Chương 390: Một Phần Cho Cửa Chín
Ông Diệp vẽ con đường bằng nước.
Tín đặt trước mặt ông một chiếc đĩa sành, rót vào đó ít nước. Người thợ già chấm đầu ngón tay, vạch một đường trên mặt bàn gỗ. Nước thấm vào thớ gỗ, để lại vệt sẫm. Ông vẽ một vòng cong, rồi một đường đi ra ngoài, dừng ở mép bàn.
Tạ Tiểu Bảo cúi sát. “Đây là giếng và rãnh?”
Ông khẽ gật. Ngón tay ông trở lại gần vòng cong, chỉ một đoạn ngắn nằm giữa hai nét. Ông nói rất chậm: “Ván... cũ.”
Ông Cẩn lấy bản vẽ sửa giếng đã chép từ giấy trong sổ. Vành bệ nằm dưới lớp đá sân, viên ba vạch đánh dấu chỗ ghép chứ không phải chỗ mở. Ông hỏi tấm ván cũ ở đoạn nào. Ông Diệp chạm vào đường nước vừa vẽ, rồi chỉ về phía từ đường.
Tín đưa hai mẩu giấy: *trong phòng trực* và *ngoài rãnh*. Ông Diệp nhìn một lúc, chạm vào dòng thứ nhất. Bảo nhớ ngăn dưới kệ có hộp giấy, chồng vải và chiếc chén sứt. Họ đã mở hộp, chưa nhấc ván bên dưới.
“Có lối đi từ phòng trực?” hắn hỏi.
Ông Diệp lắc đầu, rồi nói: “Không... người.”
Cẩn hiểu trước. “Đường cũ cho nước, không phải lối người đi?”
Ông Diệp gật. Tín vẽ lại vệt nước trước khi nó khô, ghi lời ông. Bảo muốn chạy ngay tới từ đường, nhưng hôm nay hắn đã hứa hỏi người thay khi nhận ca. Hắn nói với ông Diệp rằng mình muốn nhận, nhưng chưa ký. Ông già nhìn hắn, rồi nhìn lồng Ô Kê dưới hiên.
“Con sẽ không giữ một mình,” Bảo nói. “Thanh Nghi giúp ghi, Hổ và ông Thuận giúp ở giếng. Con sẽ hỏi người thay lúc con nghỉ.”
Ông Diệp chạm vào tay Tín. Cậu cúi xuống. Ông nói được một tiếng: “Hỏi.”
“Phải hỏi từng người,” Tín nhắc lại. “Không tự ghi tên.”
Bảo gật. Hắn cảm ơn ông, để bản vẽ lại cho ông xem, rồi cùng Cẩn, Tín và Thanh Nghi về nhà bà Mạnh. Hổ đã chuẩn bị bữa sáng; Dư An giúp bà ăn. Hắn kể đường cũ có thể nằm dưới ván trong phòng trực, là đường nước, không phải đường cho người. Bà nhìn bản vẽ, chạm vào vị trí Tín đánh dấu.
“Bà muốn chúng con xem ở đó?” hắn hỏi.
Bà gật. Hắn hỏi có thể nhấc ván nếu Cẩn thấy an toàn không. Bà nhìn ông Cẩn, nói: “Xem... chốt.”
Cẩn bảo sẽ xem chốt trước khi nhấc. Họ không mang nồi tới giếng. Ô Kê được ăn và uống; Hổ đưa lồng tới sân giếng theo lịch nghe. Bà Mạnh đồng ý để Thanh Nghi ghi lại việc nhìn thấy, còn Dư An ở nhà với bà.
Lượt nghe sáng có hai tiếng gõ, không nghe tiếng đáp ở giếng. Bên phòng trực, Thanh Nghi nghe một âm rất mảnh, Cẩn không chắc. Bảo ghi từng người rồi báo kết thúc khi người chuyển tin hết giờ. Hắn thấy lòng nóng lên: hôm qua có, hôm nay lại thiếu. Nhưng hắn không lấy kết quả ấy làm lý do mở bất cứ tấm đá nào.
Người nhà bác giữ dây hỏi có việc gì cần giúp. Hổ nói họ sẽ xem một tấm ván trong phòng trực; ở giếng cần có người giữ lối và báo nếu nước thay đổi. Cô nhận ở lại tới giữa buổi, chị cô sẽ thay. Ông Thuận nhận giúp trông bác giữ dây và nhìn đầu rãnh. Họ ghi tên từng người, báo về cho bà Mạnh trước khi xuống phòng.
Ngăn dưới kệ có chiếc hộp, chồng vải và chén sứt. Cẩn cùng Thanh Nghi đưa từng vật ra bàn, đặt theo thứ tự. Bảo giúp giữ đèn. Dưới lớp ván đáy kệ có hai chốt gỗ; một chốt đã mòn đầu, chốt kia còn chắc. Cẩn kiểm kệ, thấy tấm ván thấp là một miếng rời, không đỡ chân kệ. Ông rút chốt, nhấc ván đủ để nhìn bên dưới.
Một rãnh đá nhỏ chạy dọc nền, khô ở đoạn gần kệ, sâu hơn về phía cửa trong. Ở đầu rãnh là một miếng gỗ hẹp có quai vải, trên mặt có chữ: *Lối nước cũ. Khi khởi, mở từ đây, không dỡ thành giếng.*
Bảo cúi xuống. Rãnh không đủ rộng cho một người, đúng như ông Diệp đã nói. Cẩn soi đèn: phía dưới miếng gỗ có một hõm đá cong, lòng tối, mép có vệt đen cũ. Một vạch trên đá chỉ hướng nước đi về giếng. Họ chưa thấy toàn bộ bệ, nhưng lối tiếp cận đã rõ hơn.
“Phải mở miếng gỗ này?” Bảo hỏi.
“Dòng chữ nói vậy khi khởi. Ta chưa mở,” Cẩn đáp. “Phải để bà nghe và hỏi cách đưa nồi tới.”
Tín mang giấy ra giếng. Hổ báo ông Thuận không thấy nước đổi ở rãnh ngoài; người nhà bác giữ dây vẫn ở vị trí. Thanh Nghi chép nguyên lời trên miếng gỗ, vẽ quai vải, vị trí chốt và hõm đá. Cẩn lắp ván lại, đặt hộp và các vật về đúng chỗ, rồi cả nhóm về nhà.
Bà Mạnh nghe bản chép. Bà nhìn hõm đá trên giấy, chạm vào nét cong, rồi nói: “Bệ... trong.”
“Bệ đặt nồi ở hõm ấy?” Bảo hỏi.
Bà gật. Thanh Nghi hỏi nếu mở miếng gỗ từ phòng trực thì nồi có đặt ở đó, không cần dỡ thành giếng hay không. Bà gật lần nữa. Bảo thấy hai quai nồi như nặng lên trong trí nhớ của mình. Hắn đã biết nơi cần tới, nhưng còn người thay ca khi hắn nghỉ.
Hổ nói anh có thể nhận lượt thay buổi chiều, sau khi học cách báo kết quả và cách kiểm bát. Ông Thuận nhận việc ở giếng buổi sáng, không nhận toàn bộ ca; nếu bận giao cá ông sẽ báo trước. Người nhà bác giữ dây nhận nhặt lá và giữ lối, chị cô thay giữa buổi. Thanh Nghi nhận ghi sổ và nghe ở phòng trực trong lúc còn ở làng, rồi sẽ cùng mọi người tìm người thay trước khi đi.
Bảo đọc từng lời nhận, không gom thành một lời hứa không có giờ kết thúc. Dư An nói tối nay ông sẽ ở cùng bà; nếu Bảo trực, phải có một người được hỏi để thay khi hắn ngủ. Hổ nhận đêm đầu, nhưng chỉ sau khi được bà chỉ cách kiểm. Bà Mạnh nghe danh sách, chạm vào tên từng người. Bà nhìn Bảo.
“Con muốn nhận ca,” hắn nói. “Con đã nghe ba việc. Con chưa biết hết, sẽ hỏi và báo khi cần nghỉ. Hổ nhận thay đêm đầu; những người khác giúp theo việc đã nói.”
Bà nhấc tay. Hắn đặt sổ mới trước mặt bà, chỉ ô người nhận còn trống. Bà nhìn rồi nói: “Nhận.”
Bảo cầm bút. Hắn không viết ngay. Hắn nhìn hai cột lựa chọn, nhớ phần của mình có thể cho hắn no một lần, nhớ lời bà nói sau khi dùng cho cửa hắn sẽ đói đến hết đời. Hắn đã ký chọn cho hôm trước; hôm nay khi hỏi lại, hắn vẫn muốn giữ lời ấy.
Hắn viết tên vào ô người nhận ca trên bản theo dõi tại nhà. Thanh Nghi đọc lại: *Bảo tự nhận; bà Mạnh đồng ý bàn giao; Hổ nhận thay đêm đầu sau khi học kiểm; những người khác nhận việc riêng.* Bà Mạnh chạm vào tên hắn. Ông Cẩn nói sổ gốc ở phòng trực cần ghi theo đúng ô bàn giao; bà nhìn ông rồi gật.
Họ đưa bà tới từ đường bằng chiếc xe đã kiểm. Dư An theo sát, Hổ và Thuận đẩy, người nhà bác giữ dây trông đoạn hẹp. Bà chọn ngồi tại gian sau như lần trước. Ô Kê được đặt dưới mái, có thóc và nước. Bảo cùng Thanh Nghi xuống phòng, Cẩn giữ đèn, Tín ở tấm chắn.
Bảo lật chiếc bát theo hướng đã học, đặt vạch về lỗ gió. Hắn rót nước sạch tới vòng cặn, không đầy hơn. Thanh Nghi ghi giờ bắt đầu. Hắn đọc cho bà Mạnh ở gian sau nghe; bà gật. Nàng mở đúng trang bàn giao, đọc ba việc và tên người thay. Bảo tự viết tên mình vào ô người nhận. Tín mang sổ lên cho bà nhìn. Bà đặt đầu ngón tay lên dòng tên, còn Thanh Nghi ghi bà đã đồng ý bàn giao theo lời bà.
“Bà có thể nghỉ chưa?” Bảo hỏi.
Bà nhìn hắn, rồi nói: “Ca... của con.”
Dư An đỡ vai bà. Bà vẫn cử động chậm, chưa tự đứng dậy. Ca đã có người nhận, nhưng việc trả phần và khởi cửa còn ở trước mặt họ. Bảo không ghi bà đã hết chậm.
Hắn lên gian sau, đứng trước bà. “Con vẫn muốn cho phần của con.”
Bà nhìn hắn. Dư An đọc lại cái giá một lần cuối: hắn mất cơ hội no một lần, không còn phần khác để no và sẽ đói đến hết đời. Hắn có thể dừng trước khi dùng phần. Bảo nghe hết, nhìn Ô Kê qua cửa sân, rồi nói rõ: “Con biết. Con cho.”
Thanh Nghi ghi vào ô người cho trong sổ gốc, để Bảo tự ký. Chữ ký mới nằm bên dưới lời hắn, còn phần người sau chưa trả vẫn ở dòng riêng. Hắn đặt bút xuống, không gạch xóa khoảng trống ấy.
Bà Mạnh chỉ vào chiếc sọt. Lần này bà nói: “Mang... tới.”
Hổ và Bảo trở về nhà lấy nồi. Hắn tháo vải, nhìn lòng nồi. Đường sáng đã từng hiện ở đáy; hắn cùng Ô Kê nghe và bà nói phần còn nguyên. Hắn không thấy thức ăn để nhấc lên bằng muôi. Hắn chỉ cầm hai quai, mang nồi cùng nắp tới từ đường; Hổ đi cạnh, còn Thanh Nghi đã trở lại phòng trực.
Cẩn mở hai chốt ván đáy kệ. Ông để Tín giữ tấm chắn, báo Hổ và Thuận ở giếng rằng họ chuẩn bị mở miếng gỗ đường nước cũ. Người nhà bác giữ dây đứng ngoài rãnh, không cho đồ chắn lối. Ô Kê được bế tới gần cửa phòng, đặt xuống cạnh bát nước; con gà tự bước vào, đứng phía không vướng hai bậc.
Bảo kéo quai vải. Miếng gỗ nhấc lên, để lộ hõm đá cong. Nước dưới đó không trào; nó chỉ lấp lánh ở một khe thấp hơn đáy hõm, chảy chậm về phía giếng. Cẩn giữ đèn, kiểm mép đá. Chiếc nồi vừa với hõm, nhưng phải đặt sao cho khe dưới đáy vẫn hở.
“Không chặn đường nước,” Bảo đọc lời trong sổ.
Hắn và Hổ hạ nồi xuống hai gờ đá. Nồi đứng vững, giữa đáy và khe nước còn khoảng trống. Nắp đặt lên, để khe hở về phía đường gió theo lời bà Mạnh. Không ai đập cho khít. Thanh Nghi ngồi cạnh sổ, đợi người trực và người giữ lửa ở vị trí. Bảo ngồi trước nồi; Ô Kê đứng bên bát nước, nhìn hắn.
“Ta là Tạ Tiểu Bảo,” hắn nói. “Ta đã nghe giá. Ta cho cửa chín một phần của ta.”
Hắn đặt tay lên quai. Cơn đói còn nguyên, rõ như mọi sáng. Trong khoảnh khắc, hắn tưởng nếu rút lời lại, mình có thể giữ được một bữa no chưa từng biết. Hắn không rút. Hắn nghĩ đến bà Mạnh ở gian trên, bác giữ dây cạnh giếng, người nhà bác đã mang nước, và Ô Kê đứng bên cạnh mình.
Đường sáng hiện dưới nắp không khít, đi qua khe nhỏ như hơi thở. Ô Kê kêu một tiếng khàn. Bảo nghe, không bắt nó gọi thêm. Hắn cảm thấy một khoảng ấm rời khỏi hai bàn tay, đi xuống lòng nồi. Nó không giống hạt cơm, không có mùi, nhưng hắn biết phần mình đã giữ không còn nằm đó nữa.
Một tiếng trầm đáp lên từ phía giếng.
Lần này không cần cúi sát nền mới nghe được. Tiếng ấy truyền qua rãnh, chạm vào bát nước vừa ngửa cạnh cửa. Mặt nước rung, một gợn đi từ vạch đen tới mép bát rồi trở lại. Bên ngoài, Tín gọi: “Ông Thuận cũng nghe!”
Thanh Nghi ghi giờ, ghi một phần của Bảo đã dùng cho cửa chín, rồi viết riêng: *Phần người sau chưa trả.* Nàng đọc to cho Bảo. Hắn gật, tự ký dưới dòng đã dùng. Mẩu giấy trong túi hắn không còn là phần nằm giữa hai lựa chọn nữa.
Cơn đói của hắn không biến mất. Nó ở trong bụng như trước, sau một ngày chưa ăn thêm. Hắn thấy nước mắt mình rơi xuống tay, không biết vì tiếc bữa no hay vì cuối cùng đã đặt được nồi. Hổ đưa cho hắn một chiếc bánh mang theo. Hắn ăn một miếng, rồi ăn tiếp, dù biết chiếc bánh không thể đổi lại phần vừa cho.
Trên gian sau, bà Mạnh nghe tiếng đáp. Ngón tay bà khẽ buông khỏi mép khăn. Dư An nói bà vẫn thở đều; bà chưa nói, cũng chưa đứng dậy. Ngoài giếng, bác giữ dây quay đầu rất chậm về phía âm thanh. Người nhà bác ngồi cạnh, gọi bác bằng tên.
Bảo nhìn mặt nước trong bát, rồi nhìn sổ. Cửa đã đáp lại, nhưng còn những phần chưa chia cho người làng. Hắn là người trực; việc đầu tiên của hắn không phải đợi phép màu, mà là hỏi từng người ở giếng đã thấy gì và ghi lại.
Ô Kê uống một ngụm nước. Hắn đặt tay lên nan lồng vừa được Hổ đưa tới, nói: “Ta đã cho phần của ta. Phần người sau của ngươi vẫn còn ghi ở đây.”
Con gà nhìn hắn, rồi quay về phía nồi. Trên bàn, Thanh Nghi để chừa một dòng cho người thay ca đêm đầu. Hổ bước xuống, nói sẽ học kiểm bát trước khi nhận lượt thay. Bảo xé nửa chiếc bánh còn lại cho anh, giữ nửa kia trong tay. Hắn vẫn đói, và cửa chín vừa có tiếng đáp.