Chương 227: Số Củi Trong Sổ
Sáng hôm sau, Lê Trọng tới ngoại viện sớm hơn giờ hẹn.
Tạ Tiểu Bảo đang cùng người trực đếm hàng ở cửa. Hắn nhận ra chiếc hộp gỗ của người kiểm sổ, hỏi ông đã ăn chưa. Lê Trọng nói đã ăn ở quán dưới đường, đặt một phong giấy lên bàn.
“Bản chép cho bà Liên. Hôm qua tôi viết lại sau khi về, có thêm phần bà ấy sửa.”
Bảo gọi người trực cùng giữ bàn rồi mang giấy vào phòng Hứa Đồng. Ông quản sự đọc, so với bản Thanh Nghi giữ. Hai bản ghi cùng một việc: Mạc Trì đã mất, người trong xóm và ngoại viện đang thay nhau giữ lửa, ca cũ chưa được xác nhận đã giao. Hứa Đồng đưa lại cho Bảo, nhờ ông Từ chuyển lên mái bắc.
Lê Trọng ngồi xuống, lấy ra tờ danh sách hai điểm. Ông nói hôm nay muốn đối điểm sân phía tây và hỏi thêm về khoản củi ở mái bắc. Trong sổ tổng ông mang theo bản sao, mái bắc được ghi nhận đã nhận củi đều đặn; ông chưa biết số ấy có tính cả phần bà Liên mang tới không.
“Ông muốn xem sổ chi của bà ấy?” Thanh Nghi hỏi.
“Nếu bà ấy đồng ý. Trước hết tôi cần nói bà biết tôi hỏi để làm gì.”
Ông chỉ hai hàng số trong bản sao. Một hàng ghi củi cấp cho bếp, hàng dưới ghi phần đã dùng. Hai hàng bằng nhau qua nhiều kỳ. Không có cột ghi người mang củi từ ngoài tới.
Bảo nhớ Hổ từng bê củi ướt ra mái ngoài, nhớ bà Viên mang ngói, bà Liên tự lo cơm. Hắn hỏi: “Nếu bà Liên mang củi mà sổ của ông không ghi, có phải sổ vẫn báo đủ không?”
“Đúng. Có thể người lập sổ nghĩ lượng cấp từ kho đã đủ, dù việc thực tế có thể khác.”
Hứa Đồng hỏi sổ tổng ấy được cập nhật lần cuối khi nào. Lê Trọng đọc ngày trên bản sao. Nó cũ hơn ngày Bảo gặp Mạc Trì, nhưng ông không nói đó là bản mới nhất; ông chỉ được mang phần liên quan tới hai điểm.
Bảo hỏi ông có thể sửa ngay không. Người kiểm sổ lắc đầu. “Tôi ghi sai lệch để người giữ sổ tổng đối lại. Nếu sửa vào bản này mà không biết nguồn số gốc, người sau sẽ không biết số nào đã từng được báo.”
Ông đặt một tờ mới cạnh bản sao, viết “củi người trong xóm mang đến: chưa biết số”. Bảo thấy ông chừa một cột trống cho người chịu chi. Hắn hỏi nếu bà Liên nhớ từng bó mà không nhớ giá thì ghi thế nào. Lê Trọng nói có thể ghi số bó theo lời bà, tách khỏi tiền; không lấy giá hiện tại nhân vào rồi bảo đó là tiền bà đã trả.
Hổ đi ngang cửa, nghe tiếng “bó củi” liền dừng lại. Hắn đã trả ca khu nuôi tối qua, sáng nay được người coi cho nghỉ đến trưa. Hắn bảo có thể hỏi con trai bà Liên vì cậu thường chở củi. Lê Trọng cảm ơn, nhờ hắn mang lời hỏi chứ không yêu cầu cậu đem sổ tới.
Ở bàn bên kia, Thanh Nghi mở bản chép sân phía tây. Ông Từ đã xin người giữ đường cho xem số đo bệ và lời kể về sân; những số đo chiếc nồi của Bảo không nằm trong bản ấy. Lê Trọng đọc số bệ, hỏi người đo là ai và ngày nào. Nàng chỉ tên người thợ đá, người giữ hai đầu dây và ngày đã ghi.
Ông lấy thước đặt lên giấy, vẽ một hình chữ nhật gần giống khoảng giữa bệ. “Trong hồ sơ của tôi, điểm này có một bệ, một tấm bia và một chỗ giữ nước. Chúng tôi không có số đo.”
Bảo nhìn hình vẽ. “Ông có biết bếp ấy dùng để làm gì không?”
“Bản sao chỉ gọi là điểm cấp phần. Nó không nói bếp ấy có phải bệ các con đo không.”
“Nhưng ông biết có bệ ở sân phía tây.”
“Tôi biết hồ sơ ghi vậy. Tôi chưa lên xem.”
Hắn muốn hỏi cái nồi đen của mình có liên quan không, nhưng Hứa Đồng đã nhắc số nồi là chuyện riêng của hắn. Lê Trọng không yêu cầu xem. Bảo hỏi câu khác: “Nếu điểm cấp phần đã không dùng, sao sổ vẫn ghi củi?”
Người kiểm sổ đặt thước xuống. “Cột củi tôi vừa chỉ thuộc mái bắc, nơi còn lửa. Sân phía tây được đánh dấu đã ngừng cấp củi. Ngày ngừng ở bản sao bị thiếu.”
Thanh Nghi hỏi có thể chép nguyên hai dòng cùng tên điểm không. Lê Trọng đồng ý, nhưng bảo nàng ghi rõ đây là bản sao ông mang theo, không phải sổ tổng. Nàng viết cẩn thận, đánh dấu chỗ thiếu ngày. Bảo đọc lại, nhận ra lúc đầu hắn đã tưởng cả hai điểm đều có cùng tình trạng.
Đến bữa trưa, người nấu cơm mang một khay gồm bốn bát cơm, rau và canh. Hứa Đồng nói ngoại viện mời khách, không tính vào phần của Bảo hay Thanh Nghi. Lê Trọng cảm ơn, hỏi người nấu cơm có ăn cùng không. Bà cười, bảo phần của bà ở bếp, lát nữa sẽ ăn.
Bảo kể cho Lê Trọng chuyện hôm hắn và A Thất tới muộn, tưởng chỉ còn đáy nồi cháo nhưng trong bếp vẫn có khoai. Người kiểm sổ hỏi hắn đã ghi vào sổ cấp phần chưa. Hắn nói không, đó là bữa ăn thường ở ngoại viện. Ông bảo vậy đừng lấy chuyện ấy làm số liệu cho hai bếp trên núi; ông chỉ muốn biết ai đã giữ phần ăn cho người đến muộn.
“Người nấu cơm để khoai trong rổ,” Bảo nói. “Chúng con không thấy nên tưởng hết.”
“Bà ấy có bị tính là cấp thiếu không?”
“Không có ai tính.”
Hứa Đồng đặt bát xuống. “Đó chính là điều người kiểm phải hỏi trước khi cộng hai dòng.”
Lê Trọng không đáp ngay. Ông lấy tờ giấy ghi câu hỏi hôm qua, thêm một dòng dưới bài toán mười phần. Lần này Bảo thấy chữ “đạt”, nhưng phía sau còn mấy chữ nhỏ hắn chưa đọc kịp; ông đã gấp giấy lại.
Buổi chiều ông Từ chuyển được lời hỏi lên mái bắc. Bà Liên đồng ý cho Lê Trọng xem sổ bà ghi tiền củi mới mua, không muốn chép các khoản riêng của gia đình. Con trai bà có thể kể những lần mình mang củi nhưng không nhớ đủ từ đầu. Bà muốn người kiểm sổ gặp người giữ đường trước khi dùng số của sân phía tây.
Lê Trọng nghe xong, hẹn hôm sau tới gặp bà. Ông Từ nói người giữ đường cũng sẽ có mặt ở mái dưới nếu trời thuận. Hứa Đồng hỏi ông khách có thể giải thích quy trình báo sai lệch cho cả hai người nghe không. Ông đáp được, và đề nghị họ giữ một bản có ngày gửi.
Trước khi rời ngoại viện, Lê Trọng xin gặp riêng Hứa Đồng một lúc. Bảo và Thanh Nghi đợi ngoài hiên, nghe không rõ họ nói gì. Khi người khách đi ra, Hứa Đồng cầm một tờ giấy úp mặt xuống. Ông bảo Bảo tối nay cứ về nghỉ, ngày mai nếu bà Liên muốn hắn đi cùng thì thu xếp sau.
“Có chuyện gì với sổ của con không?” Bảo hỏi.
Hứa Đồng nhìn hắn. “Ông ấy hỏi một mục cũ. Ta cần xem lại trước khi trả lời con.”
Bảo định hỏi mục gì, nhưng ông đã gọi người trực cửa nhận khách khác. Hắn không đuổi theo. Thanh Nghi nói nàng sẽ lên mái bắc thay ca buổi tối; hắn đưa nàng bản chép về củi và dặn hỏi bà Liên có muốn giữ không. Nàng cất giấy trong túi, nói sẽ hỏi trước khi đưa cho ai.
Bảo đi cùng Hổ tới khu nuôi. Ô Kê vừa uống nước, làm ướt mấy hạt thóc trên mép máng. Hổ nhặt những hạt còn sạch cho vào khay, không đổ lại phần đã dính nước. Người coi ghi lượng cám còn trong thùng, bảo sáng mai sẽ lấy thêm.
Tối, Bảo ăn cơm với đậu kho, không mua gì. Hắn mở cuốn sổ nhỏ, kẻ thử ba cột: củi được cấp, củi người xóm mang, và người đã trả tiền. Ở hàng của bà Liên, hắn để trống cả ba ô vì chưa hỏi bà. Hắn đặt bút ngang trang, nhớ tờ giấy úp trên bàn Hứa Đồng.