Chương 385: Việc Có Người Làm
Buổi sáng, người nhà bác giữ dây đến trước ông Thuận.
Cô mang theo một cái rổ nhỏ, một mảnh vải sạch và tờ giấy Tạ Tiểu Bảo đã viết hôm qua. Trên giấy có tên cô, việc nhặt lá ở rãnh ngoài và thay nước uống cho bác. Cô đặt rổ xuống, nhìn bác đang ngồi cạnh giếng, rồi chào ông Thuận khi ông vừa tới.
“Ta nhận việc hôm nay,” cô nói. “Đến giữa buổi thì chị ta sẽ thay. Ta đã bảo chị xem giấy.”
Ông Thuận giúp cô kiểm gàu và thùng trước khi đi giao cá. Ông không đưa đồ cho bác ngay; bác đang giữ chiếc khăn, tay chậm chạp gấp mép vải. Cô ngồi cạnh đợi, nói khi bác muốn uống thì chén nước ở bên trái. Xong việc, cô nhặt lá ở miệng rãnh và bỏ vào rổ. Khe dưới thành giếng vẫn để nguyên.
Bảo nhìn từ dưới mái. “Nếu cô ấy làm xong mà chưa kịp ghi, người nhận ca có biết không?”
Thanh Nghi lấy giấy hôm qua ra. Lịch ghi giờ và việc, nhưng không có chỗ ghi người thay. Nàng thêm một cột, hỏi cô có muốn viết tên chị mình không. Cô nói tên, nhờ Bảo ghi vì tay còn ướt. Hắn viết, đọc lại, rồi chờ cô gật mới đặt bút xuống.
“Hôm nay người nhận ca là bà Mạnh,” hắn nói. “Chúng ta nên đưa bà xem.”
“Đúng,” nàng đáp. “Và báo khi đổi người. Ghi vào giấy chưa đủ nếu giấy nằm ở đây mà bà ở nhà.”
Lượt nghe bắt đầu khi người chuyển tin tới. Bảo và Hổ đứng ở giếng cùng Ô Kê; Thanh Nghi, Cẩn và Tín sang từ đường. Hai tiếng gõ vang lên, nhưng lần này Bảo không nghe thấy âm trầm. Hổ nghe một tiếng rất nhẹ, không chắc có phải tiếng đáp hay nước rơi trong thùng. Họ ghi riêng hai điều. Tờ giấy từ phòng trực nói Thanh Nghi nghe được âm mảnh, Cẩn không nghe. Không ai gọi đó là một lượt có tiếng đáp rõ.
Người chuyển tin mang bản ghi về sau khi hai nhóm đã viết xong. Bảo đưa cô người nhà bác giữ dây xem. Cô đọc, hỏi nước trong thùng có cần đổ bớt vì âm thanh nghe như nước rơi không. Ông Thuận vừa trở lại, giải thích thùng đặt vững, mặt nước không tràn; họ chưa biết âm Hổ nghe là gì. Cô để thùng nguyên chỗ.
Ô Kê không gõ thêm. Nó uống nước rồi ngồi dưới bóng phên. Bảo định dùng thóc dụ nó lại viên đá, nhưng Hổ nhắc người chuyển tin đã gần hết giờ. Hắn ghi *không có lượt thứ hai* chứ không ghi thiếu tiếng đáp. Hắn thu phên, nhờ cô báo người thay rằng rãnh đã được nhặt và chiếc thùng chưa di chuyển.
Bà Mạnh nghe bản ghi khi họ về. Bảo đọc từng người nghe được gì, rồi nói cô sẽ nhờ chị thay lúc giữa buổi. Bà nhìn tờ giấy, đưa tay chạm tên cô, sau đó chạm vào cột người thay. Bảo hỏi có phải bà muốn biết việc ấy. Bà gật.
“Người nhận ca phải biết ai đang làm?” Thanh Nghi hỏi.
Bà nói: “Biết... để... gọi.”
Bảo hiểu. Nếu có chuyện ở giếng, bà không thể đi qua từng nhà hỏi ai vừa nhận. Một cái tên cạnh việc và giờ có thể giúp người trực gọi đúng người. Nhưng bà đang ở nhà, không thể gọi nhanh; cả nhóm cần thỏa thuận ai mang tin tới.
Hổ nói người chuyển tin hôm nay chỉ nhận việc giữa giếng và phòng trực. Sau lượt, anh có thể đem giấy về cho bà. Nếu anh bận, phải hỏi một người khác trước, không để trống rồi cho rằng tin đã tới. Thanh Nghi viết thêm một dòng: *Người mang báo cáo về nhà bà Mạnh*. Hổ nhận hôm nay; ngày mai để trống chờ hỏi.
Bảo nhìn tờ lịch. Mới vài dòng mà giấy đã đầy. Hắn hỏi có thể dùng một quyển sổ thay cho nhiều mảnh không. Nàng đồng ý, nhưng nhắc những bản chép cũ và lời bà phải giữ riêng, không gộp vào sổ mới rồi bỏ bản gốc. Hắn lấy một quyển còn giấy trắng, viết trang đầu: *Việc đã nhận và việc đã làm*. Hắn cố nắn chữ cho thẳng.
Ông Cẩn đưa một thước gỗ làm cạnh kẻ. Bảo kẻ lệch một đường, định xé trang. Cẩn giữ tay hắn lại: đường vẫn đọc được, gạch một nét và kẻ lại là đủ. Hắn sửa, rồi ghi tên người nhà bác giữ dây, việc cô nhận, người thay và giờ dự kiến. Phía sau, hắn chừa chỗ viết kết quả sau khi nghe người làm báo.
“Đừng ghi đã thay nước trước khi cô ấy làm,” Thanh Nghi nhắc.
“Con biết.” Hắn nhìn dòng còn trống. “Nhưng nhìn trống con cứ thấy muốn điền.”
“Ta cũng thế.”
Bà Mạnh nhìn hai người, khóe miệng hơi động. Bảo mang sổ tới gần. Bà chỉ vào ô kết quả, rồi chỉ vào Hổ. Anh nói chiều sẽ hỏi cô hoặc chị cô, sau đó báo về. Bà khẽ gật.
Sau bữa trưa, Thanh Nghi đề nghị đến phòng trực đọc lại các việc người nhận phải biết. Nàng không nói mình sẽ nhận ca, chỉ muốn hiểu rõ trước khi quyết. Bảo xin đi cùng. Cẩn và Tín đồng ý; Hổ ở lại với Dư An và bà Mạnh, đồng thời chờ người nhà bác giữ dây báo kết quả.
Trong phòng, họ đặt quyển sổ cũ lên bàn và đọc ba dòng đã chép. Người nhận giữ đường gió: nghe tín hiệu, ghi lúc thiếu, kiểm đèn theo chỉ dẫn người trực. Người nhận kiểm bát nước: xem hướng vạch, mức nước và lối gió khi cần. Người nhận biết phần chưa chia: nghe lời người rời ca, giữ riêng tên người cho và phần người sau chưa trả.
Bảo chỉ dòng kiểm bát. “Hôm qua bát đang úp. Chúng ta đã xem, chưa đổ nước. Người nhận phải làm gì tiếp?”
Thanh Nghi lật trang. Có một ghi chú: *Trước khi nhận, hỏi người trực vì sao bát úp; chưa rõ thì để như cũ và ghi.* Nàng chép nguyên dòng. Bảo thấy câu này giải thích vì sao họ chưa nên tự rót nước, nhưng vẫn không cho biết ai đã úp bát.
Ở cuối trang có ô dành cho người nhận ghi những việc đã được người trực bàn giao. Cạnh đó là dòng: *Việc nhờ người khác làm phải ghi người nhận lời, người thay và lúc báo lại.* Bảo nhớ sổ mới ở nhà; họ đã thêm đúng những cột cần, nhưng chưa biết có phải sao nguyên vào sổ ca không.
“Ta có thể làm người ghi mà không nhận ca không?” Thanh Nghi hỏi Cẩn.
Ông chỉ một dòng khác: *Người trực có thể nhờ người ghi; người trực đọc hoặc nghe lại trước khi nhận kết quả.* Ông nói bà Mạnh đã nghe họ đọc, nhưng bà đang mệt và chưa thể làm mọi lượt; việc nhờ người ghi không tự biến người ghi thành người trực.
Nàng ngồi im một lúc. Bảo nhìn nàng. Hắn biết nàng đọc sổ tốt hơn mình, có thể nhận ra những chỗ hắn bỏ qua. Nhưng nàng cũng có những việc và lựa chọn của riêng nàng; hắn không thể vì cần một cái tên mà đẩy nàng vào ô trống.
“Ta muốn học cả việc giữ gió,” nàng nói. “Ngày mai nếu bà đồng ý, ta sẽ theo Cẩn xem một lượt đèn và nghe ông giải thích. Sau đó ta mới biết mình có thể nhận gì.”
Bảo gật. “Ta học kiểm bát cùng được không?”
“Được. Nhưng học không bắt buộc con phải nhận ca.”
Hắn nhìn trang sổ. “Nếu con muốn nhận thì sao?”
“Con có thể nói. Trước hết con cần nghe hết công việc, và bà phải biết con nhận. Còn phần trong nồi là lựa chọn khác; nhận ca không tự chuyển nó cho cửa.”
Hắn chưa nói mình muốn nhận. Hắn đã nghĩ tới việc ở lại với bà, nghe Ô Kê và ghi từng lượt, nhưng làm một người trực trong sổ còn lớn hơn những việc hắn đang học. Hắn chép dòng về người ghi và người trực nghe lại, rồi cùng mọi người đặt sổ về hộp.
Ở nhà, Hổ báo người nhà bác giữ dây đã thay nước và nhặt lá; chị cô nhận từ giữa buổi, đã được đọc tờ giấy. Anh ghi lời báo vào sổ mới, cả giờ anh nhận tin. Bà Mạnh nghe anh đọc, chạm vào dòng kết quả. Dư An ghi thời điểm bà đã nghe, không thay tên bà ở ô người trực.
Bảo kể mình và Thanh Nghi muốn học việc. Bà nhìn nàng, rồi nhìn hắn. Nàng nói rõ ngày mai muốn học giữ gió với Cẩn, chưa xin nhận ca. Bà gật. Bảo hỏi mình có thể học cách kiểm bát. Bà cũng gật, rồi nói: “Cùng... xem.”
“Bà muốn cùng xem bát?” hắn hỏi.
Bà nhìn về phía từ đường, chưa trả lời. Dư An nói việc đưa bà đi cần xem sức của bà và đường từ nhà tới phòng trực. Họ có thể nói tiếp sáng mai; không cần quyết trong lúc bà vừa nghe nhiều tin. Bảo ghi lời bà, để trống chỗ chưa hiểu.
Bữa tối, Hổ nấu rau trong rổ đặt trên ghế buổi sáng. Cả nhà ăn, phần của bà Mạnh được để ấm. Bảo ăn hai bát rồi xin thêm; Hổ xới cho hắn và hỏi có muốn để một ít cho sáng không. Hắn nhìn nồi, bảo để một bát, còn lại hắn ăn. Anh làm theo.
Ngoài hiên, Ô Kê uống nước, kêu một tiếng khàn rồi đứng nhìn về chiếc sọt đựng nồi. Bảo ngồi cạnh, kể hôm nay hắn hỏi có thể học việc kiểm bát. Con gà đưa mỏ qua nan. Hắn không hỏi nó có cho hắn nhận ca không; bà Mạnh đã nói người nhận phải tự nói, còn hắn vẫn cần học.
“Ngươi giữ lửa,” hắn nói. “Ta có thể nghe cùng ngươi. Mai ta học thêm xem chiếc bát chỉ gì.”
Trong nhà, Thanh Nghi xếp bản chép vào một túi giấy riêng, đặt cạnh lịch nghe. Nàng viết tên mình vào dòng *học giữ gió ngày mai*, không viết vào ô *người nhận ca*. Bảo nhìn, rồi viết tên mình vào dòng *học kiểm bát*.
Hai dòng đã có người nhận việc. Ô người nhận ca vẫn để trống, và phần của Bảo vẫn nằm giữa hai lựa chọn. Hắn để chúng như vậy, tắt đèn rồi kiểm lại mái che lồng Ô Kê trước khi đi ngủ.