Chương 380: Phần Không Được Lấy Thay
Sáng ấy, bà Mạnh không muốn nhìn chiếc nồi.
Bà nhìn chiếc ghế trống cạnh bàn và nói: “Để... đây.”
Tạ Tiểu Bảo tưởng bà sợ hắn lại cất ghế, vội đáp rằng nó vẫn ở đó. Bà lắc đầu, chỉ vào khoảng giữa chiếc ghế và tờ giấy vẽ vòng sáng. Hắn lấy hai chiếc bát sạch, đặt một cái trước ghế, một cái trước mình. Bà nhìn bát của hắn rồi nói thêm: “Không... lấy... thay.”
Hắn nhớ tối qua bà đã dặn như vậy. Khi ấy hắn đoán bà nói đừng lấy phần của người sau để lấp khoảng trống, nhưng bà chưa xác nhận. Hắn đưa hai ngón tay chỉ từng chiếc bát.
“Con không được lấy phần của người chưa tới?”
Bà gật. Hắn hỏi tiếp: “Hay con không được dùng phần của mình thay phần người ấy?”
Bà nhìn hai chiếc bát rất lâu. Dư An kéo tờ giấy lại gần, viết hai câu hỏi thành hai dòng riêng. Bà đọc chậm; ngón tay bà chạm vào dòng thứ hai.
“Phần của con không phải phần của người ấy,” Thanh Nghi nói. “Dù con dùng nó cho cửa, không được ghi như đã trả nợ phần người sau.”
Bà Mạnh gật. Bảo nhìn chiếc bát của mình, rồi nhìn chiếc bát rỗng trước ghế. Hắn đã hy vọng một phần của mình có thể vừa giúp cửa, vừa trả được phần Ô Kê đã ăn. Bà vừa bảo hai việc không thể gộp thành một dòng.
“Vậy nếu con dùng phần của con, nợ của Ô Kê vẫn còn?”
Bà gật thêm lần nữa. Hắn hỏi người sau có thể nhận lửa khi phần chưa được trả không. Bà chưa đáp. Dư An đỡ chén nước cho bà, để câu hỏi lại tới khi bà nghỉ.
Hổ đưa bát cháo nóng ra bàn. Hắn chuyển chiếc bát trước ghế lên kệ để tránh nhầm, giữ ghế nguyên chỗ. Bảo ăn một bát, rồi thêm nửa bát. Hắn vẫn đói, nhưng lúc này điều làm hắn khó chịu hơn là hai dòng trong sổ: dùng phần của hắn có thể giúp cửa, còn phần người sau vẫn chưa có cách trả.
“Con tưởng chỉ cần làm một việc,” hắn nói.
“Ta cũng thích thế,” Hổ đáp. “Nhưng nếu hai người nợ ta hai đồng, một người trả thì ta chỉ nhận lại một đồng.”
“Nếu người trả đưa cả hai đồng?”
“Phải hỏi người đó muốn trả thay không, và người còn lại có đồng ý chuyện nợ đã được trả thay không. Ở đây bà vừa nói phần của cháu không phải phần kia.”
Bảo ngẫm nghĩ. Một đồng có thể đổi tay, nhưng phần trong nồi chưa biết có thể đổi như thế nào. Hắn ghi lại lời bà vào bản chép: *Dùng phần của Bảo cho cửa không được ghi là đã trả phần người sau.* Phía dưới hắn để một câu hỏi: *Người sau có thể nhận lửa trước khi phần được trả không?*
Lượt nghe ở giếng bắt đầu khi mặt trời còn thấp. Ông Thuận đưa bác giữ dây một bình nước mới, người nhà bác ngồi cạnh. Thanh Nghi và Cẩn xuống phòng trực; Tín cùng người chuyển tin nhận việc đến giữa buổi. Hổ và Bảo ở sân với Ô Kê.
Con gà gõ hai tiếng. Lần đầu không có tiếng đáp. Bảo ghi kết quả, chuyển tin. Trong phòng trực, Thanh Nghi nghe hai tiếng mỏng rồi một âm khác rất xa, không chắc có phải tiếng đáp; Cẩn không nghe thấy. Tín mang giấy về, dặn Bảo đừng ghi thay họ là không có gì vì nàng có nghe một âm chưa rõ.
Bảo sửa hàng mình vừa viết. Bên giếng: không nghe tiếng đáp. Bên phòng: một người nghe âm chưa rõ, một người không nghe. Hắn thấy việc ghi lâu hơn mọi khi, nhưng nếu người khác đọc sẽ biết đúng từng điều.
Lượt sau, Ô Kê không gõ. Nó đi quanh bát nước, rồi tới chân ghế bác giữ dây. Bác nhìn con gà, bàn tay chậm chạp rời khỏi mép thùng. Người nhà bác đặt chiếc bánh lên mặt ghế, nói bác có thể ăn khi muốn. Bảo không kéo Ô Kê đi; con gà tự quay lại phên khi Hổ đưa máng thóc.
Người chuyển tin hết giờ nhận việc. Hắn cảm ơn, ghi thời gian kết thúc rồi đưa Ô Kê về lồng. Thanh Nghi và Cẩn ra khỏi từ đường, mang theo một bản chép từ sổ cũ. Họ đã tìm mục ghi về việc giữ chỗ cho người sau; có một dòng nhắc đến trường hợp cửa thiếu phần:
*Phần dùng cho cửa ghi tên người cho. Phần sau vẫn để trống cho đến khi người nhận đến và việc trả được ghi riêng.*
Bảo đọc hai lần. “Trước đây đã từng có người cho phần của mình?”
“Có dòng hướng dẫn cách ghi,” Thanh Nghi nói. “Ta chưa tìm thấy tên người cụ thể ở những trang vừa xem.”
Hắn muốn quay lại tìm ngay, nhưng Cẩn nói người chuyển tin đã về và bà Mạnh đang đợi bản ghi. Tín cũng cần tới nhà ông Diệp. Họ hẹn sau bữa trưa nếu bà muốn thì xem tiếp. Bảo nhận bản chép, chào người nhà bác giữ dây rồi dẫn Xám về.
Bà Mạnh nghe dòng trong sổ, chạm vào chữ *tên người cho*. Bảo hỏi nếu hắn dùng phần của mình, tên hắn sẽ được ghi ở đó sao. Bà gật. Hắn hỏi có phải đã từng có người làm như vậy. Bà nhìn tờ giấy, sau một lúc nói: “Có.”
“Ai ạ?”
Bà đưa tay về phía từ đường, rồi dừng. Dư An hỏi bà muốn họ tìm tên trong sổ không. Bà gật, nhưng khi Bảo vừa đứng lên, bà chạm vào tay hắn.
“Ăn... trước.”
Hắn nhìn nồi cơm Hổ vừa nhấc khỏi bếp. Hắn vẫn đang đói. Hắn ngồi xuống, ăn cùng mọi người. Trong bữa, không ai cố đoán tên người cho. Hổ để một phần cơm và rau cho bà Mạnh, phần khác gói mang tới nhà ông Diệp. Bảo định cầm gói đi cùng, nhưng Dư An nhờ hắn ở nhà vì bà đang muốn nói thêm.
Sau khi Hổ ra khỏi cổng, bà Mạnh nhìn hai cột trên giấy: *ăn để no* và *dùng cho cửa*. Mẩu giấy tượng trưng cho phần của Bảo vẫn ở giữa. Bà chỉ vào cột thứ hai, rồi vào hắn.
“Bà muốn con dùng cho cửa?” hắn hỏi.
Bà chậm chạp lắc đầu, rồi chỉ vào hắn lần nữa. Một lúc sau bà nói: “Con... chọn.”
Bảo thấy cổ họng nghẹn lại. Hắn đã hỏi bà nhiều lần, có lúc như thể muốn bà quyết hộ. Bà không nói hắn phải cứu cửa bằng phần của mình. Bà chỉ cho hắn biết điều cần và điều còn thiếu.
“Nhưng con muốn biết nếu dùng, dân làng có tỉnh không.”
Bà nhìn ra cửa. Qua hiên là đường tới giếng, xa hơn là những mái nhà. Bà nói được hai tiếng: “Mở... lại.”
“Cửa mở lại, mọi người sẽ đi nhanh như trước?”
Bà chưa gật. Dư An đặt tờ giấy trước mặt bà, ghi câu hỏi. Bà chạm vào chữ *cửa*, rồi vào chữ *người*. Sau một lúc, bà nói: “Phải... chia.”
Thanh Nghi nhớ bảng trong phòng trực: người rời ca để lại phần chưa chia. Nàng hỏi bà có phải sau khi cửa hoạt động lại còn phải chia phần cho người làng không. Bà gật. Bảo hiểu thêm một bước: cho cửa một phần chưa tự thay thế mọi việc phải làm sau đó. Nhưng hắn vẫn chưa biết phần của mình có đủ, hay cách chia cho từng người.
Hắn viết hai dòng: *Cửa cần phần để khởi động lại.* Và: *Sau đó còn phải chia phần.* Hắn không viết rằng dân làng chắc chắn sẽ tỉnh ngay. Dư An đọc lại cho bà, bà chạm vào dòng thứ hai.
Chiều muộn, Hổ trở về cùng Tín. Ông Diệp đã ăn cháo, nhận gói rau và nhờ Tín chuyển lời cảm ơn. Tín mang theo một tờ giấy khác: Cẩn vừa xem lại sổ bàn giao và chép một tên ở hàng có chữ *đã cho*. Nét mực mờ, tên chỉ đọc rõ một chữ cuối; phần còn lại không đủ chắc. Dòng bên cạnh ghi số phần đã nhận và chữ *cửa*, nhưng trang rách ở chỗ ghi kết quả.
“Không biết người ấy cho bao nhiêu và cửa có hoạt động lại không,” Tín nói. “Ông Cẩn nhờ ta ghi cả chỗ rách.”
Bảo nhìn mảnh giấy. Hắn từng mong tìm thấy một câu chuyện có đủ đầu cuối để làm theo. Bây giờ chỉ có một người đã cho, một cái tên không trọn và một chỗ rách. Dù vậy, việc người ấy từng được ghi trong sổ làm lựa chọn trước mặt hắn bớt giống một điều chỉ có trong lời kể.
“Người ấy được hỏi trước khi cho không?” hắn hỏi.
“Trang này không nói.” Thanh Nghi nhìn bà Mạnh. “Bà vừa nói con được chọn. Ta sẽ giữ cả lời bà và những gì sổ còn đọc được.”
Bảo gấp tờ giấy, không viết thêm vào tên bị mất. Hắn muốn biết người trước đã nghĩ gì khi nhìn phần của mình. Họ có đói như hắn không? Họ có một người ngồi cạnh, nói cơn đói của họ đáng kể không? Trang rách không kể.
Tối đến, hắn cho Ô Kê ăn, đặt nước dưới mái vừa sửa. Con gà ăn một lúc, dừng lại nhìn chiếc nồi trong sọt. Hắn ngồi cạnh nó.
“Ta có thể dùng phần của ta cho cửa. Nếu làm thế, nợ phần người sau của ngươi vẫn chưa được trả.” Hắn vuốt nan lồng. “Ta chưa biết trả thế nào, nhưng ta sẽ không viết là đã trả chỉ để sổ đẹp hơn.”
Ô Kê mổ ngón tay hắn một cái. Hắn rụt lại, thấy da không rách. “Ngươi có thể đồng ý nhẹ hơn.”
Hổ nghe thấy từ trong nhà, hỏi hắn vừa thương lượng được gì. Bảo đáp: “Một ngón tay còn nguyên.”
Trước khi ngủ, hắn đặt mẩu giấy tượng trưng cho phần của mình lại giữa hai cột. Bên cạnh, hắn để một mẩu khác, viết *phần người sau chưa trả*. Hắn không chồng hai mẩu lên nhau. Một mẩu có tên hắn, một mẩu chưa có tên người nhận; cả hai đều cần được giữ đúng chỗ.