Chương 312: Nước Dưới Viên Đá
Buổi sáng, Tạ Tiểu Bảo không úp bát ở góc bàn nữa.
Hắn rửa cái bát, đổ thóc cho Ô Kê rồi mở sổ. Vòng tròn hắn vẽ tối qua vẫn nằm giữa những dấu đá. Chỉ một chỗ nhỏ, nhưng hôm trước Lâm Hổ đặt chân lên thì nền nhún; bà Vân đã dặn phải tìm đường nước dưới đó trước khi đặt viên tiếp theo.
Hổ bước vào, mang theo cuộn dây và một chiếc xẻng cán ngắn. Anh thấy Bảo nhìn trang giấy liền hỏi:
“Em đã xóa chỗ nhún chưa?”
“Chưa. Nếu xóa thì nó vẫn nhún.”
“Vậy hôm nay đi xem nó.”
Bà Vân tới cùng ông Tấn và người có ruộng phía dưới. Người ấy báo chỗ giữ lá trong mương cần được dọn mỗi ngày; tối qua gia đình ông đã vớt lá một lần, nước chưa tràn bờ. Bà Vân hỏi ông có đồng ý cùng kiểm phía trên hôm nay không. Ông đáp có thể đi đến trưa, sau đó phải về ruộng.
Nhóm ăn sáng rồi lên lối mỏ. Ô Kê ở trạm với bà chủ; Bảo đặt lồng cách cửa bếp và kiểm dây buộc hai lượt. Con gà vẫn nhô đầu nhìn túi lương, nhưng hôm nay không có người bưng nước đi qua sát lồng. Hắn đưa bà chủ phần thóc đã mua, nhờ bà thêm vào bát nếu buổi chiều họ về muộn.
Ở đầu đường, ông Thạch đã đứng báo cho khách. Tấm giấy Thanh Nghi viết hôm trước được thay bằng bản mới: sáng nay có người kiểm nền, lối đi bộ sát vách vẫn có thể phải dừng từng lúc. Ông nói đã gặp một trong hai người gánh rau từng lỡ chợ; ông ấy nghe tin nhưng hôm nay đi tuyến khác. Bảo hỏi ông ấy có nói gì thêm không. Ông Thạch đáp chỉ nhờ báo khi có thể qua với sọt hàng, không kể chuyện bán rau hôm trước.
Tới rãnh nước, bà Vân không bắt đầu bằng việc nhấc tất cả đá. Bà xem lại dòng nước qua lạch, những viên đã đặt và dấu nước gần mương. Rồi bà chỉ viên đá đã nhún hôm qua. Hổ cùng ông Tấn nhấc nó lên, đặt sang nền bằng. Bên dưới, đất ở một cạnh ướt hơn phần xung quanh; khi ông Tấn dùng que gạt lá mục, một giọt nước rỉ ra từ giữa hai hòn đá nhỏ.
“Nước tới từ đâu?” Bảo hỏi.
“Ta mới thấy nó ra ở đây.” Bà Vân chỉ khe sát sườn. “Phải xem phía trên.”
Họ lần theo vệt ẩm. Sau một bụi cỏ có rãnh nhỏ bị lá phủ, không nằm đúng đường lạch đã khơi. Nước từ đó chảy vào dưới lớp đất rồi thoát ra ở chỗ viên đá nhún. Người có ruộng xem và nói rãnh ấy trước đây từng dẫn vào mương, nhưng đầu rãnh đã bị đất trôi che mất; ông không biết nó đổi hướng từ lúc nào.
Bảo ngồi xổm, đặt một chiếc lá nhỏ lên dòng rỉ. Lá xoay tại chỗ rồi mắc vào cọng cỏ. Hắn chạm đầu gậy đẩy nhẹ, lá trôi được một đoạn ngắn. Hổ hỏi hắn đang tìm đường nước hay thả thuyền. Hắn bảo làm cả hai, nhưng chiếc thuyền này không biết quay về.
Bà Vân đề nghị dọn lớp lá trước để nhìn rõ rãnh cũ. Người có ruộng đồng ý, nhắc đừng đào vào phần bờ giữ nước của ông. Bảo được giao nhặt lá và cành bằng tay ở phía trên; Hổ cùng ông Tấn dùng cuốc nhỏ lấy đất đã trôi vào cửa rãnh. Dư An nhắc Bảo đổi tư thế sau một lúc. Hắn đứng dậy, cầm sọt lá cho Thanh Nghi đổ vào chỗ đã chọn.
Khi lớp lá được dọn, dòng rỉ hiện thành một đường mảnh chạy dọc chân sườn. Ở nơi nhập vào lạch cũ, một mảnh gỗ mục nằm ngang khiến nước tràn qua cạnh. Ông Tấn thử nhấc đầu gỗ, nhưng phần còn lại mắc dưới đất. Bà Vân bảo chưa kéo mạnh: cần xem gỗ có giữ bờ hay chỉ là cành rơi.
Người có ruộng ngồi xuống nhìn. Ông nhận ra một đầu gỗ từng được đặt làm dấu mép mương, nhưng không chắc phần nằm dưới đất còn nối với thứ gì. Ông dùng tay gạt bùn quanh đầu gỗ, tìm thấy một cọc nhỏ bên cạnh. Đầu gỗ đã tách khỏi cọc; nó không còn giữ được bờ như trước.
Hổ buộc một sợi dây vào đoạn lộ ra, kéo chậm theo hướng ông Tấn chỉ. Mảnh gỗ rời khỏi bùn, dài hơn Bảo nghĩ, trên thân có lá mục quấn chặt. Nước lập tức chảy qua chỗ trống, mang theo ít đất. Bà Vân bảo đặt đá nhỏ ở mép mương để dòng không khoét thêm bờ, nhưng để lòng nước thông.
Bảo nhìn dòng chảy, hỏi có phải từ giờ nền sẽ khô ngay không. Bà đưa hắn một viên đá nhỏ, bảo đặt cạnh vệt nước và chờ. Họ nghỉ ăn bánh trong khi quan sát. Một lúc sau, chỗ rỉ dưới viên đá đã nhấc lên còn ẩm nhưng nước ra ít hơn. Hắn muốn đặt lại viên đá ngay; bà Vân bảo kiểm tiếp phần nền và đợi lớp bùn ráo thêm.
“Làm đường mà phải đợi đất,” hắn nói.
“Ừ. Đất không nghe tiếng cưa.”
Hổ đưa cho hắn một miếng bánh. “Nó cũng không nghe tiếng bụng em.”
“Tiếng ấy lớn hơn tiếng cưa.” Bảo cắn một miếng, thấy bánh đã mềm vì để cạnh bình nước. “Nhưng chỉ mình em nghe rõ.”
Buổi trưa, người có ruộng về nhà. Trước khi đi, ông xem lại cửa rãnh đã dọn và hẹn chiều sẽ kiểm phía dưới. Ông nhận mảnh gỗ mục để mang về làm dấu chỗ cọc cũ; bà Vân nhắc ông nếu nước dâng sát bờ thì báo trạm. Ông đáp sẽ báo người trực, không cần chờ gặp riêng bà.
Ông Lộc tới sau bữa trưa để kiểm phần cây đã buộc. Cơn gió đêm không làm dây xê dịch; đoạn thân được giữ ở nền cao vẫn nằm như hôm trước. Ông xem miếng chống, thay một nêm nhỏ đã lỏng. Mai tới cùng cha, mang tin phía nam: người gánh hàng có thể đi qua lối thấp, nhưng một bậc đá xa hơn vẫn khiến họ phải tháo sọt.
Bảo hỏi có phải bậc đá người vá nồi từng kể không. Mai nói đúng đoạn có hai bụi cây và rãnh nước nhỏ, nhưng hôm nay cô chỉ nghe cha kể, chưa tự đi tới. Ông Thạch xác nhận mình vừa qua sáng nay, thấy bậc đá còn đó, không có đất mới trôi trên mặt. Hắn ghi tên ông và buổi đi qua.
“Sau chỗ này vẫn còn bậc đá,” Bảo nói với Hổ. “Chúng ta sửa xong cũng chưa thể đi một mạch.”
“Ừ. Nhưng nếu chỗ này đi được, ta có thể đưa đồ tới khoảnh bằng, rồi tính đoạn sau.” Hổ nhìn hai đầu rãnh. “Đừng mang cả con đường trên lưng một lúc.”
Đến giữa chiều, phần nền ở chỗ rỉ không còn nước chảy trên mặt. Bà Vân thử bằng gậy và chân ở phía nền cứng. Bà chọn một lớp đá nhỏ đã sàng để lót vào chỗ đã lấy bùn, vẫn chừa đường cho nước trong rãnh nhỏ nhập lạch. Ông Tấn đặt viên dẹt lên trên, Hổ thử đứng ở nhiều vị trí. Một cạnh lắc; họ nhấc lên, thêm đá chèn rồi thử lại.
Bảo được bước theo sau. Hắn đi chậm, nghe tiếng dép chạm đá, chờ xem viên có kêu như hôm qua không. Lần này nó không kêu, nhưng ở viên tiếp theo có một hạt sỏi trượt. Hắn gọi Hổ. Anh nhặt hạt sỏi, kiểm xem nó từ đâu rơi, rồi bà Vân dùng thêm đá nhỏ lấp khe hở bên cạnh.
Họ đặt được thêm một đoạn ngắn tới sát nền bằng. Bà Vân bảo chỉ thử cho người đi bộ trước. Hổ cùng Mai mỗi người mang một sọt nhẹ đi qua, đổi lượt để nhìn dấu chân và chỗ đá có chuyển không. Hai lần qua, họ không thấy viên nào lắc, nhưng trời đã gần tối; bà không cho đưa Xám tới lúc ánh sáng yếu.
Bảo nhìn đoạn đá. Hôm trước hắn vẽ những chấm riêng, hôm nay chúng đã nối thành mấy bước. Hắn đặt bút lên sổ, vẽ một nét ngắn, rồi ghi bên cạnh: “Người mang sọt nhẹ đã thử hai lượt; la chưa thử.”
Mai thấy nét ấy hỏi: “Nếu mai trời mưa?”
“Phải nhìn lại.” Hắn dừng bút. “Và hỏi người có ruộng xem nước ở dưới thế nào.”
Bà Vân nghe, nói sáng mai sẽ cùng người trong xóm kiểm mương trước. Nếu trời khô và nền giữ được, Hổ có thể đưa Xám không tải tới khoảng quay đầu đã chọn, sau đó mới quyết xem có thử đoạn đá không. Bà không hứa cả tuyến phía nam đã sẵn sàng.
Trước khi rời, họ đặt mảnh gỗ mục ở chỗ người có ruộng sẽ lấy, thu dụng cụ và che số đá còn lại. Bảo giúp ông Thạch thay tờ báo ở ngã rẽ: hôm nay dừng làm, người đi bộ được qua sau khi hỏi, còn đoạn ngoài mới thử với sọt nhẹ. Hai người đọc lại tờ giấy, để người từ cả hai hướng có thể thấy.
Về trạm, Xám đang đứng dưới mái. Hắn dẫn nó đi vài vòng sân cùng Hổ. Con la bước qua một tấm ván kê thấp mà bà chủ dùng chắn vũng nước; tới lần thứ hai, nó dừng ngửi, rồi đi vòng qua. Bảo cười, nhưng Hổ bảo chừa cho nó một lựa chọn. Nếu ép nó bước đúng ý mình ở sân phẳng, họ cũng không biết nó sẽ phản ứng thế nào trên đường hẹp.
Ô Kê ra khỏi lồng, chạy theo hai người. Nó leo lên tấm ván, đứng ở giữa, chờ Xám đi vòng. Bảo nhìn con gà rồi nhìn con la: một con chọn đứng giữa đường, con kia chọn tránh. Hắn ghi thêm vào sổ việc Xám đã đi qua và cũng đã đi vòng tấm ván ở sân, kèm một dấu nhắc rằng nền đá trên núi khác hẳn.
Buổi tối, Thanh Nghi hong các trang giấy bên cửa sổ. Bảo đặt vòng tròn hôm trước cạnh nét đường mới. Trong vòng vẫn có chỗ ẩm chưa theo dõi qua một đêm, nhưng giờ hắn biết một phần nước từ đâu tới và đã thấy nó đi vào lạch.
Bà chủ gọi ăn cơm. Hắn chạy tới bếp, rồi nhớ Ô Kê còn ở cạnh bàn. Hắn quay lại bế nó xuống trước khi con gà tìm đến cái bát úp. Nó kêu một tiếng trong tay hắn; ở sân, Xám đáp bằng một tiếng khịt mũi. Bảo đặt gà xuống, mở cửa và cùng nó đi tìm bữa tối.