Chương 485: Người Đến Thay Ca
Lâm đến phòng trực muộn nửa canh giờ.
Trên vai anh vẫn còn vết hằn của đòn gánh. Hai bó củi đã giao xong, nhưng người mua giữ lại đếm từng thanh; đến khi được trả tiền, anh mới chạy tới. Người chị nhà bác giữ dây đang chờ bên cửa, thấy anh thì kéo chiếc ghế trống ra.
“Ta tưởng anh không đến.”
“Ta cũng tưởng vậy. Ông mua củi bảo thiếu một thanh, đếm ba lần mới tìm thấy nó nằm dưới bao tải.”
Bảo đặt chiếc bánh Tín gửi lên bàn. Lâm định từ chối, nhưng bụng anh kêu rõ đến mức người chị bật cười. Anh bẻ đôi, để một nửa lại cho cô, nửa kia ăn trước khi ngồi xuống.
Hôm qua Hổ đã chỉ cách xem dầu và đọc giờ. Hôm nay người chị đưa anh cuốn sổ ca, bảo đọc từ đầu lượt sáng. Lâm đọc chậm; có hai chữ anh không biết, cô giải thích rồi chỉ dấu bên cạnh. Đó là ký hiệu thay nước trong bát và kiểm dây đèn, không phải dấu nước đã dâng.
“Nhầm hai dấu này thì sao?” anh hỏi.
“Người sau có thể tưởng đã kiểm khi chưa kiểm. Hoặc tưởng nước có biến, gọi người tới vô ích. Cả hai đều mất thời gian.”
Cô đưa bút cho anh tập viết vào tờ giấy nháp. Nét đầu quá đậm, mực thấm xuyên qua. Lâm cau mày, bảo mình cầm đòn gánh còn quen hơn cầm bút. Bảo ngồi bên xếp củi, nghe vậy nói lần đầu hắn ghi sổ cũng làm thủng giấy. Người chị nhìn hắn.
“Lần ấy anh lấy đầu bút chọc vào mực khô.”
“Ta tưởng phải chọc mạnh mới có mực.”
Lâm cười, nét thứ hai nhẹ hơn. Anh viết lại giờ, rồi tự đọc thành tiếng. Người chị không sửa thay; cô hỏi anh định viết gì, để anh nhìn và tự tìm chỗ thiếu.
Đến giữa buổi, một đứa trẻ chạy tới gọi cô về nhà. Bác giữ dây vừa khám xong, thuốc mới khiến bác mệt, người em đang một mình chăm. Cô lập tức đứng dậy rồi khựng lại. Ca của cô còn gần một canh giờ. Lâm mới học buổi thứ hai, chưa thể ở lại một mình; Bảo đang giúp nhưng tối nay có hẹn mang mảnh giấy đến cho người sửa giấy.
“Ta chạy về xem rồi quay lại,” cô nói.
“Ta ngồi đây với anh Lâm,” Bảo đáp. “Nếu cô cần ở nhà lâu hơn, cứ nhắn.”
Cô nhìn cuốn sổ, ghi giờ rời phòng và tên Bảo nhận tạm. Lâm hỏi sao không ghi tên anh. Cô giải thích anh đang học, người đã biết việc cần nhận trách nhiệm chính; nhưng anh có thể ghi phần mình quan sát. Anh không vui lắm, song vẫn kéo ghế sát bàn.
Hai người ngồi được một lúc, Lâm thấy mặt nước trong bát rung. Ban đầu anh tưởng gió từ cửa sổ; anh đặt bàn tay che phía cửa, mặt nước vẫn gợn. Bảo nhìn theo. Hắn nhớ những lần trước phải đối chiếu dấu nước với đèn và dây, không thể chỉ nhìn một bát.
“Anh ghi giờ,” hắn nói. “Ta kiểm chỗ dây.”
Lâm cầm bút, nhưng tay run làm một giọt mực rơi xuống mép giấy. Anh định lấy tay lau, Bảo bảo để đó, viết bên cạnh. Hắn đi đến chỗ dây treo dấu, thấy đầu dây khẽ động rồi đứng yên. Không có tiếng va từ bên ngoài. Hắn gọi Hổ đang làm việc gần sân.
Hổ vào, xem bát rồi nhìn dấu trên dây. Anh bảo Lâm giữ nguyên vị trí bát, không chạm vào mép bàn. Bảo chạy ra cửa kiểm xem có xe nặng đi qua; đường vắng. Hắn vừa quay vào thì nước gợn mạnh hơn, một vòng nhỏ chạm đến vạch than.
Lâm nhìn hai người. “Có cần gọi trạm của Điện không?”
“Có, nhưng không chỉ gọi họ,” Hổ đáp. “Bảo, nhờ Tín báo người trực tiếp theo và bà Mạnh. Ta xem đường nước.”
Bảo chạy ra ngõ, gặp Tín đang mang giỏ rau. Hắn nhờ cậu sang nhà người em bác giữ dây, nói rõ dấu nước đã chạm vạch, rồi tới nhà bà Mạnh báo. Tín hỏi có phải đưa Ô Kê đi không. Bảo bảo trước hết đưa người ở gần phòng trực ra xa lối xuống, gà có thể để trong sân khóa; cậu gật đầu, chạy đi.
Dưới nền phòng trực có một máng nhỏ dẫn nước kiểm từ phía cửa vào bể lắng. Hổ mở nắp máng ở đoạn gần cửa, thấy một cụm lá và bùn mắc ngang. Nước phía trên dồn lại, làm sợi dây dấu căng. Lâm quỳ xuống, định kéo đám lá ra ngay, Hổ giữ anh lại.
“Chưa biết phía sau có gì. Lấy cái rổ chắn dưới này, rồi gạt từng ít.”
Bảo đưa rổ tre. Hổ dùng que dài gạt nhẹ, nước đục chảy qua, kéo theo một cành cây nhỏ. Nhưng sau cành cây còn có một mảnh vải mắc sâu hơn. Hổ thử kéo, mảnh vải không nhúc nhích.
Người chị trở lại cùng em. Bác giữ dây đã uống thuốc, một người hàng xóm sang trông giúp. Cô nghe Hổ nói, chạy lấy chiếc móc treo cạnh cửa. Người em kiểm lại bát và ghi giờ mới. Lâm giữ rổ, hỏi mình phải làm gì nếu nước đột ngột dâng.
“Bỏ rổ, lùi khỏi máng, gọi mọi người ra khỏi phòng,” Hổ nói. “Đừng cố giữ nó.”
Móc kéo được góc vải lên. Đó là một dải vải xanh, sợi đã sờn, quấn quanh một đoạn tre nhỏ. Khi Hổ nhấc ra, nước trong máng chảy mạnh hơn rồi chậm dần. Mặt nước trong bát thôi rung, nhưng vẫn cao hơn dấu cũ một chút.
Bảo muốn ghi đã xử lý xong. Người chị bảo chờ thêm một lượt quan sát. Hổ đồng ý; anh nhờ Lâm đặt dải vải lên tấm gỗ, xem có dấu gì để biết nó từ đâu đến. Vải nhuộm màu chàm, không giống vải họ dùng ở phòng trực. Một mép bị cắt thẳng, mép kia rách xơ.
“Có phải từ hiệu nhuộm không?” Bảo hỏi.
“Có thể,” Thanh Nghi đáp từ cửa. Nàng vừa đến cùng bà Mạnh. “Nhưng nước từ đó có chảy tới đây không, phải hỏi người biết đường.”
Bà Mạnh nhìn đoạn tre. Một đầu có rãnh buộc dây, đầu kia gãy. Bà nhớ trước kia người ta dùng tre và vải để đánh dấu chỗ nước đục, đặt ở một đoạn đường kiểm phía ngoài. Hổ nói dấu ấy không phải thứ họ đang dùng hiện nay; có thể bị nước sau mưa cuốn từ chỗ cũ. Họ không đoán tiếp, chỉ ghi nơi tìm thấy.
Người em theo dõi bát thêm hai lượt. Mực nước dần trở về gần vạch cũ; dây không còn động. Hổ vẫn yêu cầu kiểm máng lần nữa vào chiều và báo trạm của Điện về sự việc, kèm việc họ đã tự thông chỗ tắc. Người chị viết một bản ngắn, nhờ bà Vân chuyển khi có chuyến.
Lâm nhìn dải vải, rồi nhìn đôi tay dính bùn. “Nếu lúc nãy chỉ có ta, ta đã kéo nó ngay.”
“Bây giờ anh biết chờ và gọi người,” người chị nói.
“Nhưng nếu chờ mà nước tràn?”
“Vậy học tiếp cách nhận ra khi nào phải rời khỏi đây. Không ai biết hết chỉ sau hai buổi.”
Anh không đáp. Lát sau, anh chỉ vào tờ giấy nháp: chữ giờ đầu tiên bị giọt mực che mất một nét. Người chị bảo anh ghi lại giờ đúng ở dòng dưới, ký tên, giữ cả dòng cũ để người sau hiểu vì sao có sửa. Lâm làm theo, nét bút vẫn đậm nhưng không còn thủng giấy.
Chiều xuống, bác giữ dây nhờ người nhắn con gái về sớm. Người em nhận ca sau khi Hổ kiểm lần nữa. Bảo lấy dải vải bọc trong giấy dầu, định mang tới hiệu nhuộm hỏi ông Thiện. Thanh Nghi bảo nàng đi cùng; họ cần trả lời về chiếc bát sành và lấy tin mảnh giấy đang sửa.
Lâm chặn họ ở cửa. Anh lấy nửa chiếc bánh sáng nay còn giữ trong túi, đưa cho Bảo.
“Ta không ăn hết. Cho thằng bé đã gửi.”
“Anh để dành đi.”
“Ta còn cơm ở nhà. Nó đưa cả chiếc, ta chỉ ăn nửa.”
Bảo nhận bánh, hứa nói đúng với Tín. Lâm cúi nhặt rổ tre, đem rửa sạch bùn trước khi về. Anh bảo ngày mai phải chở củi, nhưng sau đó muốn học thêm một lượt nếu người chị có mặt. Cô đáp sẽ chờ, rồi sửa lại lời mình: “Nếu ta không chờ được, ta sẽ nhắn Hổ hoặc Bảo.”
Lâm cười. “Được. Ta cũng sẽ báo nếu ông mua củi lại đếm ba lần.”
Trên đường ra chợ, Bảo mang gói vải xanh trong tay, không đặt cùng mảnh giấy cũ. Một thứ vừa được lấy khỏi dòng nước; một thứ đã nằm dưới chiếc bát nhiều năm. Hắn chưa biết chúng có liên quan đến nhau không. Nhưng lần này khi nước động, có nhiều người đã nhìn thấy và biết phải gọi ai.