Chương 56: Đông Khách Không Có Nghĩa Được Mở Quầy
Ngày đầu tấm bảng bị đình, Tạ Tiểu Bảo vẫn thức dậy đúng giờ Mão. Không có việc riêng, không có giấy yêu cầu, không có mười đồng giao nhóm. Chỉ có ca chính.
Khuân xong đống chổi buổi sớm, hắn được Hứa Đồng phân sang kho chăn cũ để kiểm số lượng trước mùa mưa. Công việc kéo dài gần trọn ngày trong gian kho ẩm mùi vải cũ và bụi bông. Một trăm bốn mươi sáu cái chăn, ba mươi hai cái cần vá, mười một cái bị mốc, bảy cái không tìm thấy thẻ kho.
Tiểu Bảo đếm rất kỹ. Không phải vì hắn thích chăn, mà vì lúc này đây là việc trả lương cho hắn. Tạ Ký có thể nghỉ, còn tháng thử việc thì không.
Buổi trưa, Ngưu Đại tìm tới kho. “Chiều nay dãy bảy cần sáu suất.”
“Bảng đang bị đình.”
“Ta biết. Ngươi chạy thẳng cho bọn ta được không?”
Tiểu Bảo nghĩ. Hứa Đồng cấm treo bảng, cấm đứng nhận việc ở cửa nhà ăn, cấm gom người ở lối vận chuyển, chứ không nói cấm mọi việc riêng sau ca. Nhưng ba ngày này là để kiểm lại cách làm. Nếu lách câu chữ để tiếp tục y như cũ, thì ba ngày đình chẳng còn ý nghĩa gì.
“Không.”
Ngưu Đại ngạc nhiên. “Ta có phiếu mà.”
“Ba ngày này ta không nhận giao nhóm.”
“Vậy bọn ta tìm người khác.”
“Ừ.”
Chữ “ừ” ấy Tiểu Bảo nói ra khá khó khăn. Mười đồng theo chân Ngưu Đại ra khỏi cửa kho.
Sang ngày thứ hai, hắn nghe tin dãy bảy đã thuê một tạp vụ khác với giá tám đồng, rẻ hơn hắn. Người đó chỉ giao được bốn suất vì không đủ giỏ sạch, nhưng Ngưu Đại vẫn nói sẽ thử tiếp. Khách không đứng yên chờ Tiểu Bảo sửa xong quy trình. Đây là mất mát thật. Không phải vì ai ghét bỏ hắn, họ chỉ cần cơm tới đúng giờ, ai làm được thì dùng người đó.
Tiểu Bảo ghi vào giấy: Dãy bảy, có thể mất khách. Hắn không viết “bị cướp”. Chẳng ai nợ hắn khách hàng cả.
Chiều hôm ấy, một đệ tử sân bốn tìm tới. “Tạ Ký đóng cửa luôn rồi à?”
“Đình ba ngày.”
“Ta nghe nói bị cấm vì bán suất cơm.”
“Ta chưa từng bán suất nào.”
“Nhưng người ta nói thế.”
Tiểu Bảo im lặng. Tin sai chạy còn nhanh hơn tấm bảng đúng.
“Khi nào mở lại thì báo ở đâu?”
“Chưa biết.”
Đệ tử nhún vai. “Vậy ta đi tìm người khác trước.”
Lại thêm một người bỏ đi.
Tối ngày thứ hai, Tiểu Bảo làm một phép tính rất đơn giản. Hai ngày tốt trước khi bị đình, hắn kiếm được hai mươi tám đồng tiền công. Hai ngày bị đình, tiền công ngoài ca bằng không. Không thể gọi hai mươi tám đồng đó là “lỗ”, vì chưa chắc ngày nào cũng kiếm được như vậy. Nhưng cơ hội đã mất là thật. Tấm bảng cá nhân bốn đồng vẫn nằm im dưới gầm giường, chưa sinh ra được đồng nào.
Ngày thứ ba, Hứa Đồng gọi Tiểu Bảo và Phan Trụ tới gian sổ nhỏ. Không phải để xử phạt. Trên bàn bày những mảnh giấy việc cũ Tiểu Bảo đã nộp lên để kiểm tra.
“Ta xem rồi,” Hứa Đồng nói.
Tiểu Bảo ngồi thẳng lưng. “Có sai chỗ nào không ạ?”
“Có những thứ chưa sai, nhưng lớn lên sẽ thành sai.” Ông chỉ vào mảnh giao cơm. “Thứ nhất. Nhà ăn cho giao suất bằng phiếu, không có nghĩa là ngươi được đứng ở cửa nhà ăn thu việc riêng.”
“Dạ.”
“Thứ hai. Giỏ giao của nhà ăn chỉ dùng cho công vụ. Hôm trước Phan Trụ cho mượn là để thử một chuyến, có ghi sổ hẳn hoi. Không được biến nó thành dụng cụ thường xuyên cho việc kiếm tiền riêng.”
Tiểu Bảo nhìn sang Phan Trụ. Ông gật đầu. “Đúng.”
“Vậy con cần giỏ của riêng con.”
“Đúng.”
Hứa Đồng chỉ mảnh giấy không có chữ ký người nhận. “Thứ ba. Ai đó kẹp giấy lên bảng không có nghĩa là ngươi đã nhận việc.”
“Con thấy rồi ạ.”
“Phải có dấu nhận của ngươi, hoặc phiếu hai phần, người gửi giữ một phần.”
“Để không ai bảo đã gửi mà con lại nói chưa nhận?”
“Và ngược lại.”
“Dạ, con hiểu.”
“Thứ tư. Tiền mua hộ không phải tiền của ngươi.”
“Con để riêng rồi.”
“Bây giờ để bằng túi riêng. Sau này việc nhiều lên, một cái túi riêng không đủ rõ ràng.”
“Cần sổ ạ?” Tiểu Bảo hỏi.
“Cần ghi chép. Tiền vào bao nhiêu, dùng bao nhiêu, trả lại dư bao nhiêu.”
Tiểu Bảo gật đầu.
Phan Trụ chen vào: “Còn chuyện cơm. Người muốn giao phải tự có thẻ đã quẹt hoặc phiếu của nhà ăn. Ngươi không thu thẻ trước, không giữ suất, không hứa hẹn món gì.”
“Con nhớ rồi.”
“Không để người ta đứng vây quanh cửa hỏi ngươi.”
“Vậy con nhận việc ở đâu ạ?”
Hứa Đồng kéo tấm bản đồ khu tạp vụ ra. “Không phải chỗ công vụ.” Ông chỉ một khoảng sân nhỏ cạnh dãy nhà nghỉ, nơi có ba chiếc ghế đá và một tấm bảng chung để tạp dịch trao đổi đồ cũ, tìm người vá áo, nhờ viết thư.
“Chỗ này dành cho việc cá nhân ạ?”
“Đúng. Nhưng không được chiếm hết. Bảng của ngươi tối đa một phần tư.”
Tiểu Bảo nhìn kỹ. Xa nhà ăn hơn, ít người qua lại hơn, nhưng hợp lệ. “Có thu phí không ạ?”
“Không, nếu chỉ treo giấy nhỏ.”
“Đặt bàn được không?”
“Không được.”
“Ghế thì sao?”
“Ghế chung.”
Tiểu Bảo ghi nhớ hết. “Còn cái tên Tạ Ký?”
Hứa Đồng nhìn hắn. “Ngươi tự gọi là gì ta không quản, miễn không lấy chữ Thái Huyền làm bảo chứng, không khiến người ta tưởng đây là dịch vụ của tông.”
“Vậy phải ghi rõ là việc cá nhân?”
“Phải ghi rõ.”
Tiểu Bảo bắt đầu thấy cách làm mới thành hình. Nhưng Hứa Đồng vẫn chưa nói xong.
“Bảy ngày thử.”
“Dạ?”
“Nếu mở lại, thử bảy ngày. Ngươi làm một mình. Không kéo tạp vụ khác bỏ ca chạy cho ngươi. Không độc quyền tuyến nào. Ai muốn chạy việc riêng cũng có quyền.”
Tiểu Bảo hơi tiếc cái ý định sau này nhờ Lâm Hổ chạy giúp. Chưa kịp làm đã bị khóa.
“Sao không cho người khác giúp ạ?”
“Ngươi còn đang thử việc. Ta không để một đứa thử việc lập đội riêng bên trong đội tạp vụ.”
Hợp lý.
“Sau bảy ngày?”
“Xem xét lại.”
“Còn dụng cụ?”
“Tự lo. Giỏ sạch, dây, phiếu, mực. Không lấy đồ công.”
Tiểu Bảo hỏi giá giỏ ở khu vật liệu.
“Giỏ giao sạch loại nhỏ khoảng mười hai tới mười lăm đồng,” Phan Trụ nói. “Muốn loại sáu khay chắc chắn hơn thì mười tám.”
Mười tám. Tiểu Bảo đang có bảy mươi. Mua được, nhưng không phải số nhỏ. Hắn hỏi tiếp giá giấy phiếu, dây buộc, túi đựng tiền riêng có dây thắt. Giấy thường đủ làm hai mươi cặp phiếu: hai đồng. Mực thì hắn có sẵn. Một túi vải nhỏ khác màu để giữ tiền mua hộ: ba đồng. Dây gai và thẻ số: hai đồng. Nếu mua giỏ lớn mười tám đồng, cả bộ tối thiểu tốn hai mươi lăm đồng, gần một phần ba số tiền mặt hắn đang có.
“Có cần túi mới không?” Phan Trụ hỏi.
“Không bắt buộc.”
“Vậy sao còn tính vào?”
“Vì cái túi riêng cũ trông giống túi tiền của con. Một hôm cầm nhầm là phiền.”
Phan Trụ gật đầu. “Ít ra ngươi biết thứ nào mua để tránh sai, chứ không phải mua cho đẹp.”
Tiểu Bảo ghi số hai mươi lăm vào góc giấy. Nếu bỏ ra hai mươi lăm đồng mà sau bảy ngày cách làm mới vẫn bị dừng, số tiền đó cũng không mất trắng, vì giỏ vẫn còn dùng được. Nhưng cũng không thể giả vờ như không có rủi ro.
“Giỏ nhỏ mười hai đồng đựng được mấy suất ạ?”
“Ba tới bốn.”
“Giỏ lớn mười tám?”
“Sáu, nếu xếp đúng cách.”
Nhóm giao cơm sinh lời nhất hiện giờ là năm tới tám suất. Mua giỏ nhỏ thì rẻ hơn, nhưng không làm được phần việc tốt nhất. Mua giỏ lớn đắt hơn, nhưng đúng nhu cầu. Tiểu Bảo khoanh tròn con số mười tám.
“Ngươi không cần mua ngay,” Hứa Đồng nói. “Có thể bắt đầu từ những việc không cần giỏ.”
“Nhưng giao nhóm là phần tốt nhất.”
“Vậy tự tính.”
Lại tự tính.
Tiểu Bảo mang giấy về phòng. Lâm Hổ hỏi: “Được mở lại chưa?”
“Được, nếu làm lại từ đầu.”
“Vậy tốt rồi.”
“Khách dãy bảy đổi người rồi.”
“Thì giành lại.”
Tiểu Bảo lắc đầu. “Không phải giành.”
“Khác gì nhau?”
“Họ chọn ai làm tốt hơn.”
Lâm Hổ không hoàn toàn đồng ý, nhưng cũng không cãi.
Trước khi về phòng, Tiểu Bảo ghé qua dãy bảy. Không phải để kéo khách về, mà để xem người mới làm thế nào. Người giao thay hắn là một tạp dịch lớn hơn vài tuổi, tên Hạ Tùng. Hạ Tùng dùng một chiếc đòn gánh nhỏ, mỗi đầu treo hai hộp gỗ, giao bốn suất rất gọn gàng.
Ngưu Đại thấy Tiểu Bảo thì nói: “Hắn lấy tám đồng.”
“Ta biết.”
“Ngươi mở lại có giảm giá không?”
Tiểu Bảo nhìn cách Hạ Tùng buộc hộp. “Chưa biết.”
“Không sợ mất bọn ta à?”
“Sợ.”
“Vậy sao không nói bảy đồng?”
“Ta còn chưa biết giỏ mới tốn bao nhiêu, tuyến mới mất bao lâu.”
Ngưu Đại bật cười. “Ngươi làm ăn kỳ thật.”
Hạ Tùng nghe thấy, quay sang. “Nếu ngươi mở lại, ta không nhường dãy này đâu.”
Giọng hắn không gây sự, chỉ như thông báo.
“Không cần nhường,” Tiểu Bảo đáp.
Hạ Tùng hơi ngạc nhiên. “Vậy là cạnh tranh?”
“Ai làm được thì người ta thuê.”
“Được.”
Hai người không đánh nhau. Chẳng ai có quyền khoanh dãy bảy làm đất của mình. Tiểu Bảo ra về với thêm một thông tin: nếu mở lại, giá mười đồng không còn đương nhiên là lựa chọn duy nhất. Hắn phải thắng bằng thứ gì đó khác ngoài việc rẻ hơn.
Tối đó, Tiểu Bảo chia tấm bảng cá nhân thành bốn phần. Ở một góc, hắn viết: TẠ KÝ TẠP VỤ — VIỆC CÁ NHÂN, KHÔNG PHẢI DỊCH VỤ CỦA THÁI HUYỀN. Bên dưới chừa chỗ cho giờ nhận việc, tuyến đường, giá cả và những việc không nhận.
Hắn cắt giấy thành từng cặp nhỏ giống hệt nhau, mỗi cặp đánh một số, một phần cho người gửi, một phần hắn giữ. Chưa đẹp, nhưng rõ ràng.
Ba ngày bị đình khiến hắn mất thời gian, mất khách và mất số tiền lẽ ra kiếm được. Đổi lại, hắn hiểu rằng Tạ Ký muốn sống lâu hơn ba ngày thì cần một thứ quan trọng hơn đôi chân chạy nhanh: phải có cách để người khác biết chính xác hắn đã hứa những gì.
Hắn đặt tờ giấy chi phí cạnh tấm bảng: Giỏ lớn mười tám. Giấy, túi tiền khách, dây, bảy. Tổng chi phí mở lại hai mươi lăm.
Rồi bên dưới, hắn viết thêm: Không giảm giá chỉ để giành khách.
Nếu Tạ Ký sống được, thì phải là vì người ta tin việc được nhận rõ ràng, giao đúng hẹn, tiền không lẫn lộn, chứ không phải vì hắn chạy tới kiệt sức để rẻ hơn người khác.