Chương 384: Người Nhận Ca
Buổi sáng, chiếc ghế trống có một cái rổ đặt trên mặt.
Hổ đem rau của người nhà bác giữ dây vào, không tìm thấy chỗ nào khô hơn. Tạ Tiểu Bảo vừa thấy đã chạy tới nhấc rổ xuống. Hắn nhớ bà Mạnh dặn để ghế cho người chưa tới, sợ mình đã để mất chỗ ấy.
“Ta không biết đặt rổ ở đó có sao không,” Hổ nói. “Ta sẽ tìm chỗ khác.”
Bảo nhìn chiếc ghế. Khăn vẫn ở lưng ghế, mặt ghế chỉ dính một chiếc lá rau. Hắn nhặt lá, hỏi bà Mạnh khi bà thức. Bà nhìn rổ rồi nhìn ghế, chậm chạp nói: “Ngồi... được.”
“Ai cũng ngồi được ạ?”
Bà gật. Bảo ngẩn ra. Hắn từng nghĩ phải giữ chiếc ghế trống cả ngày. Bà lại bảo chỗ dành cho người sau không mất chỉ vì một người đang cần ngồi xuống. Hắn kéo ghế tới cho Tín, cậu vừa đi từ nhà ông Diệp tới, áo còn ướt sương.
Tín đặt lên bàn bản chép mới của ông Cẩn: những việc người nhận ca phải nghe trước khi tự nhận. Có ba dòng rõ: giữ đường gió, kiểm bát nước, biết phần chưa chia. Dưới đó là một dòng mờ về người cùng làm, chỉ đọc được chữ *ghi tên*. Cậu không tự thêm phần mất.
Bảo nhìn Thanh Nghi. Hôm qua nàng đã nói mình có thể giúp ghi và đối chiếu, chưa biết có thể nhận ca hay không. Hắn muốn hỏi ngay, nhưng nàng đang đọc tờ giấy. Hắn đợi nàng đọc xong rồi nói:
“Nếu không có người nhận, bà Mạnh chưa thể nghỉ. Ta có thể học những việc ấy không?”
“Có thể học,” nàng đáp. “Nhưng chưa biết ai nhận cho tới khi người đó tự nói.”
Hắn gật. Hắn có thể hỏi cách làm trước, không cần viết tên ai vào ô trống. Bà Mạnh nhìn ba dòng, chạm vào chữ *nước*. Dư An hỏi bà muốn giải thích việc kiểm bát nước trước không. Bà gật, rồi chỉ về phía từ đường.
Bảo nhớ chiếc bát úp ngoài cửa phòng trực, dưới có mẩu giấy dặn khi nước cạn thì kiểm lối gió. Lần trước họ đã xem, rồi đặt lại. Hắn hỏi bà có phải chiếc bát ấy không. Bà nhìn hắn, sau một lúc nói: “Cửa... trong.”
“Chiếc bát úp cạnh cửa trong?” Thanh Nghi hỏi.
Bà gật. Cẩn giải thích họ chưa biết ai úp nó hay vì sao. Nếu bà muốn kiểm, ông sẽ mang bản vẽ và chỉ nhìn trước, không đổi vị trí. Bà chỉ vào chữ *kiểm*, rồi nói: “Lật... xem.”
“Có được đổ nước vào không?” Bảo hỏi.
Bà lắc đầu. “Xem... trước.”
Lượt nghe sáng nay vẫn theo lịch. Hổ cùng Bảo đưa Ô Kê tới giếng; Thanh Nghi, Cẩn và Tín tới từ đường. Bác giữ dây gàu có người nhà ngồi cạnh. Ông Thuận mang một thùng nước cho nhà cửa xanh rồi quay lại giúp trông đường.
Ô Kê uống nước, gõ hai tiếng cạnh chân ghế. Tiếng đáp vang lên rất yếu ở phía giếng. Tờ giấy từ phòng trực ghi Thanh Nghi nghe thấy, Cẩn không chắc. Bảo ghi tên từng người, rồi hỏi người nhà bác giữ dây có thể giúp để ý rãnh ngoài đến khi ông Thuận trở lại không. Cô đồng ý, nói sẽ nhặt lá ở miệng rãnh, không đưa tay vào khe dưới thành.
Sau lượt nghe, Bảo báo với cô rằng bà Mạnh muốn họ xem chiếc bát trong phòng trực. Cô hỏi có thể đi cùng không; bác giữ dây đã có người khác đến thay. Hắn nói sẽ hỏi bà Mạnh vì chiếc bát ở trong phòng của bà. Cô đồng ý chờ ở sân, không tự vào.
Bảo về nhà cùng Hổ. Bà Mạnh nghe lời đề nghị, nhìn tờ danh sách người muốn giúp. Bà chạm vào tên cô rồi nói: “Xem... được.” Dư An hỏi bà có muốn cô chỉ đứng ở gian ngoài hay xuống cùng. Bà chưa đáp, nên họ mời cô tới gian sau trước. Nếu có điều gì cần hỏi thêm, họ sẽ không quyết hộ.
Cẩn kiểm cửa trong và tấm chắn. Thanh gài vẫn nằm trên nền phía trong, cửa được chèn như cũ. Cô đứng ở gian sau cùng Tín, còn Bảo, Thanh Nghi và Cẩn xuống hai bậc. Hổ ở gần lối ra. Chiếc bát úp vẫn cạnh cửa, trên mẩu giấy ghi lời dặn khi nước cạn.
“Con sẽ lật nó để xem,” Bảo nói, dù bà Mạnh không có mặt. “Xem xong sẽ kể lại.”
Ông Cẩn giữ đèn. Bảo nhấc chiếc bát bằng hai tay, lật lên. Mặt trong khô. Ở đáy có một vòng cặn nhạt và một vạch đen nhỏ nằm ngang, không phải vết nước mới. Hắn không lau; Thanh Nghi vẽ lại vị trí vạch, Cẩn nhìn mặt bàn và nền quanh chỗ bát úp.
“Bát này không có nước,” Bảo nói.
“Lúc úp cũng không thể giữ nước như khi ngửa,” Cẩn đáp. “Ta chưa biết ai đã để nó úp.”
Hắn nhớ mẩu giấy dưới bát. Lời dặn nói khi nước cạn thì kiểm lối gió. Một chiếc bát đang úp và khô chưa cho biết khi nào nước cạn. Hắn đọc lời dặn cho cô đứng ngoài nghe. Cô hỏi có thể nhìn bản vẽ không; Tín cầm giấy lên cho cô, không đưa chiếc bát qua chỗ hẹp.
“Nhà ta có bát đong nước cho bác,” cô nói. “Vạch đen có thể là chỗ đổ tới.”
“Có thể,” Thanh Nghi đáp. “Nhưng đây là vạch ở đáy, cần hỏi bà Mạnh.”
Bảo đặt bát lại như cũ, úp trên mẩu giấy. Họ không đổ nước. Nàng chép mặt trong bát và hướng nó nằm trước khi nhấc; Cẩn kiểm lối gió từ chỗ nhìn thấy, không đưa vật vào. Sau đó họ ra ngoài, đóng tấm chắn, treo chìa, báo người phụ nữ cầm chổi những việc đã làm.
Trên đường về, cô kể nhà mình từng thay nhau chăm bác giữ dây, mỗi người nhớ một việc: người lấy nước, người mang bánh, người ở lại khi bác muốn đi. Cô hỏi nếu một người nhận ca trong sổ thì những người khác có thể làm thay một phần việc không.
“Chúng cháu đang hỏi điều ấy,” Bảo đáp. “Sổ nói người nhận phải tự nhận. Còn giúp việc, nhà cô đã nhận nhặt lá và thay nước cho bác.”
“Ta muốn biết phần nào phải có một người, phần nào có thể chia.”
Bảo ghi câu hỏi. Nó giống câu Hổ hỏi hôm qua, nhưng cụ thể hơn. Nếu một người phải giữ cả gió lẫn nước, người ấy có thể lại mệt như bà Mạnh. Nếu được nhờ người khác, phải ghi sao cho không ai tưởng người trực đã bỏ ca.
Bà Mạnh nghe bản vẽ chiếc bát. Bà nhìn vòng cặn, rồi chạm vào vạch đen. Thanh Nghi hỏi đó có phải mức nước không. Bà lắc đầu. Bà đưa ngón tay từ vạch ra phía mép bát, sau đó chỉ vào bản chép lời dặn.
“Vạch chỉ hướng?” ông Cẩn hỏi.
Bà gật. Bà nói được hai tiếng: “Lối... gió.”
Bảo nhìn bản vẽ. “Vạch hướng về lối gió?”
Bà gật. Nàng Thanh Nghi ghi lại, nhưng chưa xác định chiếc bát đang úp có hướng đúng không; bản vẽ họ đã ghi hướng lúc tìm thấy. Cẩn so với vị trí lỗ gió sau kệ. Vạch khi bát úp hướng gần phía lỗ, nhưng mặt bát tròn có thể đã bị xoay khi người trước đặt xuống. Ông nói cần hỏi bà cách dùng khi nhận ca.
Bảo đọc câu hỏi người nhà bác giữ dây gửi: “Việc giữ gió, kiểm nước, biết phần chưa chia phải do một người làm hết, hay có thể nhờ người khác?”
Bà Mạnh nhìn hắn. Sau một lúc, bà nói: “Một... nhận.”
“Một người nhận ca,” hắn nhắc. “Còn việc?”
Bà đưa bàn tay lên, các ngón chậm chạp mở ra. Dư An giúp đỡ cổ tay; bà chỉ lần lượt vào Thanh Nghi, Hổ và Bảo. Sau đó bà đặt tay xuống.
“Có thể nhờ nhiều người làm?” Thanh Nghi hỏi.
Bà gật. Nàng ghi: *Một người nhận ca; có thể nhờ người khác làm việc.* Bên dưới, nàng thêm câu còn phải hỏi: người nhận phải kiểm và ghi lại thế nào để biết việc đã làm. Bảo thấy ngực mình nhẹ đi một chút. Bà không phải chọn giữa giữ hết một mình và bỏ ca; trong sổ vẫn có một người chịu trách nhiệm, nhưng quanh người ấy có thể có những bàn tay khác.
Hắn hỏi bà có muốn cô ở giếng nghe điều này không. Bà gật. Hổ đi báo, còn Bảo ở lại nhìn chiếc ghế. Tín không còn ngồi, cậu đã tới nhà ông Diệp. Bảo đặt chiếc rổ rau trở lại ghế để nhặt; lần này hắn không thấy như mình đã xóa chỗ của người sau.
Chiều, cô người nhà bác giữ dây trở lại. Thanh Nghi đọc lời bà Mạnh, phân biệt việc bà đã xác nhận với những điều còn hỏi. Cô nói mình có thể nhận việc ghi giờ thay nước và nhặt lá ở rãnh ngoài; nếu bận sẽ báo người nhà thay, không để dòng tên trống mà mọi người tưởng cô đã làm.
Bảo viết tên cô và việc cô nhận vào danh sách giúp việc. Hắn không ghi cô là người nhận ca. Cô xem lại, chỉ một chữ tên bị thiếu nét; hắn sửa, cảm ơn cô. Ông Thuận sau đó hẹn sáng mai đưa gàu sạch tới nhà cửa xanh. Hổ ghi việc mình mang cơm cho người chuyển tin.
Khi mọi người đi hết, bàn đã đầy giấy. Bảo xếp riêng lịch nghe, danh sách giúp việc, bản chép sổ ca và tờ hai lựa chọn. Dư An nhắc hắn ăn tối trước khi xếp tiếp. Hắn ăn cơm, rồi xin thêm; bà Mạnh ăn phần được để ấm.
“Con chưa biết ai nhận ca,” hắn nói sau bữa ăn. “Nhưng con biết người ấy không phải làm hết một mình.”
Bà nhìn hắn, khẽ gật. Hắn hỏi nếu người nhận muốn nhờ hắn nghe ở giếng thì sao. Bà chỉ vào tờ lịch có tên hắn và Hổ. Việc ấy họ đã làm nhiều ngày; giờ hắn hiểu nó có thể là một phần giúp người trực, dù bản thân chưa ký nhận ca.
Ngoài hiên, Ô Kê gõ máng. Hắn ra thay nước, ngồi cạnh nó một lúc. Phần trong nồi vẫn thuộc về hắn; chiếc ghế trong nhà vẫn dành chỗ cho người sau; bà Mạnh vẫn giữ ca. Nhưng sáng mai sẽ có người nhặt lá, người mang nước, người nghe trong phòng và người chuyển tin. Hắn không cần viết tất cả vào một cái tên để họ được làm việc.
Trước khi ngủ, Bảo gấp tờ *một người nhận, nhiều người có thể giúp* đặt cạnh bản chép bàn giao. Ô ký tên người nhận vẫn trống. Hắn để nguyên ô ấy, rồi kéo chiếc ghế dưới bàn để không chắn đường đi trong đêm.