Chương 470: Người Ngồi Ở Hai Đầu Bàn
Ngày lên đường, Tín đưa Bảo một gói cơm nắm và một tờ giấy.
“Cái này của đệ,” cậu nói. “Đừng đưa cho người ghi ở điện nếu họ không hỏi.”
Trên giấy chỉ có hai câu. Tín muốn biết nếu một cửa khác cần người trực thay, người đi có được trả tiền đường và tiền ăn không; nếu không đi được thì việc ở nhà ai làm. Bảo đọc xong, gấp lại cẩn thận.
“Đệ muốn ta hỏi giúp?”
“Ừ. Nhưng nếu họ hỏi tên đệ thì cứ nói.”
Hắn để giấy cạnh câu hỏi của bà Mạnh. Trong túi còn bản chép lệnh rút của Lục gia, bản ghi cửa biển và tờ giấy Mộc để lại. Chiếc nồi ở gian trực, không theo hắn. Hổ nhận ca cùng cô em nhà bác giữ dây; người chị sẽ đổi lượt sau bữa trưa. Bảo đã nói mình đi, không để tên trên bảng ca những ngày vắng.
Ô Kê đi cùng trong giỏ; người đánh xe đã đồng ý sau khi Bảo hứa giữ nó khỏi hàng hóa. Thanh Nghi tới với túi riêng. Nàng mang bản chép thư mời, bút và tiền dự phòng. Điện đã xác nhận trả tiền xe đi về cho hai người từ Lạc Kê; họ vẫn tự giữ tiền ăn nếu cuộc gặp kéo dài ngoài ngày hẹn. Bà Mạnh đưa thêm một gói bánh cho cả hai, nói đó là bánh bà bán còn lại, không phải tiền chung của làng.
Xe tới trạm lớn vào chiều hôm sau. Chủ trạm đưa họ giấy nhận chỗ nghỉ và chỉ gian họp. Bảo hỏi có cần trả thêm tiền phòng không; người chủ trạm chỉ dòng điện đã thanh toán một đêm. Hắn hỏi nếu phải ở thêm thì sao. Ông nói sẽ hỏi người phụ trách, chưa hứa.
Bà Liên tới sau, cùng Vĩnh. Hai người đã sắp lượt thay ở cửa biển; Ninh đi xe khác và đang đối giấy đo với người của điện. Bà Liên hỏi thăm bà Hạnh, rồi kể mực nước hai lượt cuối chưa xuống. Bảo đưa bà bản chép nét sóng từ sổ làng, nói chưa biết nó có liên quan cửa biển hay không. Bà xem và xin giữ bản ấy để hỏi người cũ khi về.
Buổi gặp bắt đầu sáng hôm sau. Tề ngồi ở đầu bàn, bên cạnh là một người đàn bà lớn tuổi phụ trách lập đề án. Bà tự giới thiệu tên Sâm. Người ghi chép của điện ngồi gần cửa, trước mặt có hai tập giấy. Ngoài người của hai cửa, còn có một người từ kho đường núi và một người của tông đã được mời nghe về việc vận chuyển.
Bảo nhìn quanh. Hắn từng hình dung điện sẽ có một chiếc bàn lớn, người quyết ngồi cao hơn người khác. Ở đây bàn ghép từ hai tấm, một chân bị kênh phải chèn gỗ. Chiếc ghế của hắn ở gần chỗ nối, hơi thấp hơn ghế Thanh Nghi.
Tề mở đầu bằng báo cáo của cửa biển. Ông nói mực nước đã giảm rồi tăng sau khi thay lưới; Ninh bổ sung tấm đồng từng đặt ngược và việc chưa biết nguyên nhân chính xác. Bà Liên đọc phần hàng thật đã giao cho các nhà, nhắc chuyến gạo tới xóm bên muộn vì thiếu tên người nhận thay.
Người ghi chép viết: *Việc cấp phần đã khôi phục.*
Vĩnh nhìn thấy, bảo dừng. “Chuyến đầu đã giao. Chuyến sau chưa đến.”
Người ghi gạch câu đó, viết lại: *Chuyến đầu đã giao; chuyến sau đang chờ.* Tề để mọi người xem dòng sửa trước khi sang phần khác. Bảo nhớ ông Sửu đã giữ riêng phần gạo lẫn cát, không đổ lại chỉ vì nhìn qua tưởng sạch. Hắn đặt tờ giấy của mình lên bàn.
Đến lượt Bảo, bà Sâm hỏi hắn có thể mô tả cách chiếc nồi giúp cửa chín không. Hắn kể phần mình đã đo và dùng, kể bà Mạnh cùng những người khác nhận ca sau đó. Khi bà hỏi có thể lặp lại với cửa khác không, hắn nói chưa biết.
“Ngươi là người mang nồi,” bà Sâm nói. “Nếu các cửa cùng cần phần, phải có một người biết lượng tổng.”
“Biết lượng tổng thì có biết từng nơi cần gì không?” Bảo hỏi.
“Người ấy có thể nhận báo cáo.”
“Ở cửa biển có bát nước xuống, dầu trên thuyền đến chậm và một nhà mua gạo. Ba việc ấy không giống nhau. Nếu con chỉ nhận một con số, con không biết phải trả ai trước.”
Bà Sâm mở đề án. Trong đó có một cột ghi *người giữ tổng*, bên dưới là chín dòng đánh số. Bên cạnh mỗi dòng có ô ghi phần. Không có cột người trực hay người nhận ở từng nơi.
Bảo chỉ khoảng giấy trống ở mép. “Sao không có tên người đang làm?”
“Danh sách riêng sẽ được lập sau.”
“Nếu chưa lập mà giao con giữ tổng, con gọi ai khi một cửa không có người thay?”
Bà Sâm nhìn sang Tề. Ông nói điện có các trạm nhận tin, nhưng không phải trạm nào cũng có người biết việc ở cửa. Bà Liên kể người dự phòng ở cửa biển còn phải chăm mẹ; nếu ghi tên bà ấy mà không hỏi giờ có thể nhận, bảng sẽ đủ tên nhưng ca vẫn thiếu người.
Người của kho đường núi nói nhiều nơi không có đủ người để mỗi cửa tự giữ toàn bộ. Ông từng phải chuyển hàng qua hai trạm vì một trạm nghỉ do mưa. Nếu không có người nhìn tổng, ông không biết lấy từ đâu khi một nơi hết phần.
“Ta không nói không cần nhìn tổng,” Bảo đáp. “Con hỏi người nhìn tổng có được lấy phần của một nơi mà không báo người ở đó không.”
Ông kho không trả lời thay điện. Bà Sâm nói trong đề án hiện tại, người giữ tổng có quyền chuyển khi khẩn. Bà cho rằng nếu phải chờ từng nơi đồng ý, có lúc sẽ quá muộn.
Thanh Nghi đặt câu hỏi: “Ai xác định là khẩn, và sau khi chuyển ai báo cho nơi đã mất phần?”
“Người giữ tổng.”
“Nếu người ấy sai?”
Bà Sâm gõ nhẹ đầu bút lên bàn. “Người ấy chịu trách nhiệm.”
Bảo nhìn tờ đề án. Một cái tên có thể nằm dưới chữ chịu trách nhiệm, nhưng người ấy có thể đang ở rất xa bệ nước, xa cả nhà phải dùng tiền mua gạo. Hắn lấy tờ giấy Mộc để lại, trải ra. Trên đó có những dòng hắn đã kẻ: người trực, giờ nhận, giờ giao, người được báo, phần cần xác nhận và đường liên lạc.
“Con chưa có tên đủ chín cửa,” hắn nói. “Nhưng nếu bàn việc chuyển, con muốn biết trước mỗi cửa có ai đang nhận lượt, họ báo điều gì, và khi chuyển xong ai sẽ báo lại.”
Hắn đưa tờ giấy cho bà Sâm. Bà đọc, hỏi: “Nếu cửa nào không có người trực thì để trống?”
“Để trống và ghi đang thiếu. Không viết tên con vào đó chỉ để nó hết trống.”
Bà Liên chỉ thêm một dòng: người trực có thể phải về nhà giữa ca; cần có chỗ ghi người thay và giờ họ bắt đầu. Vĩnh nhắc cần ghi dụng cụ đo nào đang dùng, vì ống đồng không tự cho biết lượng gạo. Người kho đề nghị thêm dòng nơi đang giữ hàng dự phòng. Bảo cầm bút, hỏi từng người muốn ghi thế nào rồi viết bên mép.
Tề nhìn tờ giấy đã chật. “Một trang không đủ.”
“Vậy lấy hai trang,” Bảo nói.
Người ghi chép đưa thêm giấy. Bà Sâm chưa đồng ý bỏ đề án một người giữ tổng; bà muốn thử xem các thông tin họ nêu có thể nhập vào bảng mà không chậm việc cấp phần hay không. Bà đề nghị chọn một chuyến thực tế để tính thử, không chuyển phần trong lúc bàn.
Bà Liên đưa ví dụ chuyến gạo ở xóm biển: một nhà nhận đúng, xóm bên thiếu người nhận, xe phải quay về rồi đi lại. Người kho hỏi vì sao không để ở quán. Bà kể chủ quán không có chỗ khô và không nhận trách nhiệm. Thanh Nghi nói người giữ gạo thứ hai chỉ nhận khi trạm xác nhận giấy phân công.
Bà Sâm ghi thời gian xe quay về, tiền công xe tay và tên người chịu khoản ấy. Lúc đến dòng *người nhận thay*, bà nhìn Bảo. Hắn không đọc tên người ở xóm bên; người ấy chưa đồng ý cho tên ra ngoài trạm. Bà Liên nói có thể dùng một ký hiệu cho ví dụ, còn khi làm thật, trạm liên quan cần tên để liên lạc.
Họ thử tính. Nếu chỉ nhìn bảng tổng, chuyến hàng hiện là đã giao. Nếu xem giấy của xe, nó đi hai lượt và phát sinh công. Nếu hỏi người nhận, anh có thể nhận thay nhưng chưa được ghi vào bảng lúc xe tới. Ba việc nằm ở ba tờ khác nhau.
Người kho dựa lưng vào ghế. “Bảng tổng không cho ta biết xe phải đi lại.”
“Và con không muốn nó tự biến khoản công ấy thành không có,” Bảo nói.
Bà Sâm đặt bút xuống. “Ta nhận chỗ thiếu này. Nhưng ta chưa bỏ quyền chuyển khẩn. Ta muốn xem nếu có nơi sắp hết phần mà không liên lạc được thì ai quyết.”
Bảo cũng chưa có câu trả lời. Hắn lấy tờ của Tín, đọc câu hỏi về người đi thay được trả tiền ăn và tiền đường thế nào. Người của điện nói đề án chưa tính khoản ấy. Bà Liên hỏi nếu người thay còn việc nhà thì ai trả công người làm thay họ. Không ai trong phòng nói có thể trả ngay.
Đến giờ nghỉ, chủ trạm mang cơm ra. Bảo ăn hết bát đầu, định xin thêm thì thấy nồi còn đặt gần người ghi chép chưa ăn. Hắn đợi. Người ấy lấy một bát nhỏ rồi đẩy nồi lại; hắn xới nửa bát, để phần còn lại cho người kho đang từ ngoài trở vào.
Thanh Nghi ngồi cạnh cửa sổ. Nàng hỏi bà Sâm sau cuộc gặp có thể mang bản chép đề án về cho người làng xem không. Bà đồng ý đưa bản hiện tại, nhưng yêu cầu ghi đó là bản chưa quyết. Nàng nhận và tự đánh dấu ngày.
Chiều, Tề đọc lại những điểm đã thống nhất: chuyến gạo ví dụ cần ghi người nhận thay và công phát sinh; bản ghi cuộc gặp sẽ cho từng người xem phần lời mình; điện chưa rút đề án người giữ tổng; mọi người sẽ tiếp tục bàn quyền chuyển khẩn. Bảo nghe tới câu cuối, nhắc người ghi thêm mình không nhận làm người ấy. Tề đồng ý ghi riêng.
Cuộc gặp chưa kết thúc bằng một quyết định cho chín cửa. Nhưng trên tờ giấy của Mộc đã có thêm một dòng do bà Liên đề nghị, một dòng của người kho và một câu hỏi Tín gửi. Bảo không ký tên thay họ.
Tối đó, chủ trạm báo điện trả thêm một đêm phòng vì cuộc bàn tiếp vào sáng mai. Bảo hỏi có ghi tiền xe về không. Ông chỉ giấy xác nhận lúc đến; khoản ấy vẫn còn hiệu lực. Hắn cất giấy vào túi, kiểm đồng tiền của Mộc rồi mới đi ngủ.
Trên bàn cạnh giường, hai tờ giấy được chặn bằng chiếc bát úp. Ngoài cửa, Ô Kê mổ một hạt thóc còn sót trong giỏ.