Chương 313: Con La Đứng Lại
Trời sáng, mặt sân trạm khô một nửa.
Tạ Tiểu Bảo đưa Xám ra chỗ tấm ván thấp hôm qua. Con la ngửi ván, bước qua bằng hai chân trước rồi đứng lại, ngoái đầu nhìn hắn. Hắn cầm một nắm cỏ, định đi trước dụ nó, nhưng Lâm Hổ bảo hắn chờ.
“Để nó nhìn chỗ đặt chân sau.”
Xám cúi đầu, nhấc từng chân qua. Đến bên kia, nó nhận cỏ rồi hất tai. Ô Kê đi theo, chọn nhảy thẳng lên tấm ván. Bảo giữ lồng cho nó vào; hôm nay con gà phải ở trạm vì cả nhóm đưa Xám đi không tải tới lối mỏ.
Bà chủ trạm hứa xem lồng và túi đồ ở phòng. Chiếc nồi đen cùng cái nắp vẫn bọc riêng, đặt chỗ khô. Hắn trả tiền phòng và cỏ cho ngày hôm nay, nhờ bà nếu có thư gửi mình thì giữ ở bàn. Bà hỏi có cần nấu cơm trưa cho nhóm không. Hổ nói họ mang bánh và nước, tối sẽ về nếu không đổi kế hoạch.
Bà Vân đã tới trước. Người có ruộng báo mương không tràn sau đêm; ông cũng kiểm chỗ giữ lá, chưa cần dọn nhiều. Bà cùng Hổ kiểm đoạn đá mới bằng chân và gậy. Có một viên ngoài mép hơi xê dịch, ông Tấn nhấc lên chèn lại. Bà để chỗ ấy cho người đi thêm hai lượt trước khi nhắn nhóm dắt la tới.
Xám đi từ trạm cùng Hổ, Bảo và Thanh Nghi. Dư An chờ ở khoảng bằng gần lối mỏ với túi thuốc, còn ông Thạch đứng báo đầu nam. Đến chỗ hai cây mọc sát nhau, Hổ dừng để Xám ngửi đất. Trên ngã rẽ vẫn có giấy báo; một người gánh hàng đã đọc và đang chờ bà Vân nói có thể qua không.
“Con này đi đường mới à?” ông hỏi.
“Chúng cháu định thử không tải,” Bảo đáp. “Nếu ông muốn qua trước, cháu sẽ hỏi.”
Ông gánh hàng đồng ý. Bà Vân cho ông đi lối sát vách trước khi Xám vào đoạn hẹp. Ông đưa sọt qua từng bên tảng đá, rồi đi tiếp. Bảo nhìn theo cho đến khi ông Thạch báo đã nhận người ở phía nam. Hắn viết vào sổ: một người gánh hàng đã qua, Xám còn ở đầu gần.
Hổ dắt la tới khoảng quay đầu đã đánh dấu bằng hai cành nhỏ. Xám bước trên nền đất bằng, dừng nhìn những viên đá mới. Hổ để dây cương chùng vừa đủ, đứng phía trong đường. Bảo mang cỏ, nhưng không đứng ở cuối đoạn đá; bà Vân bảo nếu Xám dừng giữa chừng, người dắt cần nhìn chỗ chân và có đường lui.
“Nếu nó không đi thì sao?” Bảo hỏi.
“Đưa nó về chỗ bằng,” Hổ đáp. “Ta không kéo qua chỉ vì đã tới đây.”
Xám đặt một chân lên viên đầu, nghe tiếng móng gõ vào đá. Nó giật nhẹ, rút chân về. Viên đá không chuyển. Hổ vuốt cổ nó, cho nó đứng yên rồi quay lại khoảng rộng. Bảo thấy lòng bàn tay mình ướt dù hắn chỉ cầm cỏ.
Lần thứ hai, Xám bước lên viên đầu rồi viên thứ hai. Nó cúi đầu nhìn khe giữa hai viên, chần chừ. Hổ không kéo mạnh. Thanh Nghi đứng ở nền cao, nhìn chân sau của nó; bà Vân theo dõi mép đá. Một lúc sau, con la lùi nửa bước, móng sau chạm vào mảnh sỏi. Nó khịt mũi, nghiêng người về phía ngoài.
“Dừng,” bà Vân nói.
Hổ không đứng trước đầu la để kéo. Anh dẫn nó quay về hướng vừa tới, từng bước một. Bảo lùi khỏi lối, giữ nắm cỏ trong tay. Xám về đến nền bằng, lắc đầu rồi cúi ăn cỏ. Không có viên đá nào rơi xuống mương, nhưng mấy hạt sỏi ở mép đã dịch khỏi chỗ cũ.
Bảo nhìn đoạn đường chỉ còn vài bước. “Nó đã đi gần tới rồi.”
“Gần tới không có nghĩa là nó muốn đi tiếp,” Hổ nói. “Ta phải xem tại sao nó lùi.”
Bà Vân cúi xem chỗ sỏi dịch. Viên đá chính vẫn nằm, nhưng mép ngoài có lớp sỏi nhỏ chưa được chèn đủ. Bà không nói đó là lý do duy nhất khiến Xám lùi: con la có thể sợ tiếng móng, không thích khe giữa hai viên hoặc thấy lối hẹp. Họ chỉ chắc phần sỏi đã chuyển khi nó bước.
Ông Tấn cùng Hổ nhấc viên đá bên cạnh lên kiểm. Họ thay số sỏi rời bằng những viên chèn lớn hơn, gạt phần trơn trên mặt. Thanh Nghi đo lại khoảng từ sườn trong tới mép còn chắc. Hổ đặt dây đo ngang Xám bên cạnh, thấy có đoạn đủ cho thân không tải nhưng người dắt phải giữ đúng phía trong; nếu nó xoay ngang, chỗ ấy không rộng.
Bảo nhìn con la đang nhai. “Ta có thể thử lại ngay không?”
“Để nó nghỉ và cho người qua trước,” bà Vân đáp. “Ta vừa sửa, phải kiểm lại những viên mình động tới.”
Một người gánh hàng khác đến từ phía nam. Ông Thạch báo ông đã chờ; bà Vân mời ông qua lối trong khi Hổ giữ Xám ở nền rộng. Người ấy mang hai sọt khoai, mỗi sọt nhỏ hơn của Mai. Ông đi qua rồi kể đoạn bậc đá phía nam hôm nay còn ướt, đã tháo một sọt để đưa qua. Bảo hỏi ông có thấy ai dắt la không. Ông nói không gặp, rồi gánh tiếp về trạm.
Bảo ghi tin mới, thấy trang sổ đã có nhiều dòng về cùng một con đường. Hắn hỏi Thanh Nghi liệu có nên viết lại bản sạch không. Nàng nói có thể sau khi đủ thời gian, nhưng nên giữ các dòng cũ để còn biết tin nào mới hơn. Hắn gạch dưới ngày, không xé trang nào.
Giữa buổi, Hổ thử đưa Xám qua đoạn đá lần nữa. Lần này anh đi trước một bước nhỏ, Thanh Nghi giữ khoảng cách phía sau để nhìn chân la, còn bà Vân đứng ở nền cao. Dư An và Bảo ở phía gần, không đứng chắn lối quay.
Xám chạm viên đầu, rồi bước lên. Tiếng móng vẫn cộc, nhưng nó không giật. Tới chỗ sỏi vừa chèn, nó dừng, hạ mõm xuống ngửi. Hổ đợi. Một chiếc lá rơi trước mặt, nó ngẩng lên, đặt chân sang viên kế. Chân sau theo tới, cả thân ở trên đoạn đá.
Bảo nín thở. Hắn nhìn viên cuối, rồi nhìn Hổ. Anh không gọi to, chỉ bước thêm khi con la đã tự dồn trọng lượng sang chân trước. Một lúc sau Xám lên được nền bằng phía bên kia. Nó quay đầu ngay, như muốn biết tại sao Bảo còn đứng ở phía này.
Hắn vẫy nắm cỏ. “Cháu ở đây.”
Bà Vân giữ vai hắn: “Đợi Hổ buộc nó ở chỗ rộng rồi hãy qua.”
Hổ không buộc la vào thân cây đang được chống. Anh dẫn Xám tới gốc cây lớn ở khoảnh bằng, kiểm dây và chỗ cỏ, rồi mới gọi. Bảo đi lối sát vách cùng Dư An, qua đoạn thân cây đã được xử lý. Tới nơi, hắn đưa Xám phần cỏ còn lại. Nó ăn xong, dùng mõm đẩy tay hắn tìm thêm.
“Ngươi vừa được cả một con đường,” hắn nói. “Không phải thứ gì cũng ăn được.”
Hổ cười. “Nó đang hỏi phần còn lại của chuyến.”
Phía trước khoảnh bằng, họ còn phải xem lối tới bậc đá. Ông Thạch đề nghị đi bộ một quãng, còn Xám nghỉ. Hổ ở lại trông la; Bảo, Thanh Nghi, Dư An cùng ông Thạch đi tới rãnh nước nhỏ. Đường đất đủ cho người gánh hàng, nhưng một gốc cây nổi lên tạo bậc ngang. Sau bậc là lối hơi dốc xuống, hai bên có bụi.
Ông Thạch chỉ chỗ mình tháo sọt hôm qua. Bảo đặt gậy đo chiều cao bậc, Thanh Nghi ghi, Dư An xem nền dưới. Đất ở chân bậc cứng nhưng có một hòn đá tròn có thể lăn. Họ nhặt những viên rời nhỏ ra khỏi chỗ chân người, không đụng gốc cây. Ông Thạch nói muốn tạo một lối thoải cho la thì cần xem bên trong bụi có chỗ nào đặt chân, không nên chỉ xếp vài viên đá dựa vào gốc.
Bảo nghĩ đến những ngày trước khi sửa đoạn đầu. Hắn từng muốn thấy Xám sang được là cả nhóm có thể thu đồ đi ngay. Giờ đứng trước bậc mới, hắn thấy đường về gồm nhiều đoạn, mỗi đoạn đòi một câu hỏi. Nhưng lần này họ đã ở phía sau tảng đá, không còn chỉ nhìn qua khe hẹp.
Họ trở lại khoảnh bằng, gặp Hổ đang cho Xám uống nước. Anh nghe kể, nói sẽ cùng bà Vân xem bậc đá vào ngày mai. Hôm nay con la cần quay về trạm trước tối. Nhóm không mang nồi hay hành lý tới, nên không vội đi xa hơn.
Lượt về qua đoạn đá, Xám dừng lâu ở viên thứ hai. Hổ cho nó quay đầu về nền bằng phía nam một lần, rồi dẫn lại. Lần sau nó đi qua hết, chân sau làm một ít sỏi dịch ở mép nhưng không khiến viên lớn lắc. Bà Vân đánh dấu chỗ ấy để kiểm sáng mai. Bảo không ghi “la qua được mọi lúc”; hắn viết hai lượt đã qua hôm nay, trời khô, không tải, có người dắt, và một lần nó đã quay lại trước khi đi tiếp.
Về đến trạm, Ô Kê đang ngủ trong lồng, đầu giấu dưới cánh. Bảo mở cửa, nó tỉnh ngay, nhảy ra mổ ống quần hắn. Hắn bế nó lên, kể Xám đã sang được khoảnh bằng. Con gà chỉ quan tâm tới nắm cỏ còn trong tay hắn. Hắn đưa một cọng, nó mổ rồi thả xuống.
Bà chủ trạm mang ra nồi cháo đậu. Bảo xin thêm bát cho ông Thạch, nhưng ông đã về xóm. Bà nói sáng mai ông lại tới; hắn gật đầu, nhận phần của mình. Hổ ngồi xuống cạnh, đôi dép còn dính bụi đá. Anh rửa tay trước rồi mới cầm bát, học theo cách Dư An vẫn nhắc Bảo.
Tối, cả nhóm đặt bản vẽ lên bàn. Một nét mới nối hai đầu đoạn vừa thử, nhưng phía sau nó là bậc đá chưa có cách đưa la qua. Bảo lấy miếng bìa chặn góc trang, nhìn nét mực còn ướt. Hắn nhớ lúc Xám đứng lại giữa đường; không ai biết nó sẽ bước tiếp hay quay về, cho tới khi họ để nó chọn.
Ngoài sân, con la đã nằm trên rơm. Ô Kê tìm chỗ đậu sát lồng, còn cái nồi đen vẫn ở góc phản. Bảo khép sổ, để câu hỏi về bậc đá ở trang đầu cho sáng mai.