Chương 393: Người Ở Bên Giếng
Trời vừa sáng, Tạ Tiểu Bảo nghe tiếng chổi kéo trên nền.
Hắn chạy lên khỏi phòng trực. Người phụ nữ ở hiên từ đường đã đưa được cán chổi xuống thấp hơn; những sợi chổi chạm nền, để lại một đường ngắn trong lớp bụi. Bà nhìn đường ấy, rồi nhìn hắn. Chiếc ghế vẫn ở cạnh bậc cửa, bình nước chưa cạn.
“Bà muốn quét tiếp hay nghỉ một lát?” hắn hỏi.
Bà không đáp ngay. Bảo đợi, nhớ người đàn ông trong gian chính đêm qua đã ngồi xuống ghế và ăn được ít cháo. Người phụ nữ nhìn ghế, sau đó nhìn khoảng sân còn lá khô. Bà đưa chổi thêm một đoạn, rồi tựa cán vào tường. Hắn kéo ghế gần hơn. Bà ngồi xuống rất chậm, hai tay đặt trên đầu gối.
Hổ mang nước ấm ra. Thanh Nghi đã thức, đang xem người đàn ông trong gian chính. Ông ấy vẫn nằm trên ghế dài, tập giấy ở trên bàn cạnh tay. Dư An chưa trở lại; tối qua ông dặn nếu đau tăng hoặc ông muốn về thì báo. Sáng nay ông nói chân còn mỏi, muốn biết người được nhờ tìm đã tới chưa.
“Ta sẽ hỏi,” Hổ đáp. “Đêm qua trời tối, chúng ta đã hẹn tìm vào sáng nay.”
Ông nhìn tập giấy rồi gật. Thanh Nghi đặt bát cháo trước mặt ông, chờ ông tự cầm thìa. Hôm nay bàn tay ông đi nhanh hơn một chút; cháo vẫn rơi vài giọt lên khăn. Nàng đưa khăn sạch, ông tự lau được mép bát.
Bảo ghi lại, rồi xuống phòng trực. Nước trong bát gần vòng cặn, ngọn đèn còn cháy. Chiếc nồi nằm trên hai gờ đá, miếng gỗ đường nước cũ vẫn được kê để không đè lên nó. Hắn đọc bản ghi cuối ca đêm, trong đó có hai tiếng từ phía giếng nhưng chưa biết nguồn.
Hắn hỏi Hổ có thể thay hắn tới hết một lượt cát không. Anh đã nghỉ và ăn bánh sáng, đồng ý. Hai người xem bát cùng nhau, ghi giờ thay và nơi Bảo đi. Thanh Nghi ở lại với người đàn ông; nếu cần thêm thức ăn, nàng sẽ báo Hổ.
Bảo dắt Xám, mang lồng Ô Kê tới giếng. Ông Thuận đã ở đó, người nhà bác giữ dây đang thay chén nước. Bác ngồi trên ghế, tay đặt trong lòng, không còn giữ quai thùng. Cô nói đêm qua bác đã nói rõ muốn về nhà, nhưng khi mọi người chuẩn bị đỡ đi, bác lại nhìn giếng và bảo chờ sáng.
“Hai tiếng gõ đêm qua có phải từ đây không?” Bảo hỏi.
Ông Thuận chưa biết; ông về nhà từ tối. Cô người nhà bác nói mình nghe tiếng thùng chạm thành giếng khi chị cô mang nước. Chị cô vừa tới, kể lúc đặt gàu lên mép giếng có va hai lần. Cô không chắc hai tiếng ấy có trùng lúc Bảo nghe trong từ đường.
Bảo ghi lời chị, ghi cả điều chưa chắc. Hắn không gọi đó là tiếng Ô Kê hay tiếng đáp. Chiếc gàu còn đặt trên thành, dây gàu chùng bên cạnh. Cẩn tới sau, xem chỗ va; ông nói mép gỗ gàu có một vết ướt, không đủ xác định nó tạo tiếng đêm qua.
“Điều quan trọng là chị ấy đã lấy nước và bác biết,” ông nói. “Nếu lần sau lấy nước ngoài lượt, có thể báo người trực khi thuận đường.”
Chị cô đồng ý. Cô cũng nói đêm qua bác giữ dây muốn tự cầm gàu nhưng chưa đủ sức; cô giữ phần dây chùng, để tay bác vẫn ở quai. Hôm nay nếu bác về nhà, nhà cửa xanh đã chuẩn bị ghế và cháo.
Bảo nhìn bác. “Bác có muốn chúng cháu giúp đưa về không?”
Bác nhìn người nhà, môi động. Một lúc sau bác nói rõ: “Về.”
Cô cười, nhưng vẫn hỏi bác có muốn mang chiếc khăn và tập đồ của mình không. Bác chỉ vào thùng nước. Ông Thuận nhận mang thùng bằng xe nhỏ; Cẩn kiểm bánh, còn Bảo chờ với bác. Ô Kê được đặt dưới mái, có nước và thóc; hắn không bắt nó gõ trước khi bác rời chỗ.
Khi người nhà đỡ bác đứng, bác nhìn xuống thành giếng và nói thêm một câu, chậm nhưng đủ nghe: “Dây... để lại.”
Bảo hiểu chiếc dây gàu không phải thứ bác muốn mang về. Ông Thuận đặt quai gàu vào chỗ bác chỉ, giữ cho nó không rơi xuống. Chị cô mang khăn và bình nước. Họ đưa bác đi từng đoạn, có ghế nghỉ đã chuẩn bị ở đầu ngõ. Bảo theo tới nhà cửa xanh, rồi trở lại giếng sau khi người nhà xác nhận đã đón bác vào.
Trong sổ, hắn viết: *Bác nói muốn về; người nhà đã đưa tới nhà cửa xanh. Dây gàu để lại theo lời bác.* Hắn đọc cho cô nghe. Cô sửa một chỗ: bác còn muốn giữ chiếc khăn, chị đã mang theo. Hắn bổ sung.
Giếng vẫn có người lấy nước. Cô và chị cô nhận trông rãnh ngoài tới giữa buổi, ông Thuận nhận giúp gàu khi cần. Hắn không ghi rằng một người vừa về nhà thì việc ở giếng tự có người làm mãi; các lượt sau vẫn phải hỏi.
Khi Bảo trở lại từ đường, Hổ đang ngồi cạnh bát nước. Một lượt cát chưa hết; hắn không yêu cầu anh nhường ngay. Hắn kể bác giữ dây đã về nhà và lời chị cô về hai tiếng gàu đêm qua. Hổ ghi vào sổ, để Bảo đọc khi lượt thay kết thúc.
Người đàn ông trong gian chính đã nói thêm được tên người nhà. Ông muốn họ đến từ đường, nhưng chưa muốn rời tập giấy. Thanh Nghi hỏi có thể nhờ Tín tìm người ấy không. Ông gật. Nàng chép tên lên mẩu giấy, đưa ông xem trước khi gấp lại.
Tín đến từ nhà ông Diệp, báo người thợ già đã ăn được cháo và muốn nhìn ra sân. Ông Diệp còn rất chậm; cậu không gọi ông là đã khỏe. Thanh Nghi đưa lời nhờ của người đàn ông, hỏi Tín có nhận tìm không. Cậu đồng ý sau khi đưa nước cho ông Diệp vào giữa buổi, và sẽ báo nếu không gặp.
Bảo nhận lại ca khi hạt cát cuối rơi. Hổ đọc: bát nước gần vòng cặn, đèn còn cháy, không nghe tiếng gõ rõ trong lượt. Bảo ký tên nhận, còn anh ghi giờ kết thúc. Hai người không cần đợi một tiếng đáp để biết ca đã đổi; họ cần đọc và nghe việc đã làm.
Dư An tới với một nồi cháo nhỏ và tin bà Mạnh đã thức, muốn nghe báo cáo. Bà ăn được ít cháo, bàn tay nhích nhanh hơn tối qua, nhưng vẫn mệt. Ông nhờ người hàng xóm ở lại với bà tới khi ông trở về. Bảo viết lời báo rồi đưa Hổ mang sang; anh cũng mang cho bà bản chép việc bác giữ dây đã về nhà.
Người đàn ông ở gian chính ăn thêm một ít cháo. Dư An xem chân, hỏi ông muốn nằm hay ngồi. Ông chỉ vào ghế dài; Hổ và Thanh Nghi giúp kê thêm gối. Ông đặt tay lên tập giấy, nói: “Danh... sách.”
“Ông muốn giữ danh sách bên mình?” nàng hỏi.
Ông gật. Ông cố nói tiếp, nhưng chỉ được một tiếng “nhà”. Bảo nghĩ tập giấy có thể là danh sách người trong làng; hắn muốn xin xem để biết ai cần giúp. Nhưng ông chưa đưa, và tên trên những tờ giấy ấy thuộc về những người thật. Hắn hỏi trước.
“Ông có muốn chúng cháu đọc để báo người nhà không?”
Ông nhìn hắn, rồi đặt tay lên tập giấy. Sau một lúc, ông chỉ vào Thanh Nghi. Nàng hỏi có phải ông muốn nàng đọc cùng ông. Ông gật. Nàng mở tờ đầu, đặt sao cho ông thấy, đọc từng tên và dừng khi ông ra hiệu.
Một cái tên khiến ông chạm ngón tay vào giấy. Nàng đọc lại, hỏi đó có phải người ông muốn Tín tìm không. Ông gật. Nàng chép tên và một dấu nhận biết do ông nói thêm, rồi khép tập giấy. Bảo không chép cả danh sách khi ông mới chỉ muốn nhờ tìm một người.
Tín trở lại trước giữa buổi. Cậu đã tìm được người đàn ông nhờ; người ấy đang ở nhà gần chợ, đã nghe tin và sẽ tới sau khi nhờ người thay trông một người thân. Cậu đưa lời nhắn, không nói ông ấy đã tới. Người đàn ông trong gian chính nhìn mẩu giấy, nói được: “Cảm... ơn.”
Bảo thấy câu nói ấy nhanh hơn lời *ghế* đêm qua. Hắn muốn viết *đã khỏe*, nhưng Dư An vẫn đang xem chân ông, và ông còn phải nghỉ. Hắn ghi: ông đã gọi được tên người nhà, tự ăn thêm cháo, sẽ có người tới. Thanh Nghi đọc lại, ông gật.
Gần trưa, ông Thuận mang tin từ phía chợ: người bán rau đã gặp người đàn bà có giỏ. Bó rau cũ héo, bà muốn để làm thức ăn cho vật nuôi; người bán giúp bà mang về, chưa có rau mới để bán. Hai nhà khác cần nước, một nhà đã có người nhà ở cùng. Ông không hỏi được hết vì phải đưa gàu về giếng.
Bảo ghi những nhà đã hỏi và những nhà còn bỏ trống. Hắn nhờ ông Thuận ăn cơm trước khi đi tiếp. Ông bảo còn một thùng nước cần giao; Hổ nhận giúp nếu người nhận đồng ý. Bảo viết tên anh, giờ dự kiến và phần cơm để lại. Sau đó hắn đưa một bát cháo cho chính mình.
Hắn ăn xong vẫn đói. Thanh Nghi nhìn hắn, hỏi có muốn thêm không. Hắn đáp muốn. Nồi cháo nhỏ gần hết, nhưng Hổ vừa mang thêm gạo từ nhà bà Mạnh. Họ nấu một nồi khác ở gian bếp từ đường, không nhấc Nhân Gian Lô khỏi bệ. Bảo đong gạo, ghi phần cho người đàn ông, người trực, người đi hỏi các nhà và người chuyển tin. Hắn để một phần dự phòng, ghi rõ ai có thể nhận nếu người được hẹn không tới.
Lần này hắn không cần đánh thức Hổ để hỏi về chiếc bánh. Anh đang đứng cạnh bếp, cùng hắn chia cháo. Khi Bảo xin thêm, anh kiểm các phần đã để riêng rồi xới cho hắn một bát.
Ngoài sân, Ô Kê cào đáy lồng. Hắn mang nước tới, thấy con gà nhìn về phía giếng. Hôm nay hắn chưa đưa nó ra gõ; đêm qua có tiếng chưa rõ nguồn, buổi sáng mọi người bận đưa bác về nhà. Hắn ghi *chưa nghe lượt Ô Kê*, rồi hỏi Hổ có thể cùng đi sau bữa trưa không. Anh đồng ý, sẽ báo Thanh Nghi trước khi thay.
Bảo nhìn về ngõ cửa xanh. Bác giữ dây đã trở về, người đàn ông trong từ đường có người nhà đang tới, còn nhiều ngõ chưa hỏi. Hắn vẫn chưa biết cách chia phần ghi trong sổ cho cả làng. Nhưng nồi cháo mới đang sôi, và mỗi bát có một người được gọi tên.