Chương 415: Người Đi Và Người Ở Lại
Sáng hôm sau, Bảo mang lời mời đến nhà cửa xanh.
Bác giữ dây ngồi dưới mái hiên, hai chị em đang thay nước trong chiếc ấm. Bác nghe hắn đọc lại những điều ông Nghiêm nói, đặc biệt là người đến có thể kể chuyện hoặc chỉ ngồi nghe. Khi hắn đọc đến câu hỏi ai thay ca, bác đặt bát xuống.
“Ta muốn có người hỏi câu ấy,” bác nói. “Nhưng ta không muốn ai nhận lời thay ta.”
Người chị hỏi bác muốn gửi lời viết hay nhờ người nói. Bác chọn viết. Bảo trải giấy lên mặt bàn, đưa bút cho bác. Tay bác còn yếu, viết được vài chữ thì dừng. Cô em hỏi có thể chép giúp không. Bác đồng ý, đọc từng câu chậm rãi; sau đó cô đọc lại.
Bác muốn biết nếu có người đề nghị một người giữ tất cả các cửa, những người đang trực sẽ được hỏi trước hay không. Bác cũng muốn biết người ấy có thể nghe tin từ các nơi bằng cách nào. Cuối tờ giấy, bác ghi: *Ta đang nghỉ, hai người nhà và Hổ đang giúp trông giếng theo lượt.* Bác nhìn chữ *giúp* rồi bảo giữ nguyên; Hổ mới học một phần việc.
“Bác có muốn ghi tên mình không?” Bảo hỏi.
“Có. Họ phải biết ai hỏi nếu muốn trả lời.”
Người chị gấp giấy, không dán. Bác dặn ai mang đi thì đọc lại cho mình nghe trước. Bảo nhận, hỏi hai chị em có muốn dự cuộc gặp không. Cô em nói muốn ở nhà hôm ấy vì bác còn cần người; chị cô muốn đi nếu có người thay lượt trông giếng. Hổ đã học nhặt lá và xem chốt cùng cô em, nhưng cần thêm người biết việc ở gần để nếu có thay đổi thì gọi.
Bà Mạnh đến sau, đi cùng Dư An. Bà đã bàn với Hổ: anh có thể nhận lượt ngắn ngoài giếng cùng cô em, còn phòng trực do Thanh Nghi và Bảo thay nhau. Nếu người chị đi, cô sẽ trở về trước tối hoặc nhắn tin nếu phải nghỉ lại. Cô em nói mình có thể ở giếng lúc bác ngủ, nhưng không nhận thay cả ngày. Họ xem lại từng khoảng giờ, để trống những lúc chưa có người nhận.
Bảo hỏi: “Nếu con đi thì ai thay Thanh Nghi lúc chị ấy nghỉ?”
“Ta có thể nhận một lượt ngắn,” bà Mạnh nói. “Nhưng cần người gần đó biết gọi Hổ hoặc Dư An nếu ta mệt.”
Tín, đang bưng nước, đặt ấm xuống. Anh nhắc hôm trước mình muốn học cách xem bát và đèn, nhưng chưa nhận ca một mình. Bà Mạnh đề nghị chiều nay Tín ngồi cùng Thanh Nghi một lượt, xem và ghi theo lời nàng. Sau đó họ sẽ bàn anh có thể làm gì khi bà ở phòng.
Bảo nhìn tờ lịch. Lần đầu hắn thấy tên những người muốn đi và những người ở lại nằm trên cùng một trang. Không ai chỉ cần nói *ta đi* rồi để những ô khác tự đầy.
Trở về từ đường, hắn gặp ông Thuận từ chợ tới. Ông đã hỏi một người quen từng giao hàng cho quán đường lớn. Người ấy biết ông Nghiêm làm việc ở quán, nói ông thường ghi sổ thuê phòng và nhận hàng. Về người từ tông môn góp tiền, người quen chỉ nghe tên, chưa từng gặp, nên không xác nhận được vai trò của người ấy.
Ông Thuận cũng mang tin chuyến xe đã nhận thư hỏi chú Quý và chú Ba. Xe chưa trở lại; người ở bãi hàng nói đã thấy xe rời làng hôm trước, không biết nó đến trạm chưa. Người đàn ông giữ danh sách nghe xong, cảm ơn ông rồi nhờ không hỏi tiếp trong ngày. Ông muốn tập trung vào chuyến đi nếu sức cho phép.
Dư An xem chân ông sau bữa trưa. Ông đi được quanh gian chính với người nhà đỡ, nhưng đường đến quán xa hơn nhiều. Ông muốn thử ngồi xe một đoạn ra cổng, xem có đau không. Người nhà kiểm tra chăn, Hổ xem lại chốt. Họ đẩy ông đến đầu ngõ rồi trở lại. Ông nói chân không đau thêm, nhưng người mệt vì đường xóc.
“Ta vẫn muốn đi,” ông nói.
Người nhà hỏi ông muốn đi để tìm người chở dầu hay để nghe chuyện cửa. Ông đáp cả hai, nhưng nếu phải chọn, ông muốn hỏi những người ở các nơi khác cách họ tìm người đã rời nhà. Người nhà nói có thể đi cùng, mang nước và dừng nghỉ; nếu ông mệt giữa đường, hai người sẽ quay lại.
Bảo định đề nghị mình đẩy xe. Hắn nhìn lịch trực, thấy tên mình ở lượt buổi sáng ngày họp. Thanh Nghi đã nói có thể đổi, nhưng chưa hỏi Hổ và bà Mạnh đủ các lượt. Hắn hỏi mọi người xem có thể sắp được không, thay vì tự gạch tên.
Thanh Nghi bảo nàng muốn đi cùng vì đã nghe nhóm khách của tông môn trình bày. Hổ muốn ở lại nếu người chị bác giữ dây đi; anh đã học chỗ giếng, còn nàng chưa trông dây cùng bác. Bà Mạnh nhận một lượt tại phòng trực nhưng chỉ nếu hôm ấy đủ sức. Tín có thể ở gần bà, chưa nhận thay một mình.
“Còn con?” Bảo hỏi.
“Ngươi muốn nghe trực tiếp,” bà Mạnh nói. “Nếu những người khác đồng ý nhận các lượt này, ngươi có thể đi. Nhưng phải có cách về báo, không để người ở làng chờ tin mà không biết.”
Họ nhờ ông Thuận, người quen đường lớn, hỏi có chuyến xe nào về làng trước tối không. Nếu có, nhóm đi họp sẽ gửi lời qua người nhận chuyển; nếu không, họ tự về hoặc tìm chỗ nghỉ và nhắn khi có thể. Bảo không viết rằng chắc chắn sẽ về trước tối. Người chị bác giữ dây nói nếu trời mưa hoặc bác mệt, cô có thể đổi ý vào sáng hôm đi.
Chiều, Tín ngồi với Thanh Nghi trong phòng trực. Nàng chỉ dấu tạm trên bát, vị trí ngọn đèn và cuốn sổ ghi giờ. Anh nhìn một lượt rồi viết những gì thấy. Nàng hỏi nếu đèn tắt thì làm gì. Anh đáp sẽ gọi bà Mạnh hoặc Hổ, không tự sửa điều mình chưa biết; nếu cần đi gọi, nhờ người khác ở lại phòng.
“Còn khi nước xuống rõ?” nàng hỏi.
“Cũng gọi. Nhưng ta phải nhìn lại từ cùng chỗ để chắc mình không nhìn nhầm.”
Nàng bảo gọi trước nếu thấy thay đổi rõ, rồi cùng người biết việc nhìn lại; không cần đứng một mình quá lâu để tự chắc. Anh sửa câu trả lời trên giấy. Bà Mạnh ghé xem, nghe Tín đọc lại và đồng ý để anh ở gần bà trong một lượt hôm họp. Bà nói điều ấy chưa biến anh thành người nhận ca độc lập. Anh đáp mình cũng chưa muốn vậy.
Bảo mang bát nước đến, thấy ba người đang nhìn ngọn đèn. “Nó có gì khác không?”
“Không,” Tín đáp. “Ta đang học cách nhận ra khi nó khác.”
Bảo đặt bát xuống, hỏi mình có thể học việc trông dây với Hổ sau cuộc gặp không. Bà Mạnh đồng ý nếu bác giữ dây và người nhà thuận; việc nhận phòng trực không khiến hắn tự biết mọi việc ở giếng. Hắn viết một dòng nhắc, để sau khi trở về sẽ hỏi bác.
Cuối chiều, người đàn bà chăm Thôi thúc đến lấy ít gạo góp vào cháo ông. Bà nghe chuyện đoàn đi họp, nói ông muốn gửi một câu hỏi: người ở những nơi khác có còn chỗ bán thức ăn khi khách kéo đến đông không. Ông không muốn đi; ông đang tập đi vài bước quanh nhà và đã mệt.
“Thúc còn muốn chẻ củi không?” Bảo hỏi.
“Ông ấy bảo ngươi chẻ chưa đều. Nhưng hôm nay ông không gọi ngươi sang.”
Bảo định giải thích khúc gỗ có thớ xoắn. Hổ nhìn hắn, hắn đành ghi câu hỏi của Thôi thúc trước. Người đàn bà hỏi bữa họp có cần đem thêm gạo không. Tín nói chưa biết quán chuẩn bị được bao nhiêu, nhưng ông Nghiêm đã nhận hỏi; họ có thể mang một túi nhỏ phòng đường xa, không coi đó là phần đóng bắt buộc.
Ông Thuận trở lại cùng một tin cụ thể: có người giao hàng dự định rời quán về làng vào cuối chiều ngày họp. Người ấy đồng ý nhận một mẩu giấy nhắn nếu đoàn gặp được trước lúc xe đi. Ông không thể hứa xe sẽ chờ họ. Họ ghi tên người giao hàng và nơi gặp, chuẩn bị giấy nhắn chưa viết sẵn nội dung.
Đêm xuống, bà Mạnh đọc lại lịch tạm. Phòng trực có Thanh Nghi nhận buổi sáng, sau đó bà ngồi cùng Tín; Hổ ở gần giếng với người nhà bác giữ dây. Khi nhóm dự họp rời làng, một người hàng xóm nhận chuyển tin giữa hai chỗ nếu cần. Mỗi người được hỏi riêng và đồng ý cho lượt dự kiến; họ vẫn sẽ xác nhận lại sáng hôm đi.
Người đàn ông giữ danh sách, người nhà ông, Bảo và người chị bác giữ dây muốn đến quán. Thanh Nghi dự định ở làng buổi đầu, sau đó nếu có người thay và cuộc gặp còn tiếp tục, nàng sẽ cân nhắc đi sau; nàng không hứa. Bảo hỏi bà Mạnh có muốn gửi cuốn sổ cũ theo không.
“Không. Mang những câu hỏi mọi người đã đồng ý gửi. Còn sổ trực ở lại với người đang trực.”
Hắn gấp tờ câu hỏi của mình, đặt cạnh lời bác giữ dây và Thôi thúc. Ba tờ giấy không nói thay cả làng; mỗi tờ có người đã nhờ hoặc tự viết. Ông giữ danh sách xem lại bản vẽ bãi xe cũ, chọn mang một bản chép, để bản gốc trong ngăn bàn ở nhà.
Trước khi ngủ, Bảo ra giếng. Cô em nhà bác giữ dây đang nhận lượt từ người chị. Hai người đọc cho nhau nghe những gì đã thấy; Hổ đứng cạnh, nhắc chỗ lá mắc hôm trước. Bảo không xen vào. Đến khi họ xong, hắn kể dự định lên đường và hỏi có cần mang câu hỏi riêng nào nữa không.
Cô em nghĩ một lúc, bảo chỉ muốn biết người ở các nơi khác có được nghỉ khi mệt không. Bảo đưa giấy để cô tự viết. Cô viết ngắn hơn hắn tưởng: *Nếu người trực bị ốm, có ai nhận thay?* Hắn chờ mực khô rồi gấp lại.
Vào phòng trực, hắn nhìn chiếc bát lành và ngọn đèn. Ngày mai hắn có thể phải lên đường, nhưng trước hết còn một đêm ở đây. Hắn nhận sổ từ Hổ, ghi giờ, rồi ngồi xuống. Những tờ giấy chuẩn bị mang đi nằm trong túi vải ngoài cửa; những việc ở lại đã có người bắt đầu học cách giữ cùng nhau.