Chương 413: Tấm Giấy Dán Ở Chợ
Tin cửa chín đã mở được dán ở chợ trước khi người trong làng biết đến.
Tờ giấy nằm trên cột gỗ cạnh quầy đậu. Bên dưới dòng chữ lớn có một mũi tên chỉ về phía làng và câu đề nghị những người có tin về các vệt sáng đến đó báo. Không có tên người viết.
Ông Thuận nhìn tờ giấy, đọc lại một lượt rồi hỏi bà bán đậu ai dán. Bà bảo sáng sớm đã thấy, không biết ai làm. Khi ông chỉ vào chữ *đã mở*, bà nói mình chưa từng đến giếng từ lúc có tin, chỉ nghe người mua hàng kể.
Bảo biết chuyện lúc ông Thuận mang một bản chép về từ đường. Hổ đang nhận ca, hắn vừa được thay nên đi cùng ông ra chợ. Tấm giấy vẫn ở đó, mép dưới bị nước bắn lên. Có hai người dừng đọc; một người hỏi đường đến làng, người kia chỉ theo mũi tên rồi nói thêm rằng ở đó có người trông cả chín cửa.
“Không phải,” Bảo lên tiếng.
Hai người quay lại. Hắn giới thiệu mình từ làng, nói bà Mạnh đã bảo cửa chín có đáp, còn những cửa khác cần hỏi người ở đó. Người chỉ đường nhìn hắn, hỏi có phải chính hắn là người trông cửa không. Hắn đáp mình có nhận ca, còn Hổ, Thanh Nghi và những người khác cùng giữ việc.
“Vậy tin đồn bảo một người giữ cả chín cửa từ đâu ra?”
“Cháu không biết.”
Người kia nhún vai, nói mình cũng nghe ở chợ. Người hỏi đường vẫn muốn đến từ đường để hỏi chuyện vệt sáng ở quê mình. Ông Thuận bảo có thể đến, nhưng nên nói rõ mình muốn gặp ai và không tự đi vào chỗ người đang trông giếng. Người ấy đồng ý, nhờ ông chỉ đường sau khi mua xong đồ.
Bảo nhìn tấm giấy. Hắn muốn bóc nó xuống. Ông Thuận giữ hắn lại: “Trước hết hỏi người quản cột chợ. Giấy ấy có thể đã có người hẹn đến đọc.”
Bà bán đậu chỉ một người đang quét đường phía đầu chợ. Người ấy nói cột thường để dán lời nhắn chung; nếu giấy sai, họ có thể dán lời sửa bên cạnh, còn việc bóc cần hỏi người phụ trách chợ. Ông chưa biết tờ này của ai, hứa sẽ hỏi. Bảo không muốn chờ, nhưng người quét đường đã gấp chổi lại, dẫn họ đến gặp người phụ trách.
Người phụ trách chợ đọc lời sửa mà ông Thuận mang theo từ đường. Đó là bản chép ngắn Thanh Nghi đã ghi sau cuộc gặp khách hôm trước: cửa chín có đáp, làng đang theo dõi, những vệt sáng ở nơi khác cần hỏi thêm. Ông hỏi tờ giấy này do ai xác nhận. Ông Thuận nói bà Mạnh đã đọc và đồng ý với lời chép; nếu cần, có thể đến hỏi bà.
“Ta sẽ dán bên cạnh,” người phụ trách nói. “Còn tờ cũ, ta che dòng chỉ đường về việc trông cả chín cửa nếu có dòng ấy.”
Họ trở lại cột. Tờ cũ không viết có người trông cả chín cửa; điều ấy là lời người đứng đọc thêm vào. Người phụ trách không che phần nào, chỉ dán bản chép của ông Thuận bên cạnh, ghi rõ đó là lời từ từ đường. Bảo nhìn hai tờ giấy. Một tờ nói *đã mở*, một tờ nói *có đáp*. Hắn hỏi liệu người ta có đọc cả hai không.
“Có người đọc, có người không,” người phụ trách đáp. “Nếu tìm được người dán tờ đầu, ta sẽ hỏi họ sửa.”
Trên đường về, Bảo gặp Thôi thúc ngồi gần cửa nhà. Người đàn bà chăm ông đang gỡ chiếc khăn khỏi bát cháo. Ông đã ăn xong, nhìn chiếc rìu để dưới mái. Bảo kể chuyện tờ giấy. Ông nghe, hỏi có ai đã vào giếng không.
“Chưa có ai do tờ giấy ấy đến. Hôm trước có ba người của tông môn hỏi, nhưng bà Mạnh chưa đồng ý cho họ đặt vật đo ở giếng.”
Thôi thúc gật. Ông chỉ chiếc rìu: “Mang khúc củi lại.”
Bảo nhìn Dư An vừa từ trong nhà bước ra. Ông nói Thôi thúc có thể ngồi xem nếu không quá lâu, nhưng chưa nên tự chẻ. Người đàn bà lấy chiếc ghế cho ông, còn Bảo mang một khúc gỗ nhỏ từ dưới mái. Hắn đặt trên thớt chẻ cạnh sân, cầm rìu dưới sự quan sát của Hổ vừa đến sau khi đổi ca.
“Đừng đứng hai chân sát nhau,” Thôi thúc nói.
Bảo sửa tư thế. Hắn bổ xuống; lưỡi rìu mắc vào khúc gỗ, không tách hết. Ông không cười, chỉ bảo hắn rút rìu, xoay khúc gỗ và tìm thớ. Hổ giữ khoảng cách, không đưa tay vào gần lưỡi. Lần thứ hai, khúc gỗ tách ra, một mảnh lăn tới chân ghế.
“Con chẻ được rồi,” Bảo nói.
“Còn một khúc.”
Hắn chẻ thêm một khúc nhỏ. Thôi thúc nhìn hai mảnh, bảo đủ cho hôm nay. Người đàn bà đem vào bếp, dặn hắn rửa tay trước khi ăn bánh. Bảo nhận chiếc bánh, bẻ một miếng cho Hổ. Thôi thúc không cầm rìu, nhưng đã chỉ cho hắn cách chẻ và tự quyết khi nào dừng.
Tín chạy từ từ đường tới, nói người ở chợ hỏi đường đã đến. Người ấy mang một túi vải nhỏ, tên là Liên, từ một xóm cách đường lớn mấy ngày đi. Chị muốn kể chuyện nước ở giếng xóm mình đổi vị sau khi thấy vệt sáng, nhưng không biết đó là chuyện của cửa nào.
Bảo và Hổ trở lại. Liên ngồi dưới hiên cùng Thanh Nghi và bà Mạnh. Chị không mang nước theo vì đi đường lâu, nhưng kể giếng trong xóm trước đây ngọt, hai hôm gần đây có vị khác. Chị không nói được vị ấy do đâu; người trong xóm đã dùng nguồn nước khác để uống và đang chờ người biết việc xem.
“Chị thấy ánh sáng không?” Bảo hỏi.
“Ta thấy một vệt ở phía đồi. Hôm sau mới nghe người nhà nói về nước.”
Thanh Nghi hỏi có thể ghi tên xóm không. Chị đồng ý ghi để nếu ai đi qua có thể mang tin, nhưng chưa muốn ghi tên những nhà dùng giếng. Bà Mạnh hỏi có ai ở xóm đang trông nơi ấy không. Chị kể có hai người thay nhau xem, nhưng họ chưa gọi nó là cửa; chị cũng không đến để xin người từ làng Bảo sang nhận việc.
“Ta muốn biết ở đây có gặp chuyện giống vậy không,” chị nói.
Bà Mạnh kể giếng làng là nơi họ đang trông, còn bát nước trong phòng trực có lần rịn qua vết nứt, đã được chuyển sang bát khác. Bà không nói điều đó giống việc giếng đổi vị. Liên nghe xong, hỏi người ở đây có thể chỉ chị cách ghi những lần xem không. Hổ mang giấy ra, cho chị xem mẫu giờ và người nhận lượt, che phần tên riêng theo lời bà Mạnh.
“Nhà chị có thể dùng cách khác,” anh nói. “Mẫu này chỉ giúp chúng tôi nhớ ai đang trông và đã thấy gì.”
Liên chép lại cách chia cột, thêm một cột ghi ai báo tin. Chị muốn mang tờ giấy về cho người trong xóm xem, không định bắt họ dùng ngay. Bảo hỏi có thể gửi lời nhờ những người ấy kể thêm nếu họ muốn không. Chị nhận lời, nhưng nhắc đường xa, không biết bao giờ trở lại.
Người áo xanh của tông môn hôm trước không xuất hiện. Thay vào đó, một người mang thư đến từ đường lúc chiều, nói có người nhờ chuyển từ chợ. Phong bì ghi gửi người phụ trách ở làng, không có dấu của ba người khách hôm trước. Bà Mạnh nhận thư, hỏi người mang có biết người gửi không. Anh chỉ biết một người đã trả công chuyển thư; anh không đọc nội dung.
Trong thư là lời mời đại diện làng đến một cuộc gặp ở đường lớn để bàn về những vệt sáng. Thư ghi địa điểm và ngày dự kiến, có tên người đứng ra tổ chức, nhưng không nói họ thuộc tông môn nào hay ai khác sẽ có mặt. Bà Mạnh đọc cho mọi người nghe, rồi đặt thư xuống.
“Chúng ta có phải đi không?” Bảo hỏi.
“Ta chưa biết người này là ai,” bà nói. “Trước hết hỏi thêm, rồi người làng bàn xem có muốn cử ai.”
Liên nhận ra địa điểm ghi trong thư: một quán lớn cạnh đường, chị từng nghỉ ở đó. Chị biết đường tới, nhưng không biết người đứng tên. Thanh Nghi hỏi chị có thể chỉ đường cho người mang tin không; chị vẽ một đoạn và ghi chỗ mình không chắc. Bảo nhìn bản vẽ, thấy chị vẽ cây bằng hai nét giống hắn, nhưng không nói giống cái chổi.
Người mang thư cần về trước tối. Bà Mạnh viết giấy xác nhận đã nhận lời mời, nói làng sẽ hỏi thêm và chưa hứa cử người. Tín đọc lại trước khi bà gấp, rồi đưa cho người mang. Anh nhận giấy, bảo sẽ giao cho người đã nhờ nếu gặp lại ở chợ; anh không hứa tìm được người ấy ngoài chợ.
Liên xin nghỉ một đêm ở nhà người quen gần cổng làng. Bảo hỏi có cần cơm mang theo không; chị bảo người quen đã mời. Trước khi đi, chị để lại cách liên lạc qua một người bán hàng ở trạm mà chị biết, dặn phải hỏi người ấy có nhận chuyển tin không. Bảo viết lại, không nhầm với chuyến xe đang mang thư hỏi chú Quý và chú Ba.
Cuối ngày, người nhà ông giữ danh sách xem tờ mời họp. Ông hỏi nếu họ cử người, ai sẽ ở lại trông những lượt đã nhận. Hổ nói phải sắp trước; còn hôm nay chưa ai quyết đi. Ông đặt thư cạnh bản vẽ đường, nói điều đầu tiên muốn hỏi là cuộc gặp có dành chỗ cho người ở gần những giếng đổi khác nói không.
Bảo nhìn lá thư, rồi nhìn danh sách trực trong ngăn bàn. Một tấm giấy dán ở chợ đã làm người ta nghĩ một người giữ cả chín cửa; bây giờ một lá thư mời làng chọn đại diện. Hắn không biết cuộc gặp sẽ dẫn đến đâu. Nhưng khi nhận ca, hắn vẫn nghe Hổ đọc mức nước và tình trạng ngọn đèn như mọi lần.
Ngoài sân, Ô Kê mổ một hạt thóc còn sót. Bảo đặt đĩa xuống cho nó, rồi trở vào. Trên tờ giấy cạnh sổ trực, hắn viết câu hỏi của bà Mạnh dành cho người muốn một người giữ tất cả: *Khi người ấy ngủ, ai thay ca?*