Chương 365: Đợi Hết Một Lượt Cát
Chiếc đồng hồ cát của ông Cẩn nhỏ bằng lòng bàn tay Tạ Tiểu Bảo.
Nó có hai bầu thủy tinh được giữ trong khung gỗ. Cát bên trong màu vàng nhạt, chảy qua eo rất chậm. Ông Cẩn đặt nó lên bàn nhà bà Mạnh, lật một lượt cho mọi người xem. Bảo đưa mắt theo hạt cát đầu tiên rơi xuống, rồi nhìn đến bát cháo trên tay Hổ.
“Nếu cát chưa chảy hết mà con đói thì sao?”
“Cháu ăn,” ông Cẩn đáp. “Đồng hồ không ngăn cháu.”
Hổ đặt cháo trước mặt hắn. Bảo vừa ăn vừa nhìn chiếc đồng hồ. Khi hắn vét hết bát, phía trên vẫn còn một ít cát. Hắn xin thêm nửa bát; ăn xong, hạt cuối cùng mới rơi.
“Vậy một lượt là một bát rưỡi.”
“Với cháu thôi,” Thanh Nghi nói. “Ta ăn một bát còn chưa xong.”
Bảo đồng ý, lấy bút ghi *một lượt cát*, không ghi số bát. Ông Cẩn nói chiếc đồng hồ dùng để so các lần chờ, không biết nó đã cũ đi bao nhiêu hay một lượt tương ứng chính xác mấy khắc. Hắn viết thêm điều ấy bên cạnh.
Bà Mạnh đã nghe Dư An đọc lại việc ngọn đèn nghiêng rồi đứng thẳng. Bảo đặt đồng hồ trước mặt bà, hỏi có phải phải đợi một lượt không. Bà nhìn chiếc khung gỗ, rồi chậm chạp giơ một ngón tay. Dư An giúp bà giữ tay khỏi mỏi; bà chỉ vào bầu cát bên dưới, sau đó nhìn Bảo.
“Đợi hết cát?” hắn hỏi.
Bà gật. Môi bà nhúc nhích: “Hai... lần.”
Thanh Nghi hỏi đó là hai lượt cát hay hai lần nhìn đèn. Bà chưa đáp ngay. Ông Cẩn lật đồng hồ, đặt một mảnh giấy trước nó. Bà đưa ngón tay chạm hai lần xuống giấy, rồi chỉ chiếc đèn vẽ trong sơ đồ phòng trực.
“Chúng ta nhìn đèn hai lần, mỗi lần đợi hết một lượt?” nàng hỏi.
Sau một khoảng lâu, bà gật. Không ai hỏi thêm. Bảo mang bút, giấy và một chiếc hộp để giữ đồng hồ; Hổ buộc lồng Ô Kê lên lưng Xám. Con gà ăn sáng xong, mỏ còn dính một hạt thóc. Bảo đưa tay gỡ, nó mổ nhẹ ngón tay hắn rồi tự làm rơi hạt.
“Ngươi cũng có thể tự làm mà.”
Hắn nhặt hạt thóc, đặt vào máng. Dư An ở lại cùng bà Mạnh. Trước lúc đi, Bảo nhắc lại: họ sẽ xem đèn hai lần, không mang nồi. Bà nhìn chiếc sọt trong góc rồi nhìn hắn. Hắn kéo tấm vải phủ nồi cho khỏi bụi, để nguyên ở nhà.
Ở từ đường, người phụ nữ cầm chổi vẫn bên hiên. Bảo chào bà và kể hôm qua họ chưa nghe tiếng đáp. Hắn nói hôm nay sẽ quan sát đèn theo lời bà Mạnh. Người đàn ông trong gian chính vẫn giữ tập giấy; Hổ chào ông, đặt lồng Ô Kê dưới mái nơi con gà có thể nhìn ra sân.
Ông Cẩn, Tín và Thanh Nghi cùng xuống phòng. Bảo đứng ở cửa với Hổ; Dư An từng dặn chân hắn còn đau khi qua mép cửa thấp, nên hôm nay hắn không cố chen xuống để nhìn. Tín mang đồng hồ cát, đặt trên một miếng ván nhỏ cạnh bàn, tránh xa đèn và các giấy tờ.
Thanh Nghi thắp đèn, đặt chân đèn giữa vệt tròn nhạt. Cẩn giữ cửa gần lại như hôm qua, nhưng vẫn chừa lối ra. Mọi người đợi cho không khí yên sau khi di chuyển, rồi Tín lật đồng hồ.
Bảo không thấy toàn bộ ngọn lửa từ trên bậc. Hắn nhìn cát và nghe Thanh Nghi đọc nhỏ những gì nàng thấy. Lúc đầu lửa đứng thẳng. Một lát sau nó nghiêng về phía kệ, rồi đứng lại. Gần cuối lượt cát, lửa cúi về phía kệ lần nữa, lâu hơn trước.
“Không tắt,” nàng nói khi hạt cát cuối rơi.
Tín ghi lời nàng và vị trí cửa. Cẩn mở cửa rộng, để mọi người ra nghỉ một lúc. Bảo hỏi có phải gió ở trong đang mạnh lên không. Người thợ chỉ trả lời họ đã thấy ngọn lửa nghiêng hai lần, chưa biết luồng gió thay đổi ở đâu. Ông kiểm lượng dầu trong đèn, thấy vẫn đủ cho lượt sau.
Họ uống nước ở gian ngoài. Hổ đặt bát cho Ô Kê, con gà uống rồi đứng nhìn về hướng giếng. Bảo lấy một mẩu bánh, ăn hết, không chia cho nó. Ô Kê gõ mỏ vào máng; Hổ đổ thêm nước vì máng vừa bị nghiêng. Bảo nhìn những giọt rơi trên nền, nhớ lời bà Mạnh dặn nước cần đường đi. Hắn lấy khăn thấm, không để vũng nước gần chân người phụ nữ cầm chổi.
Lượt thứ hai, ông Cẩn giữ cửa như cũ, Tín lật đồng hồ và Thanh Nghi quan sát. Bảo lần này xuống đứng ở bậc dưới, cách mép cửa một khoảng, có Hổ phía sau. Từ đó hắn thấy được ngọn lửa nhỏ trên bàn.
Nửa lượt cát đầu, lửa đứng thẳng. Sau đó nó nghiêng về kệ, rồi hạ thấp. Bảo nắm tay vịn, muốn hỏi ngay, nhưng Cẩn giơ tay nhắc mọi người yên. Ngọn lửa nhỏ thêm, ánh sáng trên trang giấy nhạt đi. Tín đưa mắt nhìn bấc; nó không chạm vào thành đèn.
Một hạt cát cuối cùng rơi xuống. Ngay sau đó ngọn lửa dựng lên, rồi lại cúi về phía kệ.
“Lượt thứ hai có lúc lửa thấp hơn,” Thanh Nghi nói. “Không tắt.”
Bảo thở ra. Hắn không biết tại sao mình đã nín thở. Cẩn mở cửa, kiểm đèn, rồi tắt. Trước khi chạm tới bàn, ông đợi bấc nguội. Những tờ giấy và hộp bàn giao đều được để lại đúng chỗ, không dùng làm vật thử gió.
Khi họ lên gian sau, Tín nhìn chiếc đồng hồ trong hộp, chợt nói: “Ta đặt nó cạnh cửa phòng. Bóng người đứng ở đó có thể chắn gió.”
Bảo tưởng lượt thử đã hỏng, nhưng Cẩn bảo đó là điều cần ghi. Tín chép thêm vị trí người đứng và chiếc ván, còn Thanh Nghi giữ riêng lời quan sát ngọn lửa. Bản ghi bây giờ có cả những thứ họ chưa kiểm soát được.
Trên đường về, cả nhóm ghé sân giếng. Ông Thuận ngồi cạnh bác giữ dây gàu; cái thùng đã được đẩy gần chiếc ghế. Bánh vẫn trên mặt ghế, được che bằng vải. Ông Thuận nói sáng nay bác đã cầm thùng, nhưng chưa chỉ nơi muốn đem nước tới. Ông sẽ ngồi đợi thêm.
Ô Kê trong lồng nhìn xuống viên đá cạnh ghế. Nó gõ một lần vào đáy lồng. Bảo đặt lồng dưới bóng tường, hỏi Cẩn có nên cho nó ra không. Ông bảo cả nhóm vừa từ phòng trực tới, chưa có người chờ bên trong để đối chiếu; nếu cho gà đi lại thì ghi đúng là quan sát ở giếng, không coi như lần kiểm cả hai nơi.
Bảo mở cửa. Ô Kê bước ra, uống nước rồi đi về chân ghế. Nó gõ hai tiếng. Mọi người chờ; một tiếng trầm vang lên từ phía giếng, rất khẽ.
“Có rồi!” Bảo nói.
Ông Thuận cũng nghe. Nhưng Thanh Nghi nhắc cả nhóm lúc ấy đều ở ngoài giếng. Họ ghi *bên giếng nghe tiếng đáp*, không thêm điều gì về phòng trực. Bảo định chạy về từ đường nghe tiếp, nhưng khi tới đầu ngõ hắn nhớ Ô Kê còn ngoài phên, bèn quay lại. Hổ đã khép lồng sau khi nó tự bước vào.
“Cháu đi nhanh thế làm gì?” anh hỏi.
“Con muốn biết bên phòng trực có nghe không.”
“Nếu cháu tới sau tiếng đáp thì cũng không nghe được lần vừa rồi.”
Bảo thừa nhận anh nói đúng. Hắn quay sang con gà. “Ngươi có thể gõ lại khi chúng ta sẵn sàng không?”
Ô Kê rúc đầu vào lông. Hắn đành nhờ ông Thuận trông bát nước và cùng mọi người về báo bà Mạnh.
Bà nghe xong hai lượt quan sát đèn, rồi nghe chuyện tiếng đáp trở lại ở giếng. Bảo trải cả hai bản ghi, nói bên phòng trực chưa có ai nghe lần tiếng đáp vừa rồi. Bà đặt ngón tay lên chữ *không tắt*, sau đó chuyển sang dòng ghi tiếng đáp.
“Bà muốn chúng con tiếp tục nghe ở hai nơi?” hắn hỏi.
Bà gật. Một lúc sau bà nói, ngắt quãng: “Gió... lúc có... lúc thiếu.”
“Đường gió có lúc còn, có lúc thiếu?” Thanh Nghi hỏi lại.
Bà chạm vào chữ *thiếu* trên tờ giấy hôm qua. Dư An giúp bà uống nước. Bảo muốn hỏi có cách nào làm tiếng đáp đều trở lại, nhưng bà đã mệt; hắn giữ câu hỏi ấy cho sau. Hắn hiểu ít nhất việc hôm qua không nghe thấy không phải một dòng có thể bỏ qua chỉ vì hôm nay đã nghe lại ở giếng.
Hắn làm thêm một tờ lịch nhỏ. Cột đầu ghi người ở giếng, cột sau ghi người ở phòng trực, cột cuối để ghi ai chuyển tin. Hổ bảo ông Thuận cần thời gian chăm người giữ dây và lo việc nhà, không thể ghi tên ông vào mọi lượt. Bảo gạch tên ông ở hai dòng chưa hỏi, để trống cho tới khi ông đồng ý.
Thanh Nghi nhận lượt sáng hôm sau ở phòng trực. Cẩn nói ông có thể đi cùng; Tín sẽ chuyển giấy nếu rảnh. Hổ và Bảo ở giếng với Ô Kê. Họ viết kế hoạch ấy vào dòng đầu, kèm một chỗ trống cho người thay nếu có ai bận. Không ai ghi tên bà Mạnh vào lượt mới.
Bảo đưa lịch cho bà xem. Bà nhìn tờ giấy, rất lâu sau mới đặt ngón tay vào chỗ trống dưới tên mình trong bản chép sổ ca. Hắn hiểu bà vẫn còn trực; tờ lịch của họ chưa thay được việc bàn giao. Hắn đặt hai tờ cạnh nhau, để bà thấy cả hai.
“Con chưa nhận được ca,” hắn nói. “Nhưng mai con sẽ tới nghe với mọi người.”
Bà khẽ siết tay hắn. Ngoài hiên, Ô Kê gõ vào máng; Hổ ra thay nước, còn Bảo ở lại cho tới khi bà buông tay. Chiếc đồng hồ cát nằm trên bàn, cát đã chảy hết về một phía. Hắn không lật lại. Ngày mai, khi mọi người đã vào đúng chỗ, họ sẽ bắt đầu một lượt mới.