Chương 478: Chiếc Cân Ở Chợ Cũ
Bảo ngủ quên ngay trên ghế trực.
Lúc người đổi ca lay vai, hắn giật mình, suýt hất bát nước xuống bàn. Mặt nước chao qua vạch than rồi trở lại, vẫn trong như trước. Bên ngoài, gà đã gáy lần thứ hai.
“Ta đã ghi giờ cuối chưa?” hắn hỏi.
Người em nhà bác giữ dây chỉ vào dòng chữ còn ướt mực. “Có. Nhưng anh viết nhầm ngày.”
Bảo nhìn kỹ. Hắn gạch một nét lên ngày cũ, viết ngày đúng ở bên cạnh. Người em chờ hắn sửa xong mới nhận sổ. Hắn nói về nút dây đèn đã tuột, rồi lấy thước của Hổ, ra đồng trước khi cơn buồn ngủ kéo hai chân quay về nhà.
Mưa đêm qua làm bờ đất mềm nhũn. Hổ và Đại đã đào lộ đoạn ống nứt. Chiếc ống thay của chủ ruộng dài hơn một gang, miệng rộng vừa nhưng phần thân không lọt vào khoảng trống giữa hai gốc cây.
“Cắt bớt được không?” chủ ruộng hỏi.
Đại gõ nhẹ vào ống. “Cắt dễ vỡ. Đào rộng về phía này thì được, nhưng phải qua rễ cây.”
Hôm qua ông chủ ruộng đã yêu cầu giữ nguyên rễ. Bảo ngồi xuống xem, nhận ra một nhánh rễ lớn chắn ngang. Hắn đề nghị dịch đầu ống về phía ruộng, làm lại đoạn nối bằng đất sét và mảnh ngói. Đại thử đặt ống theo hướng ấy, còn Hổ giữ đầu kia; vẫn thiếu một khoảng nhỏ.
Chủ ruộng nhìn cây rồi nhìn căn nhà cô Thu. “Chặt nhánh rễ nhỏ này đi. Rễ lớn để lại.”
Ông tự cầm cuốc làm. Không ai nói gì cho đến khi ống nằm xuống, hai đầu nối được với phần cống cũ. Họ đổ từng gáo nước thử: nước chảy qua, có rỉ ở một mối. Đại bảo để mối đất se lại rồi đắp thêm, chưa nên vội lấp kín.
Bảo giúp Hổ đưa đất lên bờ, sau đó nhường xẻng cho người mới tới. Hắn đã thức gần trọn đêm, tay bắt đầu run khi nhấc vật nặng. Hổ thấy vậy, bảo hắn về ngủ; việc còn lại đã có người.
“Ta hẹn mang thước, đâu có hẹn ngủ ở đây,” Bảo đáp.
“Ngươi vừa định tựa vào cây mà.”
“Ta xem rễ cây.”
“Bằng mắt nhắm?”
Bảo trả thước, rửa chân ở giếng nhà cô Thu rồi về. Hắn ghé nhà bà Vân lấy giỏ. Túi thóc đã được Tín trả lại, còn Ô Kê đang mổ một quả mướp non rơi dưới giàn. Bà Vân xua nó ra, bảo quả ấy bà định hái nấu canh; Bảo hứa mua đền. Bà không lấy tiền, chỉ bảo hắn lần sau buộc giỏ cẩn thận hơn.
Về tới nhà bà Mạnh, hắn mới kể chuyện gặp ông Lương. Thanh Nghi đã đến trước, trải bản chép dấu thẻ tre và tờ ghi lời kể lên bàn. Bà Mạnh nghe hết, kể cả đoạn ông Lương thừa nhận từng nói giao đủ.
“Ông ấy có biết người giữ đường đem phiếu về đâu không?” bà hỏi.
“Không chắc. Ông chỉ nhớ tên gọi là bác Phúc, có thể chữ trên giấy lại là Phú.”
Bà Mạnh mở cuốn sổ cũ. Ở trang trước trang vừa tách có tên người đưa hàng; ở mép dưới còn một nét mực nhỏ, trước đó họ tưởng là dấu kiểm. Bà lấy bản chép thẻ tre đặt cạnh. Hai dấu không hoàn toàn giống nhau: một bên có nét ngang dài hơn, nhưng cả hai đều có vết gạch qua chữ giống *cửu*.
Người con cả của người giữ sổ cũ đến ngay sau bữa sáng. Người ấy mang một gói giấy trong rương gia đình, đã cùng em mở. Bên trong có một thư gửi mẹ, nhắc đến người giữ đường tên Phúc, nhưng không nói họ, không nhắc chuyến gạo hay bến trong.
“Có thể là cùng người,” Thanh Nghi nói.
“Cũng có thể không,” người con cả đáp. “Tên Phúc đâu hiếm.”
Bảo muốn tìm tiếp trong gói giấy, nhưng người ấy chỉ đưa bức thư đã chọn. Những tờ khác là thư gia đình. Hắn nhận ra tay mình đã đưa về phía gói, liền rút lại. Người con cả không nói gì, chỉ buộc dây như cũ.
Bà Mạnh chép lại phần có thể liên quan. Khi nghe về chiếc cân đồng và người sửa cân, bà ngừng bút.
“Ta biết một căn nhà treo cân trước cửa,” bà nói. “Hồi còn trẻ ta từng mua đậu ở đó. Người bán thấp, nói giọng vùng trên. Nhưng nhà ấy bán hàng cho nhiều người, chưa đủ để biết có phải nơi ông Lương kể.”
Bảo ngồi thẳng. “Bà có nhớ tên không?”
“Bà chủ tên Liên. Sau nhà đổi chủ, bà ấy dọn đi đâu ta không biết.”
Người con cả nói trong bức thư của mẹ có nhắc một người tên Liên, nhưng là người đem thuốc đến lúc mẹ ốm, không rõ có phải bà chủ chợ. Bà Mạnh nhắc đừng vội nối hai cái tên. Thanh Nghi hỏi còn ai biết bà Liên; bà Mạnh nhớ một người từng bán đậu cùng bà ấy, nay sống ở xóm cuối, tên là dì Cúc.
Bảo lập tức đứng dậy. Vừa đứng, hắn đã phải vịn mép bàn. Bà Mạnh đẩy bát cháo tới.
“Ăn rồi ngủ.”
“Con chỉ sang xóm cuối.”
“Con vừa suýt ngủ ở giữa câu hỏi.”
Thanh Nghi cầm lấy bản chép. “Ta đi hỏi dì Cúc cùng bà. Ngươi ngủ, chiều dậy ta kể.”
Bảo muốn phản đối. Hắn đã đi tới bến, đã nghe ông Lương; nếu có câu hỏi nào thiếu, hắn muốn tự hỏi. Nhưng những chữ trên trang sổ đang nhòe trước mắt, dù giấy khô. Hắn ăn hết bát cháo, dặn Thanh Nghi hỏi xem dì Cúc có còn gặp bà Liên không, rồi vào buồng nằm.
Khi hắn tỉnh, nắng chiều đã hắt lên vách. Ngoài bếp có tiếng người nói chuyện. Hắn chạy ra, chân xỏ nhầm hai chiếc dép khác đôi.
Thanh Nghi và bà Mạnh đang ngồi cùng một phụ nữ lớn tuổi. Bên chân bà là chiếc làn tre, trong làn có một cái cân đồng nhỏ, mặt đã xỉn.
“Đây là dì Cúc,” bà Mạnh nói. “Dì đem cân tới cho con xem.”
Bảo cúi chào. Dì Cúc nhìn đôi dép của hắn, không nhịn được cười. “Nghe nói cậu rất nóng lòng. Giờ thì ta tin.”
Chiếc cân có một vết hàn ở chân kim. Dì Cúc kể bà Liên từng cho mình mượn để bán đậu; sau khi chợ cũ dời đi, bà Liên bảo dì cứ giữ. Mấy năm trước dì mang cân đến chú Điền sửa kim. Nghe người bán bên sạp đồ sắt báo có người hỏi cân, chú Điền nhờ bà Vân chuyển lời về làng. Bà Vân ghé nhà dì Cúc trước vì biết dì đang giữ nó.
“Vậy nhà chợ là nhà bà Liên?” Bảo hỏi.
“Người ta gọi vậy vì bà ấy cho người qua đường gửi hàng. Có một gian sau để bao và thúng, không chỉ bán đậu.” Dì Cúc chỉ lên mặt cân. “Ta không biết bà Liên nhận bao gạo nào. Ta không có mặt mỗi ngày.”
“Bà ấy còn ở gần đây không ạ?”
Dì Cúc im lặng một lúc. “Bà ấy mất ba năm rồi. Con trai đưa bà về quê bên kia núi trước đó. Ta còn địa chỉ nhà nó, nhưng không biết nó có muốn gặp người hỏi chuyện cũ không.”
Bảo thấy đầu mối vừa hiện ra đã lùi thêm một quãng. Hắn hỏi con trai bà Liên có giữ giấy tờ của mẹ không. Dì Cúc nói không rõ; lần cuối gặp, người ấy chỉ mang một rương nhỏ và hai túi quần áo. Căn nhà chợ cũ đã bán, nay là sân sau của hiệu nhuộm.
Thanh Nghi đặt một tờ giấy trắng trước mặt dì Cúc. “Dì có thể viết thư hỏi trước được không? Chúng cháu sẽ đợi người nhà trả lời.”
Dì Cúc bảo mắt mình kém, muốn nhờ bà Mạnh viết. Bà Mạnh hỏi từng câu, viết theo lời dì; đến đoạn nói về chuyến gạo, dì chỉ đồng ý ghi rằng có người muốn hỏi việc gửi hàng ngày trước. Bảo không giục thêm. Hắn đã thấy người con cả giữ lại những lá thư riêng; con trai bà Liên cũng có quyền chọn điều mình muốn kể.
Viết xong, dì Cúc lấy một miếng vải bọc lại chiếc cân. Bảo giúp bà buộc nút. Chiếc kim khẽ rung, rồi dừng ở vạch giữa.
“Ngày mai có người đi qua quê nó,” dì nói. “Ta nhờ đưa thư.”
Bảo mời bà ở lại ăn tối. Bà từ chối vì trong làn còn bó rau phải mang về, nhưng nhận hai chiếc bánh bà Mạnh gói. Lúc ra cửa, dì quay lại hỏi:
“Các cháu tìm chuyến gạo ấy để đòi ai trả à?”
Bảo chưa kịp đáp, bà Mạnh nhìn hắn. Hắn nghĩ đến ông Lương, đến mảnh giấy chỉ ghi một phần hàng, và đến người nhận cuối vẫn chưa biết là ai.
“Cháu muốn biết phần ấy đã tới đâu,” hắn nói. “Nếu có ai từng thiếu phần, cháu muốn biết họ còn cần gì. Nhưng cháu không thể hứa thay người khác chuyện trả hay nhận.”
Dì Cúc gật đầu. “Vậy ta sẽ nói đúng như thế trong thư.”
Bà đi rồi, Bảo trở lại bàn. Thanh Nghi kể bà Liên từng cho khách trú mưa ở gian sau, nhưng dì Cúc không biết gì về ống tre. Nàng nói thêm: bà Mạnh đã nhờ người con cả giữ bức thư có tên Phúc, chưa gộp vào hồ sơ chuyến hàng.
“Ngươi không chờ được à?” Bảo hỏi, nhìn nét chữ nàng chép.
“Có người ngủ trên ghế trực, ta chờ thì ai đi hỏi?”
Hắn nhìn đôi dép dưới chân, lặng lẽ đổi lại cho đúng. Thanh Nghi đẩy sang hắn chiếc bánh còn nóng. Bảo bẻ một nửa đưa nàng; nàng nhận, không nhắc chuyện hắn đã muốn đi cùng.
Chiều xuống, Đại đến báo mối nối đã se, thử thêm nước không còn rỉ. Ngày mai hai nhà sẽ cùng lấp phần rãnh tạm, chừa một lối nhỏ để thoát nước khi mưa lớn. Ông trả cho Bảo chiếc áo ngoài hôm qua bỏ quên, đã giặt sạch nhưng còn ẩm.
Bảo phơi áo cạnh bếp, chừa khoảng xa lửa. Trên bàn, lá thư của dì Cúc được gấp làm ba, chờ chuyến người qua núi. Hắn nhìn nó một lát rồi đặt cạnh chiếc cân đồng dì gửi lại nhờ bà Mạnh giữ hộ đến sáng, vì bà còn phải ghé nhà người quen trước khi về.