Chương 406: Ngày Mời Cơm
Bảo chọn một ngày vào buổi sáng có mưa.
Mưa không lớn, chỉ đủ làm sân từ đường loang lổ. Hắn đứng dưới hiên, nhìn những vệt nước nối nhau qua nền đất. Tín ôm bó củi ông Thuận góp vào trong, đặt lên chỗ cao. Hổ lấy tấm ván che miệng bếp ngoài sân.
“Nếu hôm ăn cơm cũng mưa thì sao?” Bảo hỏi.
“Ta dời bếp vào chỗ có mái,” Tín đáp. “Nhưng khói phải có đường ra.”
“Người ngoài giếng thì sao?”
“Phải có người thay họ ăn trước hoặc sau. Hôm qua đã nói rồi.”
Bảo gật, rồi nói ra điều hắn nghĩ từ tối: ba ngày nữa, sau bữa trưa, mọi người có thể cùng ăn một bữa sớm ở từ đường. Ai không đến được thì họ mang cơm tới. Hắn chọn ngày ấy vì người bên cây mận nói ngày mai còn phải ra ruộng, còn Hổ cần thời gian xem nồi và xe.
Thanh Nghi đang ghi lượt trực, ngẩng lên: “Đó là ngày đề nghị. Ta phải hỏi lại.”
“Con biết.”
“Và nếu nhiều nhà bận?”
“Thì chọn ngày khác.”
Nói xong hắn vẫn thấy không vui. Hắn muốn một ngày chắc chắn để bắt đầu đong gạo. Nhưng hôm trước bác thợ cũng chưa hứa chiếc nồi sửa xong nếu có việc phát sinh; ngày hôm nay mưa, người ra ruộng sẽ phải tính lại. Hắn lấy giấy, viết ngày dự định và chừa bên cạnh một chỗ cho từng nhà trả lời.
Người đàn ông giữ danh sách đến xem. Ông hỏi có thể cùng đi mời không. Người nhà ông khuyên đợi mưa ngớt. Ông đồng ý, nhưng muốn chuẩn bị trước: nhà nào ở gần, nhà nào nên nhờ Dư An hỏi vì ông đã ghé hôm qua, nhà nào chưa tìm được thì không được đánh dấu đã mời.
Ông chỉ vào hai dòng trong tập giấy của mình. “Hai nhà này từng ở cuối ngõ. Một nhà đã chuyển, nhà kia ta chưa hỏi lại. Chúng khác nhau.”
Bảo chép thành hai dòng trên giấy nháp. Ông xem, bảo hắn vẽ dấu gạch dài quá giống chữ số. Hắn sửa, lần này viết thêm lời. Người nhà ông cười, lấy cho hắn một chiếc bút ngòi tốt hơn. Hắn cầm thử, nét mực không còn đứt giữa chừng.
Gần trưa, trời tạnh. Bác thợ sai người mang lời nhắn: quai nồi đã sửa, chủ nồi có thể đến xem và thử. Hổ hỏi người nhà ông giữ danh sách muốn tự đi hay nhờ anh lấy. Người ấy muốn đi cùng, mang theo tiền công. Bảo đang trực, nhờ họ xem đáy nồi và hỏi bác thợ cách dùng lúc mới sửa.
Hổ trở về cùng chiếc nồi sau bữa trưa. Bác thợ đã thay đinh và đệm, quai không còn lắc. Bác dặn không dùng quai kéo nồi qua nền đá, nếu nhấc nồi có nước thì hai người cùng nhấc. Họ rửa nồi, đặt trên nền phẳng rồi đổ một ít nước như ông giữ danh sách đề nghị. Sau một lúc không thấy nước rịn, Hổ thử nhấc nhẹ khi nồi còn ít nước. Quai giữ chắc.
Bảo muốn đổ thêm ngay. Người nhà ông giữ danh sách bảo chiều còn phải cất nồi, không cần thử đến đầy. Hắn giúp đổ nước ra tưới chỗ đất bụi, rồi lau nồi. Chủ nồi đồng ý cho dùng vào bữa cơm chung; sau đó muốn mang về rửa và cất. Tín ghi lại để lúc xong việc mọi người nhớ trả.
Người chị của cô người nhà bác giữ dây đến từ đường. Bác đã nghe về ngày dự định, nói nếu hôm đó khỏe thì muốn ngồi ở hiên nhà cửa xanh ăn cùng hai chị em. Bác cũng muốn nghe tin từ giếng. Người chị có thể mang cơm về, nhưng cần có người thay cô em một lượt để em được ăn cùng bác.
Hổ nói mình đang học, có thể nhặt lá và nhìn chốt cùng cô em, chưa thể nhận tất cả việc. Cô bảo chừng đó đã giúp được một lúc, nhưng muốn bác chỉ thêm trước ngày ăn. Họ hẹn chiều mai nếu bác khỏe. Bảo ghi: *Gia đình bác dự định ăn ở nhà; cần sắp lượt thay ở giếng.* Hắn không ghi bác sẽ chắc chắn khỏe vào ngày ấy.
Tín và Thanh Nghi đi hỏi các nhà gần từ đường sau khi Hổ nhận ca. Họ trở về cùng nhiều câu trả lời. Một nhà muốn đến, có thể góp rau. Một nhà muốn nhận cơm ở cửa và xin ít canh hơn vì có người ăn nhạt. Người bên cây mận nói ngày đề nghị thuận hơn ngày mai, sẽ hỏi lại mẹ và con gái tối nay. Hai nhà không có người ở nhà; Tín để lời nhắn nhờ hàng xóm chuyển, chưa tính họ đã nhận lời.
Bảo đọc từng dòng. “Đã đủ để nấu chưa?”
“Đủ để biết thêm cần nấu gì,” Tín đáp. “Chưa đủ để biết số cuối.”
Hắn chỉ vào dòng nhà muốn ăn nhạt. “Con sẽ nấu canh riêng.”
“Có thể múc riêng trước khi nêm. Nhưng phải hỏi họ ăn được rau gì.”
“Anh đã hỏi chưa?”
“Ta quên.”
Bảo ngẩng lên. Tín gấp tờ giấy lại, thở ra. “Ta sẽ quay lại hỏi khi mang tin ngày ăn. Ngươi không cần viết là ta đã hỏi.”
Hắn chép thêm câu cần hỏi. Lần đầu thấy Tín quên một việc, hắn không biết nên nói gì. Tín lấy bó rau, đưa hắn phân loại lá non. “Ngồi làm đi. Ngươi cũng từng quên hai người khi xếp bát cháo.”
“Anh vẫn nhớ à?”
“Ta là một trong hai người đến sau.”
Bảo nhìn anh. Tín bật cười, bảo không phải, anh chỉ đoán. Hắn lấy một lá rau đặt lên vai Tín; Tín phủi xuống rổ, bắt hắn rửa lại chiếc lá dính đất.
Cuối chiều, ông Thuận đưa tin người chở hàng chưa trở về. Hôm nay ông không đi trạm, chỉ gặp một người từ đường lớn vào làng; người ấy không biết xe đã tới chưa. Người đàn ông giữ danh sách nghe, bảo chưa cần hỏi tiếp ngay. Ông Thuận đồng ý, rồi nhận một tờ mời cơm mang đến nhà mình.
“Ông có muốn đến không?” Bảo hỏi.
“Ta muốn. Nhưng người nhà ta còn phải xem hôm đó có việc gì.”
“Vậy ông hỏi rồi báo.”
Ông Thuận gấp giấy, nhìn hai bếp dự định dựng ngoài sân. Ông bảo nếu trời mưa, mái hiên phía đông rộng hơn, nhưng nền hơi dốc. Hổ lấy thước gỗ kiểm tra, thấy có thể kê bếp trên nền bằng sát tường nếu chừa đường đi. Họ chưa dựng ngay; Tín muốn xem khói thoát thế nào và hỏi người phụ nấu có thuận tay không.
Bà Mạnh đến lúc trời lại lất phất. Bà xem bản chép ca trực và mực nước trong bát. Mặt nước chưa xuống rõ, đèn cháy đều. Hắn kể ngày mời cơm, đưa bà xem những nhà đã được hỏi. Bà đọc chậm, rồi hỏi phần các nhà chưa gặp được.
“Con chưa tính họ vào số người.”
“Đúng. Nhưng hãy chừa cách liên hệ và chỗ cho họ trả lời sau.”
Bà đồng ý đến ăn nếu hôm đó đủ sức. Bà cũng nhắc trước bữa ăn cần sắp lượt trực, không để tất cả cùng rời phòng và giếng. Thanh Nghi viết tên những người có thể thay, để ô giờ còn trống cho đến khi mọi người đồng ý.
Bảo đưa bà bức vẽ bếp dưới mái hiên. Lần này hắn vẽ hai hình vuông cạnh nhau, một đường vòng lên mái tượng trưng cho khói. Bà nhìn rồi hỏi: “Cái nào là nồi?”
“Cả hai.”
“Vậy bếp ở đâu?”
Hắn cầm lại giấy, vẽ thêm những viên gạch dưới mỗi hình. Bà Mạnh xem lần nữa, gật đầu: “Giờ ta hiểu ngươi định đặt gì. Còn đặt được hay không phải hỏi người nấu và xem nền.”
Bữa tối, người nhà ông giữ danh sách nấu canh ở từ đường. Ông tự xúc một bát cơm nhỏ, rồi hỏi ngày đã chọn là ngày nào. Bảo đọc ngày đề nghị và những câu trả lời đã có. Ông nghe đến nhà chưa gặp được, nhờ người nhà mai đi cùng mình đến đó nếu trời tạnh.
“Bác không cần đi hết,” người nhà nói.
“Ta biết. Ta muốn đến một nhà.”
Dư An xem chân ông, bảo có thể thử đi bằng xe nếu ông nghỉ đủ; nếu sáng mai mệt thì đổi. Người nhà đồng ý. Bảo viết kế hoạch ấy bằng bút chì nhạt, để dễ sửa nếu trời mưa hay ông đổi ý.
Đêm xuống, người chị của cô người nhà bác giữ dây đem một bát rỗng tới trả. Bác đã ăn hết canh, nhờ nói ngày dự định nghe thuận, nhưng sáng hôm ấy vẫn cần hỏi lại. Cô cũng mang tới một nắm đậu khô, nói bác muốn góp cho nồi cơm chung. Tín hỏi bác có muốn để lại một phần ở nhà không. Cô bảo bác đã chia riêng, nắm này dành cho mọi người.
Bảo nhận đậu bằng hai tay, đổ ra mâm nhặt những hạt lép. Hắn nghĩ đến người ở nhà cửa xanh, người bên cây mận, ông Thuận và những nhà chưa mở cửa khi Tín đến. Họ chưa ngồi cùng nhau, nhưng ngày được đề nghị đã bắt đầu đi từ cửa này sang cửa khác.
Hổ đến nhận ca. Hai người xem bát nước, đèn và bản ghi. Mưa đã tạnh, ngoài giếng có người đang thay lượt. Bảo đưa Hổ tờ giấy ngày mời cơm, nói đây mới là dự định. Hổ đọc rồi hỏi: “Ngày ấy ngươi nấu hay trực?”
“Con muốn nấu.”
“Vậy ngày mai ta hỏi Thanh Nghi và bà Mạnh xem sắp lượt thế nào.”
Bảo gật. Hắn không thể đứng cạnh cả hai ngọn bếp và chiếc bát trong phòng cùng một lúc. Hắn trao sổ trực cho Hổ, mang mâm đậu vào bếp, rồi ngồi nhặt tiếp dưới ngọn đèn vàng.