỏi.”
Lê Trọng ghi câu ấy, không viết “không có”. Ông nhìn vào bếp, nơi Thanh Nghi vừa kéo thêm một thanh củi, rồi nói: “Trong hồ sơ tôi mang, mái bắc có một ô ghi đã có người trực. Tôi chưa có căn cứ sửa ô ấy thành không người trực.”
“Nhưng ông Mạc đã mất,” Bảo nói.
“Đúng. Còn những người đang ngồi giữ lửa, tôi chưa biết họ có được tính là người trực theo sổ tổng không.”
Bà Liên đặt tay lên tờ phân việc. “Nếu ông ghi chỉ một ô, người đọc có biết từ hôm ấy chúng tôi thay nhau ngồi không?”
“Tôi sẽ ghi riêng cả hai điều: người được ghi trước đã mất; hiện có người giữ lửa tạm.”
Bảo hỏi: “Ai đọc bản ấy?”
“Người kiểm lại ở Điện. Bà có thể nhận một bản chép trước khi tôi mang đi.”
Bà Liên nói bà muốn nghe đọc trước, vì một số chữ trong giấy của Điện bà chưa quen. Lê Trọng đồng ý. Ông lấy ra một tờ mới, kẻ các cột như trong sổ, rồi chừa rộng phần ghi chú. Thanh Nghi tới ngồi thay một lát sau khi con trai bà nhận lại bếp, giúp bà Liên đọc những chữ nhỏ.
Bảo hỏi người kiểm sổ có biết trong nồi là gì không. Ông nhìn về phía bếp, nói hồ sơ ông mang chỉ ghi một mục “phần còn giữ”, không ghi vật bên trong. Ông được cử kiểm sổ và tình trạng người trực, không được yêu cầu mở nồi trong giấy hiện tại.
“Vậy có ai biết không?”
“Có thể người giữ sổ tổng biết. Tôi sẽ hỏi bằng một phiếu riêng.”
“Ông có nói tên bà Liên không?”
“Tôi cần ghi người có thể liên lạc. Bà ấy có thể chọn người khác nhận lời nhắn.”
Bà Liên nói có thể gửi qua bà Viên ở đầu đường, vì bà Viên thường xuống trạm. Bà Viên đồng ý. Lê Trọng ghi địa điểm gặp và tên người nhận lời nhắn, đọc lại để hai bà sửa chỗ rẽ. Ông không hứa thư sẽ tới ngày nào, nhưng ghi ngày mình sẽ gửi khi về.
Trời về chiều, Hổ chia nước trong thùng vào chum. Bà Liên nhờ hắn để lại một thùng rỗng cho con trai xuống suối. Hắn hỏi có cần lấy thêm củi; bà bảo đủ đến mai, nhưng nếu hắn giúp buộc lại tấm vải che thì tốt. Hổ dùng đoạn dây gai khác của mình, buộc hai góc rồi lùi lại nhìn. Gió nhấc mép vải lên; hắn buộc thêm một vòng, lần này mép không quệt xuống đất.
Bảo ngồi cạnh tấm ván tên Mạc Trì một lát. Đất dưới chân ván đã se. Hắn lấy viên đá nhỏ hôm trước đặt lại ngay ngắn; bà Thục đã mang thêm hoa, cắm trong chiếc bình sành. Lúc Mạc Trì còn sống, hắn cứ nghĩ còn một chuyến nữa để hỏi về cuốn sổ. Bây giờ người kiểm sổ đã tới, người có thể trả lời nhiều câu nhất lại nằm dưới cây.
Lê Trọng đi tới, đứng cách hắn một bước. “Bà Liên nói ông ấy từng dặn con không gạch tên trên phiến đá.”
“Vâng. Ông muốn người ta đừng dùng đá làm bậc nữa.”
“Phiến đá giờ ở đâu?”
“Ở mái sau. Chúng con đã đặt xuống, chưa quyết chỗ cố định.”
Ông hỏi có thể xem không. Bảo dẫn ông qua hàng rào, gọi bà Liên vì bà cùng ông Đạt đang trông phiến đá. Ông kiểm sổ đọc hai dòng có nét ngang, rồi tên Mạc Trì chưa bị gạch. Ông không rút bút đánh dấu; ông chỉ chép vị trí và tình trạng, đưa bà Liên xem trước.
Trở lại bàn, ông đọc toàn bộ bản ghi tạm. Bà Liên sửa một dòng: có đêm Dư An ở đó, nhưng ông không ngồi trông lửa suốt đêm. Lê Trọng gạch dòng cũ, viết lại và để bà ký xác nhận lời bà đã kể. Thanh Nghi cũng giữ một bản chép, không chép thêm những chuyện riêng của gia đình.
Trước khi xuống, Lê Trọng hỏi ngày mai có thể gặp Hứa Đồng để đối tên điểm sân phía tây không. Ông Từ nhận chuyển lời. Bà Liên giữ bản ghi, nhờ bà Viên báo nếu có thư trả lời. Thanh Nghi ở lại tiếp ca chiều; Bảo và Hổ xuống cùng đoàn.
Ở chân dốc, Hổ mở túi, đưa Bảo nửa củ khoai còn lại. Hắn nhận, chia lại cho ông Từ một miếng; ông đã có bánh nên chỉ lấy ít. Lê Trọng ngồi lên xe của mình, đặt hộp giấy bên cạnh, nói sáng mai sẽ tới ngoại viện. Ông không nói kết luận về chiếc nồi.
Về tới nơi, Bảo tới khu nuôi với Hổ. Ô Kê đã ăn, đang mổ quanh chiếc máng nước. Người coi cho họ biết đã thay nước buổi chiều; Hổ trả phần việc đã đổi bằng cách dọn nền khô. Bảo giúp giữ giỏ, rồi ăn cơm tối với canh và rau. Hắn không mua thêm gì, tiền trong khăn còn nguyên từ hôm trước.
Trong phòng, hắn lấy bản chép của bà Liên ra. Ở cột người trực, Lê Trọng để trống một ô; bên cạnh là dòng ghi có người thay nhau giữ lửa. Bảo đặt ngón tay lên khoảng trắng ấy, rồi cất tờ giấy vào sổ.