Chương 308: Khi Cây Được Nhấc Lên
Sáng hôm sau, ông Lộc tới cùng người phụ và hai người trong xóm.
Một người mang cưa dài, người kia vác những đoạn gỗ ngắn đã đẽo phẳng hai đầu. Ông Lộc đặt chúng xuống sân trạm, hỏi bà Vân có tin từ mương dưới ruộng chưa. Bà đáp nước vẫn chảy, bờ bao đất nhà người trong xóm đắp hôm qua chưa bị tràn; bà đã gặp chính người trông ruộng trên đường tới.
Tạ Tiểu Bảo nhìn các đoạn gỗ. “Chúng để làm cầu ạ?”
“Để chèn và chống thân cây khi cắt,” ông Lộc nói. “Cầu thì cần tính chuyện khác.”
Bảo lấy cuốn sổ ra xem hình thân cây đổ. Đêm qua hắn đã vẽ một đầu mục và nhánh chống xuống sườn. Ông Lộc nhìn qua, sửa thêm vị trí thân cây chạm đất. Hắn định vẽ một cái cưa vào giữa, nhưng ông bảo trước hết phải chọn chỗ đặt nêm, dây và chỗ những người giúp kéo sẽ đứng. Hắn để lại một khoảng trắng.
Hổ hỏi ông cần thêm người không. Ông Lộc nhìn số người trong sân, bảo nếu Hổ giúp ở đầu dây thì đủ cho việc dự kiến. Thanh Nghi hỏi phần công của tổ; hai bên bàn rõ số người và thời gian trước khi đi. Nếu trời mưa hoặc cây không nằm như đã xem, ông có thể dừng để tính lại. Bảo nghe thấy chữ “dừng”, nhưng lần này không hỏi có thể hứa làm xong hôm nay không.
Hắn chỉ hỏi: “Cháu làm được việc gì?”
“Nhìn người đi đường ở đầu gần,” bà Vân đáp. “Nếu có ai tới, nhờ họ đợi ở chỗ rộng. Đừng để họ bước xuống phía dưới cây.”
Việc ấy không dùng cuốc hay cưa. Bảo vẫn nhận. Hắn có thể mang cuốn sổ và đứng ở nơi nhìn được cả hai phía của lối vào. Dư An ở gần hắn, cùng xem tình trạng chân của những người làm và giữ túi thuốc. Thanh Nghi nhận ghi chỗ đặt dụng cụ, rồi giúp người trong xóm chuyển những bó cành đã cắt hôm qua khỏi đường.
Ô Kê lại ở trạm. Lần này Bảo đưa bà chủ thêm một chiếc dây buộc lồng, hỏi bà có thể đặt lồng ở hiên sau để tránh nắng không. Bà đồng ý, nhưng yêu cầu hắn dọn túi lương ra khỏi chỗ bà phơi đậu. Hắn làm ngay; con gà đứng trong lồng, nhướng cổ nhìn túi đi xa.
“Ngươi giữ nhà cùng Xám,” hắn nói.
Bà chủ trạm cười: “Xám giữ cỏ. Nó giữ bếp.”
Tới lối mỏ, họ kiểm rãnh nước trước. Mực nước tại vạch hôm qua đã thấp hơn, nhưng nền phía ngoài tảng đá còn mềm. Bà Vân chỉ mương cũ: lá mới không nhiều, nước vẫn chảy về phía ruộng. Người có ruộng ở lại kiểm đầu mương, còn tổ của ông Lộc đi qua khe trong tới thân cây.
Bảo đứng ở đầu lối rộng. Hắn có thể nhìn thấy một phần thân cây giữa hai bụi lá, không thấy rõ nơi ông Lộc sẽ đặt cưa. Hắn cố nhìn lâu hơn, nhưng ông Lộc đã nói nếu cần báo thì sẽ gọi bằng tiếng. Dư An bảo hắn lắng nghe cả người đi đường phía sau.
Một lúc sau, hai người gánh sọt đi tới. Bảo giơ tay, giải thích phía trước đang xử lý cây đổ và xin họ đợi. Một người tỏ vẻ sốt ruột, nói sọt rau cần đưa tới chợ trước chiều. Hắn không bảo họ “chờ một chút” như thể biết chắc bao lâu; hắn gọi hỏi ông Lộc.
Ông đáp cần thêm thời gian đặt chống. Người gánh rau hỏi có thể đi khe trong không. Bà Vân sang xem vị trí mọi người đang làm, rồi nói lúc này không nên qua vì đoạn sau khe nằm trong khoảng cây có thể dịch. Bà mời hai người đặt sọt dưới bóng cây; nếu họ muốn quay lại, bà chỉ đường về trạm.
Người gánh rau đặt sọt xuống khá mạnh. Một ít lá xanh rơi ra. Bảo nhặt giúp, hỏi trong sọt có gì dễ dập không. Ông nói là rau non, không thể để nắng lâu. Hắn kéo tấm áo mưa của mình che lên, nhưng chợt nhớ phải hỏi trước. Người gánh rau đồng ý, còn nhờ hắn chừa khe cho rau thoáng.
“Cháu không biết họ làm xong khi nào,” Bảo nói. “Nếu ông muốn, cháu có thể chạy về báo trạm để hỏi có chuyến nào xuống chợ muộn hơn.”
“Cậu đi bao lâu?”
“Cháu chưa tính được chính xác.”
Dư An nói ông có thể đi cùng một đoạn. Người gánh rau nhìn trời, quyết định chờ thêm một lát vì quay về cũng mất đường. Ông đề nghị nếu tổ sửa đường dừng nghỉ giữa chừng, cho mình biết để tính tiếp. Bảo hứa sẽ hỏi.
Từ phía sau tảng đá vọng tới tiếng gõ đều. Ông Lộc cùng người phụ đặt các đoạn gỗ dưới phần thân đã chọn, thử từng điểm tựa. Hổ giữ một đầu dây buộc vào đoạn cây theo chỉ dẫn; người còn lại đứng ở phía có nền chắc. Không ai kéo khi ông Lộc còn dưới thân. Trước mỗi lần thử, ông gọi rõ, đợi mọi người đáp rồi mới ra hiệu.
Thân cây nhấc lên một ít, một đoạn gỗ kê được đưa vào. Khi dây thả lỏng, cây nằm lên miếng kê nhưng một đầu vẫn muốn xoay. Ông Lộc dừng, đổi vị trí chống. Ông không cho cưa lúc cây còn có thể chuyển theo hướng chưa tính.
Bảo không thấy hết, chỉ nghe lời gọi và một tiếng gỗ cọ đá. Hắn siết tay vào quai sổ. Hắn muốn chạy lại nhìn, nhưng hai người gánh rau vẫn ở đây; nếu người khác tới, họ cần biết đường đang bị giữ. Hắn hỏi ông Lộc liệu có thể cho khách qua trong lúc đổi điểm chống. Ông nói chưa, nhờ Bảo giữ họ thêm.
Người gánh rau lớn tuổi nhìn mặt trời, cuối cùng nói sẽ quay về. Ông nhận lại áo mưa, cảm ơn Bảo đã che sọt, nhưng không giấu vẻ bực bội.
“Chúng ta mất buổi chợ.”
Bà Vân nghe, xin lỗi vì không thể cho qua lúc ấy. Bà ghi tên người gánh rau và hẹn chiều sẽ cho trạm biết phần đường có mở lại được không. Ông không trách bà thêm, cùng bạn gánh hàng trở về. Bảo nhìn theo, thấy lòng nặng xuống. Làm đường cho Xám và người khác đi sau có thể khiến hai người hôm nay lỡ việc; câu “mọi người cùng có lợi” không làm sọt rau tới chợ kịp.
Dư An bảo hắn đem chuyện này nói với nhóm khi nghỉ. Hắn làm theo. Bà Vân nghe, đề nghị từ ngày mai đặt người báo ở chỗ rẽ sớm hơn, kèm khoảng giờ dự kiến làm việc; ai cần qua có thể chọn giờ khác. Ông Lộc đồng ý báo giờ nhưng nhắc chỉ là dự kiến, vì nếu cây không nằm như tính thì phải đổi.
Sau khi kiểm lại điểm chống, ông Lộc mới cưa một đoạn ở phần đầu mục, nơi không làm nhánh đang giữ thân dịch bất ngờ. Người phụ đưa nêm vào vết cắt theo chỉ dẫn, không đứng trên đường có thể lăn. Tiếng cưa kéo qua kéo lại, đều mà chậm. Bảo đếm được gần một trăm nhịp rồi mất số khi Ô Kê không có ở đó để mổ vào bút; hắn chợt nhận ra mình đang nhớ tiếng con gà.
Đoạn gỗ rời ra và được giữ trên nền đã kê. Ông Lộc cho dừng, xem phần còn lại. Cây không còn chắn thấp ở một phía, nhưng phần gốc vẫn nhô vào lối; muốn đi ngoài phải xử lý bậc đá và nền ướt trước. Ông cho biết có thể đưa người qua khe trong sau khi dọn gỗ ra khỏi chỗ bước.
Bà Vân đến đầu gần, bảo Bảo có thể báo khách đi bộ qua từng người, tránh kéo sọt chạm vào phần chống. Hắn chạy về phía rẽ, nói với hai người mới tới rằng đã có lối cho người; còn la và xe chưa thử. Họ hỏi bao lâu mới qua được với hàng lớn. Hắn chỉ vào tảng đá, nói mình chưa biết, rồi nhờ bà Vân giải thích phần bà đã kiểm.
Giữa buổi, Hổ trở ra uống nước. Lòng bàn tay anh đỏ ở chỗ cầm dây. Dư An xem, bảo chưa rách, nhắc đổi người cầm và dùng tấm vải lót khi kéo tiếp. Bảo nhìn đôi tay của mình: hắn chỉ cầm sổ và giữ áo che rau, sạch hơn mọi người nhiều.
“Em chưa giúp nhấc cây.”
“Em đã giữ cho khách không đi vào lúc cây đang đặt chống.” Hổ nhận bát nước. “Nếu ai đi qua đúng lúc dây tuột, chúng ta phải bỏ việc mà giữ người.”
“Nhưng hai người gánh rau vẫn phải quay về.”
“Ừ. Ngày mai mình báo sớm hơn.” Hổ không bảo họ đã vui lòng. Anh uống nước, xoa hai bàn tay rồi quay lại khi ông Lộc gọi.
Buổi chiều, phần nhánh đã cắt được đưa khỏi đường người đi. Bà Vân đo khoảng hở phía trên, thấy cao hơn trước nhưng vẫn chưa đủ để dắt Xám qua tại chỗ thân còn lại. Bà đánh dấu trên sổ của Bảo nơi đã cắt và nơi còn chắn. Ông Lộc nói ngày mai cần xem phần gốc và tính đường chuyển đoạn cây nặng; hôm nay mọi người đã làm lâu, không nên cố thêm khi ánh sáng giảm.
Trước khi về, ông Thạch ghé tới từ đường phía nam. Ông đã nghe ở trạm về việc chờ khách; ông nói sáng mai có hai nhà định gánh hàng, sẽ chuyển tin cho họ biết giờ tổ làm đường. Bà Vân cảm ơn và nhờ ông báo rằng lối người đi có thể thay đổi trong lúc làm, khách nên hỏi người đứng đầu lối thay vì tự đoán.
Bảo trở lại trạm, tìm Ô Kê trước. Bà chủ nói nó đã bới hết lớp cỏ khô trong lồng và làm nghiêng bát nước, nhưng viên đá chèn giữ được bát khỏi đổ. Hắn mở lồng, con gà lao ra, chạy vòng quanh chân hắn rồi đứng ngay cửa bếp.
“Ta cũng phải chờ cả ngày,” hắn nói. “Ngươi chờ một mình, còn ta chờ người gánh rau.”
Bà chủ đưa cho hắn một củ khoai hấp. Hắn bẻ đôi, để một mẩu nguội cho Ô Kê và mang phần còn lại ra chỗ Xám. Con la ngửi khoai, nhưng Hổ nói nó đã ăn đủ phần cỏ mua; Bảo ăn nốt, chỉ xoa cổ nó một lát.
Tối, hắn thêm vào hình thân cây một nét ngắn chỉ đoạn đã cắt và một dấu cho phần chống vẫn còn. Thanh Nghi xem, hỏi hắn định ghi gì bên cạnh hai người gánh rau. Hắn viết: “Hôm nay họ quay về, lỡ buổi chợ. Ngày mai báo từ đầu lối.”
Hắn không vẽ họ thành hai dấu chân trên đường đã thông. Trên bàn vẫn còn phần gốc cây và nền mềm cần xử lý. Nhưng sáng mai, trước khi tiếng cưa bắt đầu, sẽ có người đứng ở ngã rẽ cho khách biết con đường đang được làm.