Chương 311: Dấu Chân Đầu Tiên
Sáng hôm sau, Tạ Tiểu Bảo theo bà Vân tới chỗ rãnh trước khi xe đá thứ hai rời trạm.
Đêm không mưa. Nước vẫn chảy trong lạch cũ, còn chỗ tràn qua vệt đường chỉ ướt một dải nhỏ. Bà Vân đứng trên nền cao, dùng gậy thử từng điểm ở mép rãnh. Đất không còn bám thành từng cục lớn như hôm trước, nhưng phía ngoài vẫn mềm.
Bảo hỏi: “Hôm nay đổ đá xuống được chưa?”
“Đặt thử ở đoạn nền đã thấy chắc. Đoạn mềm phải xem thêm.” Bà đưa hắn một cành tre ngắn. “Cậu cắm dấu ở chỗ hôm qua chúng ta đã đo. Cắm trên đất bằng, đừng đứng ngay mép.”
Hắn làm theo. Từ hai dấu ấy, bà Vân và Lâm Hổ căng một sợi dây ngang mặt đường, nhìn xem phần cần lót nằm ở đâu. Thanh Nghi ghi khoảng rộng từng đoạn. Ông Tấn đi về phía đầu nước, nhặt những lá mắc ở cửa lạch, còn người có ruộng kiểm đầu mương dưới thấp.
Đến giữa buổi, ông Bình đưa xe đá tới. Trên xe là số sọt nhóm đã đặt thêm, không nhiều bằng chuyến đầu. Bảo giúp đếm lúc dỡ, lần này đánh một vạch sau mỗi sọt đã đặt xuống nền bằng. Ô Kê ở trạm, không có con gà nào mổ mảnh than, nhưng hắn vẫn đếm lại cùng ông Bình trước khi nhận.
“Đủ chưa?” ông Bình hỏi.
“Đủ số sọt.” Bảo nhìn đống đá. “Còn đủ làm đường hay không thì cháu chưa biết.”
Ông Bình cười, nhận lại chiếc sọt rỗng. “Câu ấy bà Vân phải trả lời.”
Bà Vân không trả lời ngay. Bà chọn những viên dẹt, đặt riêng khỏi đá nhỏ. Phần đầu rãnh có một nền đá cứng đã lộ ra sau khi ông Tấn nạo bùn hôm trước; tổ đặt thử mấy viên lên đó, chèn để chúng không xô khi người bước. Họ không xếp kín lòng nước: phía trong vẫn để một lối cho nước từ sườn đi xuống mương.
Viên đầu tiên Hổ đặt bị nghiêng. Anh bước thử, mép đá lún xuống. Bà Vân bảo anh nhấc lên, xem chỗ tiếp xúc. Dưới viên đá có một cục đất mềm; họ lấy cục đất ấy ra, thay bằng những viên nhỏ và đặt lại. Lần thứ hai nó không nghiêng khi anh đứng ở giữa, nhưng bà vẫn thử ở mép trước khi cho người khác bước.
Bảo chờ trên nền bằng, trong tay cầm sổ và bút. Hắn thấy mấy viên đá nằm liền nhau, nhìn giống một con đường nhỏ. Hắn định tô nét ấy vào bản vẽ, rồi nghĩ đến chỗ cuối cùng còn là bùn. Hắn đánh dấu bốn viên đã đặt và chừa phần sau.
“Em có thể bước thử không?” hắn hỏi.
“Có, nhưng đợi Hổ tránh sang bên.” Bà Vân chỉ chỗ xuống chân. “Đi như đi đường, đừng nhảy.”
Bảo đặt chân lên viên đầu. Nó lạnh qua đế dép, vững hơn đất quanh đó. Hắn bước sang viên thứ hai, nghe một tiếng cộc nhẹ. Viên thứ ba lắc rất ít. Hắn dừng, gọi Hổ. Anh cúi xem, phát hiện một cạnh đá chạm vào viên bên cạnh; khi đặt chân đúng góc, cạnh ấy nâng lên. Họ nhấc viên thứ ba và chèn lại, rồi bà Vân thử thêm.
“Cháu là người đầu tiên bước qua,” Bảo nói.
“Là người đầu tiên làm nó kêu,” Hổ sửa.
“Vậy viên đá đã nói chuyện với em.”
“May là em nghe thấy.”
Mai tới sau khi giao hàng cho nhà trong xóm. Cô mang đôi găng cũ, giúp sàng đá nhỏ dùng chèn. Cô hỏi chỗ gốc cây đổ đã ổn chưa; ông Lộc đi cùng người phụ kiểm dây và điểm tựa, nói phần đã cố định vẫn nằm yên qua đêm. Ông không tháo chống lúc nhóm đang làm nền, vì người còn qua lại bên dưới.
Mai nhìn đường đi bộ sát vách. “Nếu làm vệt ngoài xong, người gánh sọt có được đi không?”
Bà Vân nói đường ấy vẫn phải đủ chắc cho người trước khi tính đến la; việc sửa không dành riêng cho nhóm Bảo. Ông Thạch, đang tới thay ca báo đường, góp ý nên giữ lối sát vách cho khách đi bộ trong khi vệt ngoài chưa xong. Nếu phải ngừng qua lúc đặt đá, ông sẽ báo từ đầu nam.
Đầu giờ chiều, người có ruộng trở lại với một tin không vui. Ở cuối mương nhà ông, một đám lá cuốn vào miệng cống nhỏ, nước dâng sát bờ. Ông và người nhà đã dọn được, nhưng muốn bà Vân xem vì nước từ lạch trên chảy tới mạnh hơn trước.
Bảo nhìn những viên đá vừa đặt. Hắn sợ mọi người lại phải bỏ chúng, nhưng bà Vân chỉ bảo Hổ đậy dụng cụ và cùng người có ruộng xuống mương. Thanh Nghi xin đi theo để ghi vị trí. Dư An ở lại với Bảo, Mai và ông Tấn; họ không đặt thêm đá khi người phụ trách chưa về, chuyển sang sàng số còn lại và sửa quai sọt.
Bảo dùng dây gai buộc lại chiếc sọt bị tuột quai hôm qua. Hắn thắt hai vòng, kéo thử, thấy quai vẫn trượt. Mai chỉ hắn luồn dây qua nan phía dưới để sức kéo không dồn vào một nút. Hắn làm lại, đặt vài viên nhỏ vào rồi nâng thử. Chiếc sọt chịu được lượng ấy; họ không dùng nó cho tải nặng cho tới khi ông Tấn xem.
“Cô học ở đâu?” Bảo hỏi.
“Cha ta hay làm đứt quai.” Mai đưa hắn đầu dây. “Ta không muốn hàng của mình nằm dưới đường.”
Ông Tấn nghe vậy cười, bảo lần trước cha Mai cũng nói mình chỉ làm đứt một lần. Mai giơ hai ngón tay. Bảo cười, buộc đầu dây cuối cùng. Lúc hắn nhấc sọt, Dư An nhắc chỉ thử với lượng đá đã chọn. Hắn đáp mình nhớ, nhưng vẫn không bỏ thêm viên nào.
Bà Vân, Hổ và Thanh Nghi trở lại sau đó. Phía dưới mương có một tấm chắn cũ dùng để dẫn nước vào ruộng; lá bị hút vào chỗ hẹp trước tấm chắn. Người nhà đã dọn, nhưng bà Vân đề nghị làm thêm một chỗ giữ lá dễ lấy ở phía trên, với sự đồng ý của chủ ruộng. Ông đồng ý cùng theo dõi, không muốn ai dựng chắn rồi bỏ mặc.
Hổ đặt một mảnh giấy lên bàn đá trước mặt Bảo: hình Thanh Nghi vừa vẽ, chỉ vị trí tấm chắn và khúc nước dâng. Bảo đem đặt cạnh hình của mình ở lối mỏ. Lần đầu hắn thấy con đường nhỏ họ đang làm nối với một con mương mà trước đó không hề có trong sổ.
“Cháu vẽ cả ruộng à?” hắn hỏi.
“Chỉ phần liên quan đến đường nước mà chúng ta đã thấy,” Thanh Nghi nói. “Không cần tự vẽ nhà người ta.”
Bà Vân xem nền thêm lần nữa. Bà quyết định đặt tiếp vài viên ở phần đã cứng, còn đoạn mềm chừa lại. Ông Tấn kiểm chiếc sọt Mai và Bảo vừa buộc, đặt thử số đá tăng dần rồi đồng ý dùng với tải vừa phải. Hắn thấy nhẹ người khi không ai phải lấy lại đá từ dưới mương lần nữa.
Công việc tiến thêm một khoảng ngắn. Đến một chỗ, Hổ thử đặt chân và thấy mặt đá khô nhưng bên dưới hơi nhún. Bà Vân bảo nhấc đá lên. Bùn ướt lộ ra ở khe giữa hai nền cứng; nước có thể còn đi dưới lớp đất. Cả nhóm dừng phần đặt đá ở đó.
Bảo thấy khó chịu. Từ đầu lối đến chỗ này họ đã có mấy bước vững; chỉ thiếu đoạn ngắn nữa là tới nền bằng phía sau. Hắn hỏi có thể kê tấm ván dài lên hai đầu cứng không. Ông Tấn đo khoảng cách, nói tấm ván hiện có không đủ chỗ tựa ở cả hai đầu. Dùng nó như cầu có thể khiến một đầu trượt, đặc biệt khi la đặt chân lệch.
“Vậy cần ván dài hơn?”
“Có thể, nhưng còn phải biết hai đầu tựa chịu được bao nhiêu.” Bà Vân nhìn hắn. “Ngày mai ta sẽ xem nước dưới khe này từ đâu tới. Hôm nay ta đã thấy đá nhún trước khi Xám bước lên. Thế là đáng.”
Bảo ngồi xuống ăn phần bánh còn lại, không nhìn đoạn đất một lúc. Mai ngồi cạnh, đưa hắn một quả ổi nhỏ nhà cô mang theo. Hắn bẻ đôi, để phần lớn cho cô. Cô hỏi có phải hắn muốn về làng rất gấp không.
“Có.” Hắn nhìn mặt cắt quả ổi. “Mấy người ở làng chưa biết cháu đang ở đâu. Cháu đã gửi tin, nhưng chưa biết tin có tới không.”
Mai nói cha cô đi gánh hàng thường về muộn hơn dự định. Mẹ cô để một cái bát úp ở góc bàn cho ông; hôm nào ông chưa về, bà không dọn cái bát ấy đi. Cô không nói như vậy sẽ khiến Bảo đỡ lo, chỉ kể một việc nhà mình vẫn làm.
Hắn hỏi: “Khi ông về, bát có bụi không?”
“Có. Ông phải rửa trước khi ăn.”
“Vậy ở nhà cháu chắc phải rửa nhiều bát.” Bảo bật cười, rồi im. Hắn không biết bà Mạnh đã nhận được tin gửi qua những người ven đường hay chưa. Hắn cũng không biết trong làng có ai để bát cho mình. Hắn chỉ biết mình cần đưa chiếc nồi, con gà và những người đi cùng qua con đường trước mặt.
Trước khi về trạm, bà Vân cùng mọi người che đống đá còn lại bằng tấm vải dầu ông Bình cho mượn. Không phải để đá khỏi ướt, mà để lá và đất từ trên sườn không trộn vào chỗ đã sàng. Hổ trả tấm lưới cho người chở đá, còn Bảo cất chiếc sọt đã sửa ở nơi khô.
Tối, hắn mở sổ, vẽ mấy viên đá đã đặt và đánh dấu chỗ nhún bằng một vòng tròn. Vòng ấy không lớn, nhưng làm đường nét bị ngắt. Hắn đặt bút bên cạnh, rồi lấy cái bát úp xuống góc bàn như Mai kể. Ô Kê nhảy lên, mổ vào đáy bát nghe cộc một tiếng.
“Bát này chưa có cơm,” hắn nói.
Con gà lại mổ. Bảo lật bát lên, thấy dưới đó chỉ có một mẩu giấy ghi tiền đá. Hắn cất mẩu giấy, rửa bát và để sang một bên. Ngày mai họ sẽ tìm nước dưới khe trước khi đặt viên tiếp theo.