Chương 416: Gian Quán Đường Lớn
Sáng hôm đi, bác giữ dây thức trước khi người chị đến hỏi.
Bác nói đêm qua ngủ được và muốn cô đi dự cuộc gặp. Cô em vẫn ở nhà; Hổ đã nhận một lượt ngắn ở giếng cùng cô, còn người hàng xóm giúp chuyển tin nếu cần gọi Dư An. Bác đọc lại tờ giấy mình gửi, sửa một chữ rồi đưa cho người chị.
“Đừng vội đưa cho ai trước khi biết họ định ghi gì,” bác dặn.
Cô gấp giấy đặt vào túi. Bảo đứng ở cửa, nghe bác hỏi hắn đã ăn sáng chưa. Hắn định nói sẽ ăn dọc đường, nhưng bác chỉ chiếc bánh trên bàn: “Ăn một cái rồi đi. Đường còn dài.”
Hắn nhận bánh, bẻ một miếng cho Ô Kê. Con gà đang theo sát chân hắn, không chịu ở dưới hiên. Cô em hỏi nó có đi cùng không. Bảo chưa nghĩ đến chuyện ấy; hắn nhìn về từ đường, nói sẽ hỏi người ở lại xem có ai trông được.
Thanh Nghi nhận ca buổi sáng. Bảo cùng nàng xem bát nước, ngọn đèn và bản ghi. Mực nước vẫn gần dấu tạm, ngoài bát khô. Hắn giao sổ, nhắc trong ngăn bàn có bản chép danh sách bà Mạnh đã đưa. Nàng bảo biết và hỏi hắn có mang những câu hỏi đã được nhờ không. Hắn mở túi, lần lượt nhìn giấy của bác giữ dây, cô em và câu hỏi của Thôi thúc. Những tờ giấy ấy không có bản danh sách trực.
Ông giữ danh sách đã ngồi trên xe, chiếc áo nâu cài đủ nút. Người nhà ông buộc bình nước bên cạnh và đặt túi bánh dưới chân. Dư An xem ông trước khi đi, nhắc nếu đường xóc làm ông đau thì dừng. Ông nói đã đồng ý với người nhà: mệt thì nghỉ hoặc quay lại, không cố đến bằng mọi giá.
Hổ nhận trông Ô Kê. Anh đặt đĩa thóc ở hiên và nói nếu con gà chạy theo, anh sẽ gọi về. Bảo cúi xuống nói với nó: “Hôm nay ngươi ăn ở nhà.”
Ô Kê mổ đầu dây giày hắn. Hắn gỡ ra, buộc lại. Khi xe qua cổng, con gà đi theo vài bước, rồi dừng vì Hổ rắc thóc xuống sân. Bảo quay đầu nhìn hai lần, đến lần thứ ba thì thấy nó đang ăn.
Con đường ra quán ướt sau mưa. Người nhà ông giữ danh sách đẩy xe ở đoạn bằng, Bảo và người chị thay nhau giúp khi gặp dốc. Đến một vũng nước, bánh xe lún xuống mép mềm. Bảo định nhấc ngay, nhưng người nhà bảo ông ngồi yên trước, rồi cả ba cùng kê một thanh gỗ dưới bánh.
Xe ra được mà không nghiêng. Ông giữ danh sách hỏi thanh gỗ của ai. Người chị nói nó nằm bên đường, có thể là đồ của nhà gần đó. Họ đặt lại đúng chỗ sau khi đi qua, không mang theo.
Đến giữa đường, ông muốn xuống xe đi vài bước. Người nhà dìu ông đến một gốc cây, trải khăn trên rễ nổi. Họ nghỉ, ăn bánh và uống nước. Bảo hỏi ông có đau không. Ông bảo hơi mỏi lưng, không đau chân. Người nhà đợi ông ngồi đủ lâu mới hỏi có muốn tiếp tục. Ông gật.
Từ chỗ nghỉ, họ thấy mái quán ở xa, khói bếp bay lên sau hàng cây. Người chị lấy tờ giấy của bác giữ dây ra xem. Mực không nhòe. Cô đọc lại một lần nữa cho Bảo nghe; hắn nhớ câu của cô em cũng nằm trong túi và đặt hai tờ cạnh nhau.
Gian sau quán đã có người. Ông Nghiêm đứng ở cửa, trước mặt là một chiếc bàn dài và chồng bát sạch. Ông nhận ra Bảo, đi ra giúp giữ cánh cửa cho xe qua. Người nhà ông giữ danh sách hỏi có chỗ nào yên để ông ngồi nghỉ không. Ông Nghiêm chỉ một góc gần cửa sổ, không sát bếp.
“Có người từ những nơi khác chưa?” Bảo hỏi.
“Một người từ phía đồi đã đến. Hai người từ tông môn đang ở gian trước. Người khác đã gửi lời nhưng ta không biết họ có đến kịp.”
Ông nói đã hỏi chủ quán về gạo. Họ có đủ cho một nồi cháo và một ít để nấu thêm, nhưng nếu nhiều người đến hơn dự tính sẽ phải mua thêm ở chợ gần đó. Tín không đi cùng; Bảo ghi câu trả lời để lát về kể.
Trên tường có một tờ giấy mới: người đến có thể kể hoặc nghe; người ghi sẽ hỏi trước khi chép và gửi lời của từng người. Người góp tiền được nêu tên cùng số tiền đã nhận cho giấy và nước. Bên dưới còn khoảng trống cho chi phí chưa tính. Bảo không biết số tiền ấy đủ hay không, nhưng đọc được điều ông Nghiêm đã hứa viết.
Người từ phía đồi là một bà lớn tuổi, đi cùng cháu. Bà nói mình thấy vệt sáng sau rặng cây, không biết nó xuất phát từ đâu. Giếng nhà bà không đổi vị, nhưng người ở một xóm khác kể nước của họ đục hơn. Bà nhấn mạnh chuyện nước đục là nghe kể, không phải mình xem. Ông Nghiêm hỏi bà có đồng ý để ghi không; bà đồng ý ghi điều mình thấy, còn lời về xóm khác để người ở đó tự kể nếu họ đến.
Người áo xanh từng đến làng bước vào sau cùng. Anh nhận ra Bảo, chào người chị nhà bác giữ dây và hỏi bà Mạnh có đi không. Bảo đáp bà ở lại trực cùng Tín. Anh nói tông môn cử mình đến nghe; người ghi chép đi cùng hôm trước hôm nay ở gian ngoài, đang nói với người góp tiền cho cuộc gặp.
“Anh có tin gì về giếng đổi vị không?” Bảo hỏi.
“Ta đã hỏi đường về chỗ người từng kể. Họ chưa gặp được chủ giếng.”
Anh nói câu ấy có vẻ không vui. Bảo nhớ người nhìn thấy vệt sáng đã hứa hỏi nếu người nhà đồng ý. Hắn hỏi người ấy đâu. Anh áo xanh bảo người đó ở lại tông, sẽ đến giếng nếu chủ nhà nhận gặp; anh không biết lúc nào.
Ông Nghiêm đưa mọi người ngồi. Ông không đứng trên bục, chỉ đặt một tờ giấy giữa bàn, nói sẽ bắt đầu với những người trực tiếp thấy hoặc đang chăm nơi có thay đổi. Người đến nghe có thể hỏi sau. Ông cũng nhắc ai không muốn lời mình được chép thì nói trước; những người khác vẫn có thể nhớ và kể lại như ông đã nói ở làng.
Bà từ phía đồi kể trước. Một người đàn ông từ vùng khác đến muộn, xin ngồi gần cửa vì phải rời đi sớm. Ông nói có một khu đất trước đây khó đi qua, gần đây dân trong vùng nhìn thấy một đường đá dưới lớp cỏ. Ông không biết đường ấy dẫn đến đâu; người trong vùng đang nhờ nhau tránh đi vào ban đêm vì chưa xem hết.
“Các vị đã gọi đó là cửa chưa?” người áo xanh hỏi.
“Người ta gọi nhiều tên. Ta đến hỏi xem nơi khác có thấy đường như vậy không.”
Ông giữ danh sách ngẩng lên, hỏi có người sống gần đường đá không. Người đàn ông đáp có nhà ở phía bờ ruộng, nhưng ông không phải chủ nhà. Ông chỉ kể điều chính mình thấy và muốn mang câu trả lời về cho họ. Bảo thấy trên giấy của ông Nghiêm có một dòng chưa ghi tên cửa; lần này không ai tự điền số.
Đến lượt người chị bác giữ dây, cô lấy tờ giấy ra. Cô nói bác đang nghỉ tại làng, đã tự gửi câu hỏi. Ông Nghiêm hỏi bác có đồng ý ghi tên và gửi câu hỏi cho người góp tiền không. Cô đọc lại lời bác: bác muốn người nghe biết ai hỏi nếu cần trả lời, nhưng chưa nói có thể gửi bản chép cho mọi người. Ông Nghiêm ghi câu hỏi trên giấy riêng để đọc trong gian quán, chưa nhập vào bản sẽ gửi.
“Nếu một người giữ tất cả các cửa,” cô đọc, “những người đang trực có được hỏi trước không? Người ấy nghe tin từ từng nơi bằng cách nào?”
Trong gian quán có tiếng người dịch ghế. Người áo xanh nhìn về phía hai người mới từ gian trước đi vào. Một người mặc áo sẫm nói đã nghe đề nghị tập trung việc trông coi, vì tin từ nhiều nơi có thể trái nhau. Ông chưa nói mình thuộc phe nào, cũng chưa đưa ra cách thay ca.
Bảo mở tờ giấy của cô em, hỏi tiếp: “Nếu người trực bị ốm, ai nhận thay?”
Người áo sẫm đáp: “Nếu có một người đủ sức giữ, có thể không cần thay.”
“Người ấy có ăn không?” Bảo hỏi.
Một người phía cuối bàn bật cười. Bảo không cười. Hắn nhớ Thôi thúc vừa tỉnh còn phải nghỉ sau mỗi câu nói, nhớ bà Mạnh giữ ca suốt những năm hắn rời làng, nhớ Hổ đang học cách nhìn chốt ngoài giếng.
“Nếu người ấy ăn, ngủ hoặc không nghe được tin từ một nơi,” hắn nói, “ai sẽ làm trong lúc đó?”
Người áo sẫm nhìn hắn lâu hơn. “Ngươi là người giữ cửa chín?”
“Con đang nhận một số lượt. Hôm nay Thanh Nghi và bà Mạnh ở phòng trực, Hổ và người nhà bác giữ dây trông giếng.”
Ông định hỏi tên thêm, nhưng người chị đặt tay lên tờ giấy. “Chúng tôi có thể kể việc của mình. Người ở nhà chưa nhờ chúng tôi đưa toàn bộ danh sách cho cuộc gặp.”
Ông Nghiêm nhắc mọi người trước hết trả lời câu hỏi được nêu. Người áo sẫm nói mình chưa có phương án cụ thể, nhưng sẽ mang câu hỏi về cho người đã đề nghị. Ông xin một bản chép lời bác giữ dây; người chị bảo sẽ hỏi bác sau khi về. Ông không được nhận bản ngay.
Ông giữ danh sách kể ngắn về việc tìm các nhà đã rời làng. Ông hỏi nếu một nơi có người đi xa, ai biết liên lạc với họ. Người từ vùng đường đá nói xóm mình thường nhờ người chở hàng mang lời; bà phía đồi bảo nhà bà giữ một quyển sổ địa chỉ cũ, phải hỏi lại vì có người đã chuyển. Ông nghe, ghi vào bản nháp, rồi cất bút khi thấy mỏi tay.
Từ bếp, chủ quán báo cháo đã chín. Ông Nghiêm dừng cuộc nói chuyện, bảo ai muốn ăn cứ lấy bát; ai phải đi sớm có thể nhận trước. Bảo giúp bưng một nồi nhỏ ra, hỏi người nhà ông giữ danh sách có cần canh nóng không. Họ nhận hai bát cháo, ông tự cầm thìa.
Cuộc gặp chưa trả lời được các câu hỏi. Nhưng người chị đã đọc lời bác gửi, Bảo đã hỏi về người thay ca, và có người ở những nơi khác kể điều họ thật sự nhìn thấy. Hắn lấy giấy nhắn cho làng, viết rằng họ đã tới quán, ông giữ danh sách đi đường mệt nhưng đang nghỉ, cuộc gặp còn tiếp. Hắn không viết ai đã đồng ý phương án giữ chín cửa, vì chưa có ai làm điều đó.
Người giao hàng chuẩn bị xe ngoài sân. Bảo hỏi anh có còn nhận lời nhắn không. Anh nhận tờ giấy đã gấp, nói nếu đường không bị mưa cản sẽ về làng trước tối; nếu chậm, anh sẽ giao khi đến. Hắn cảm ơn, nhìn chiếc xe đi khỏi cổng quán rồi trở lại gian sau.