Chương 410: Bữa Cơm Của Làng
Sáng hôm sau, Thôi Đại Tráng không đi chẻ củi.
Ông ngồi tựa ở cửa, trên người khoác chiếc áo dày. Dư An vừa xem chân ông, nói hôm nay có thể ngồi dậy thêm một lúc nhưng chưa nên cầm rìu. Người đàn bà ở cạnh ông mang tới một bát cháo, đặt trên bàn thấp.
Bảo đến thăm sau khi giao ca. Hắn nhìn bát cháo rồi nhìn đống củi dưới mái từ đường.
“Con chẻ giúp thúc nhé?”
Thôi thúc nhìn hắn, hỏi: “Biết chẻ không?”
“Biết ạ.”
“Ngón chân còn đủ không?”
Bảo cúi xuống nhìn chân mình. Dư An cười, còn người đàn bà cạnh ông nói chiếc rìu của nhà đang cất, không cần lấy ra hôm nay. Thôi thúc ăn một thìa cháo, một lúc sau mới nói: “Để ta xem ngươi làm.”
Hắn đáp vâng. Ông không bảo phải làm ngay, nên hắn ngồi lại một lát. Hôm qua ông nói được câu đầu tiên, hôm nay nói thêm vài câu ngắn; mỗi lần nói xong vẫn phải nghỉ. Người đàn bà bảo đêm qua ông ngủ được, sáng nay muốn ngồi gần cửa cho nhìn thấy sân.
Bảo hỏi về bữa cơm dự định. Ông muốn biết có bao nhiêu người đến, nhưng nghe nói chưa hỏi hết các nhà thì không giục. Người đàn bà nói nếu chiều mai mọi người ăn ở từ đường, bà có thể mang một phần mềm về cho ông. Thôi thúc lắc đầu, chỉ chiếc ghế dưới mái hiên nhà mình.
“Ta ngồi đây.”
“Vậy chúng cháu mang cơm tới,” Bảo nói.
Ông lại lắc đầu, nhìn bát cháo. Dư An hỏi có phải ông muốn ăn cháo cùng mọi người không. Ông gật. Bảo nhớ mình đã định để một bát cơm cho ông, mừng vì đã hỏi trước. Hắn hứa nấu cháo, người đàn bà bảo sẽ mang bát có nắp sang lấy.
Về từ đường, hắn cùng Tín xem lại lời mời. Phần lớn những người đã gặp đều thuận chiều mai; vài người chưa trả lời, hai nhà muốn nhận ở cửa. Họ quyết định giữ ngày đã đề nghị, tiếp tục báo những nhà còn lại và nấu thêm nếu có người đến muộn. Người chưa được hỏi vẫn để trống, không tính là từ chối.
Hổ đã xem chiếc bàn dài mượn từ cuối ngõ. Mặt bàn kê vững trên những chiếc ghế chắc, góc thiếu chân được dành cho bát nguội và đũa, không đặt nồi nóng. Chủ bàn nhắc trả trước khi trời tối; người nhà ông giữ danh sách nhận cùng Hổ mang về, kèm chiếc chân và chốt gỗ.
Thanh Nghi sắp lại lượt trực với bà Mạnh. Bảo muốn nấu, nên Hổ nhận lượt đầu ở phòng; đến lượt sau Thanh Nghi thay. Bà Mạnh sẽ có mặt gần đó nếu đủ sức. Cô em người nhà bác giữ dây đồng ý để Hổ trông giếng cùng người chị một quãng ngắn sau khi anh đổi ca, còn cô về ăn với bác. Họ ghi rõ ai nhận và lúc nào đổi, để nếu ai mệt có thể báo người khác.
Ngày ăn cơm đến cùng tiếng gà Ô Kê gõ vào chiếc đĩa thóc.
Bảo dậy khi trời còn tối. Hắn đem đậu bác giữ dây góp ra ngâm từ đêm, vo gạo trong hai chiếc rá. Nước lạnh làm tay hắn tê, nhưng hắn không đổ vội: Tín bảo lượt nước đầu có thể dùng rửa sân, lượt sau mới đổ vào chậu khác. Hắn làm theo, rồi nhóm bếp dưới mái hiên phía đông.
Hổ nhận ca trước. Hai người xem bát nước và đèn; mặt nước chưa xuống rõ so với dấu tạm. Bảo ghi giờ, nhắc anh gọi nếu đèn tắt hoặc có thay đổi không rõ. Hổ bảo đã nhớ, đẩy hắn ra phía bếp.
“Cơm của ngươi cần người trông.”
“Bát này cũng cần.”
“Ta đang ở đây.”
Bảo đi. Ngọn lửa dưới chiếc nồi lớn bén chậm vì củi ngoài cùng hơi ẩm. Tín rút hai thanh ra, thay bằng củi khô ở giữa bó ông Thuận góp. Người bên cây mận đến nhặt rau cùng con gái. Bà mang hai chiếc bát có nắp cho mẹ và mình, dặn nếu bà còn ở ruộng thì nhờ con gái nhận. Bảo đặt bát sạch lên bàn riêng, không đổ cơm trước khi chín.
Một người từ nhà ăn nhạt mang tới ít rau mềm. Tín hỏi lại cách nấu, để riêng một nồi nước canh nhỏ và chỉ thêm ít muối theo lời người ấy. Người nhà ông giữ danh sách sàng gạo, ông ngồi ở hiên nhặt những hạt sạn còn sót. Mỗi khi nhặt được một hạt, ông đặt vào chiếc đĩa con. Ô Kê đến mổ thử, lập tức bỏ đi.
“Ngươi cũng biết chọn à?” ông hỏi.
Con gà lắc đầu, chạy theo Bảo đến bếp. Hắn rắc ít thóc xuống góc sân, nhưng nó cứ đứng gần nồi. Mùi gạo nóng dần dâng lên, lẫn với khói củi và mùi đậu. Bảo cầm vá khuấy nồi cháo cho Thôi thúc, nhìn những hạt gạo tách ra trong nước. Đây là chiếc nồi thường, không làm gạo nhiều hơn, không nấu nhanh hơn vì hắn muốn. Hắn phải thêm củi, đợi nước sôi và khuấy để đáy không bén.
Giữa buổi, người nhà bác giữ dây đến nhận lượt ăn sớm. Hổ đã đổi ca phòng trực cho Thanh Nghi và cùng người chị ra giếng. Cô em về nhà với một bát canh và cơm, hẹn quay lại sau. Bảo nhờ cô kể cho bác biết hôm nay nồi cháo có đậu, rau do nhà bên cây mận góp. Cô cười, bảo bác sẽ hỏi đậu có mềm không, rồi xách giỏ đi.
Những người đến từ từ. Ông Thuận mang thêm một chiếc gáo; nhà cuối ngõ đưa đến một đĩa đậu mới làm. Một người hàng xóm đem ghế cho bà Mạnh, người khác trải khăn trên phần bàn đã kê vững. Không ai ngồi ngay vào đúng một giờ. Người đến sớm nhặt rau, xếp đũa, hoặc chỉ ngồi nghỉ dưới mái vì đường từ nhà đến đủ khiến họ mệt.
Khi cơm chín, Bảo nhấc nắp. Hơi nước phủ lên mặt hắn. Tín lấy đũa xới từ đáy, bảo phần giữa còn hơi ướt, để thêm một lát. Bảo đậy nắp lại. Hắn muốn gọi mọi người ngay, nhưng một nồi cơm chưa chín không thể vì lời mời mà chín nhanh hơn.
Thanh Nghi đổi ca với Hổ theo giờ đã bàn. Nàng nhìn ngọn đèn và bát nước, nhận sổ trực. Hổ ra hiên, ăn một bát nhỏ trước khi đến giếng. Bảo đặt thêm đĩa rau cạnh anh; anh hỏi Bảo đã ăn chưa. Hắn lắc đầu, nói còn phải xới cho người khác.
“Để ta xới. Ngươi ăn một bát.”
Bảo định từ chối, rồi nhớ bà Mạnh từng bảo đặt bát của mình xuống. Hắn ngồi cạnh Hổ, ăn cơm với đậu. Hắn vẫn đói. Hắn biết ăn hết nồi cũng không đổi được điều ấy, nhưng cơm nóng và đậu mềm, còn Hổ ngồi cạnh đang nhắc hắn đừng làm rơi hạt cơm vào sổ.
Bữa cơm mở ra quanh hai chiếc bàn và lan đến những bậc hiên. Người muốn ngồi cùng thì kéo ghế; người muốn mang phần về nhận vào bát của nhà mình. Tín múc cháo cho Thôi thúc, người đàn bà bên cạnh ông đem về và hẹn nếu ông ăn được sẽ mang bát trả sau. Người nhà bác giữ dây trở lại kể bác đã ngồi ngoài hiên một lúc, hỏi hôm nay ai nấu. Cô bảo Bảo nấu cùng nhiều người; bác đáp lần sau muốn nghe đủ tên.
Bà Mạnh ngồi gần cửa phòng trực. Bà ăn chậm, nhìn người qua sân. Bảo mang thêm nước cho bà, bà hỏi hắn đã ăn chưa. Hắn chỉ chiếc bát rỗng. Bà nhìn bát rồi nhìn hắn: “Đói thì ăn thêm phần đã dành cho ngươi.”
Hắn xới thêm nửa bát. Hắn biết mình sẽ còn đói sau đó, nhưng vẫn ngồi xuống ăn. Ô Kê mổ thóc dưới ghế, thỉnh thoảng ngẩng lên nhìn hắn. Hắn chia cho nó một ít cơm, rồi hỏi bà Mạnh về cuốn sổ trực.
Bà lấy từ túi áo một tập giấy mỏng. Đó là bản chép những người đã xác nhận việc trực và cách gọi nhau, có phần để trống cho những lượt chưa nhận. Bà đặt vào tay hắn.
“Ngươi giữ bản này ở phòng trực. Ta giữ sổ cũ, còn những người trong danh sách có thể đến xem và sửa khi việc của họ thay đổi.”
Bảo mở trang đầu. Tên hắn có đó, cùng tên Hổ và Thanh Nghi ở những lượt họ đã nhận. Các việc ngoài giếng, chuyển tin và nấu bếp được ghi riêng, không ép thành một công việc. Hắn đặt tập giấy vào ngăn bàn như bà dặn, rồi quay lại giúp mang cơm.
Cuối chiều, một người đi từ đường lớn vào làng dừng trước cổng. Anh nhìn bầu trời phía xa, hỏi có ai thấy những vệt sáng hiện trên đường chân trời lúc trưa không. Ông Thuận nói mình thấy một vệt, tưởng là nắng xuyên mây. Người đi đường bảo ở chỗ anh đứng có nhiều hơn, cách nhau rất xa; anh không biết chúng là gì.
Bà Mạnh ra hiên nghe. Bà nhìn về phía chân trời, nơi mây đang khép lại. Bảo nhớ lời bà nói về tám cửa còn lại. Hắn hỏi có phải chúng đã hiện ra không. Bà không trả lời ngay; bà nhờ người đi đường chỉ hướng và kể lại thời điểm. Thanh Nghi ghi lời anh, còn ông Thuận nói rõ mình chỉ thấy một vệt.
“Cửa chín đã đáp,” bà nói. “Những cửa khác có thể bắt đầu lộ ra. Ta cần nghe thêm từ người ở các nơi ấy.”
Người đi đường nhận một bát nước và ít cơm trước khi đi tiếp. Anh nói nếu gặp người có tin rõ hơn sẽ nhắn về từ đường. Bảo nhìn theo, không thấy vệt nào qua tầng mây lúc này. Hắn trở lại bếp, nơi nồi cháo vẫn còn ấm và Tín đang rửa chiếc vá lớn.
Họ trả bàn dài trước khi tối, mang theo chiếc chân và chốt bọc vải. Chủ nồi nhận lại chiếc nồi đã rửa. Cơm còn dư được chia theo lời những người muốn mang về; một ít gạo chưa dùng cất lại cho bữa sau. Thanh Nghi giao ca, Hổ cùng Bảo xem bát nước lần nữa.
Ngoài giếng, gió đi qua khe vẫn để hở. Từ nhà gần quầy thịt có người mang chiếc bát cháo đã ăn hết đến trả; Thôi thúc nhờ nói hôm nay chưa chẻ được củi. Bảo nhận bát, đáp rằng đống củi vẫn dưới mái, khi nào ông muốn xem thì hắn sẽ mang một khúc đến.
Hắn ngồi xuống bàn trực. Trong ngăn bàn là danh sách những người cùng giữ việc. Ngoài sân, mấy chiếc ghế chưa kịp cất còn đứng quanh bàn nhỏ. Bữa cơm đã đến được nhiều nhà, và từ con đường ngoài làng đã có người mang về câu hỏi đầu tiên về những vệt sáng ở xa.