Chương 436: Người Viết Câu Hỏi
Lục Kính không mang câu trả lời đến trước.
Người đến là một bà già mặc áo chàm, xuống xe ở quán đầu làng. Bà tự giới thiệu với chủ quán là Lục Hòa và hỏi có thể gửi một lời nhắn cho Thanh Nghi không. Bà không yêu cầu được dẫn tới giếng, cũng không mang theo tập sổ.
Chủ quán nhận lời, nhờ người đưa nước sang từ đường. Thanh Nghi đang đổi ca với Bảo, nghe tên thì dừng bút. Nàng hỏi người đưa tin có thấy dấu nào trên thư hay không. Anh đáp bà khách không đưa thư, chỉ tự nói tên và muốn gặp nàng nếu nàng đồng ý.
Bảo nhìn nàng. “Chị có muốn đi không?”
“Có. Nhưng ta muốn gặp ở quán trước.”
Nàng hỏi Hổ có thể đi cùng không. Anh đã nhận lượt ngoài giếng sau bữa trưa, còn buổi sáng cô em và người chị nhà bác giữ dây có thể thay nhau. Hổ xác nhận với họ, rồi nhận đi. Bảo muốn đi, nhưng hắn đã nhận ca; bà Mạnh chưa đến, Tín đang giúp ở bếp. Thanh Nghi bảo nàng sẽ kể sau và hỏi trước khi chép lời người khách.
“Chị không phải kể nếu chị không muốn,” hắn nói.
“Ta biết. Nhưng nếu bà ấy là người chép câu trong sổ, chuyện đó liên quan tới các câu hỏi của chúng ta.”
Ở quán, bà áo chàm ngồi bên cửa sổ, một bát nước trước mặt. Nàng nhận ra dáng bàn tay đặt trên bàn trước khi nhìn rõ khuôn mặt. Bà già hơn người nàng nhớ, tóc đã bạc, nhưng ngón tay vẫn có một vết mực ở cạnh móng.
“Cô còn mang kiếm,” bà nói.
“Vâng.” Thanh Nghi ngồi xuống. “Bà là người đã ký tên dưới bản chép ở nhà sổ?”
“Ta từng chép một bản. Để ta xem chữ ký hoặc lời ghi thì mới biết cô hỏi bản nào.”
Nàng đưa bản chép dòng bên lề đã được người giữ sổ xác nhận. Bà đọc, đặt tay lên mép giấy. “Câu này ta viết. Nhưng đây là chữ của cô, không phải chữ ta.”
“Ta nhớ bà từng viết câu hỏi ở mép giấy.”
Lục Hòa mỉm cười. “Ta vẫn làm vậy. Trong sổ cũ, ta chép câu này sau khi nghe một người trực kể về lần họ phải giao việc khi người mang vật đi vắng.”
Hổ hỏi người ấy trực ở đâu. Bà nói không nhớ rõ tên nơi, chỉ nhớ có một bến nước và người kể không muốn tên mình nằm trong bản gửi về gia tộc. Bà đã ghi tên đó ở một tờ riêng, hiện không mang theo. Bà không khẳng định đó là cửa chín hay giếng làng Bảo.
“Người ấy đã chịu phần mất à?” Thanh Nghi hỏi.
“Người ấy nói khi một mối bị cắt, có người mất thứ họ nghĩ vẫn còn. Ta hỏi ai đã đồng ý, họ không trả lời được.”
Nàng nhìn bản chép. Câu ở lề bắt đầu từ một lời kể, không phải quy tắc đầy đủ. Nhưng nó cũng không phải nét chữ vô cớ. Nàng hỏi người kể có nói họ dùng cách gì để cắt mối không. Lục Hòa lắc đầu; người ấy chỉ nói việc đã xảy ra trước khi họ nhận ca, và họ muốn lần sau người nhận việc biết phải hỏi ai.
Hổ hỏi bà có biết chiếc nồi của Bảo không. Bà đáp mới nghe qua thư của Lục Kính, chưa từng nhìn thấy. Bà đến vì nhận được câu hỏi của Thanh Nghi về chữ ký, đồng thời nghe có lệnh dùng kiếm chém nồi. Người giữ sổ đã hỏi bà về ghi chú; bà muốn nói trực tiếp mình nhớ gì trước khi gia tộc dùng lời ấy để giải thích tờ lệnh.
“Bà biết người ra lệnh là Lục Trường?” nàng hỏi.
“Biết. Ông ấy đã gặp ta hôm qua.”
Lục Hòa nói Lục Trường hỏi bà có tài liệu nào cho phép cắt mối sau khi hỏi người chịu mất không. Bà trả lời câu ghi chú không phải một sự cho phép; nó nhắc người đọc phải tìm hiểu trước. Bà không biết đủ để nói chém nồi có thể cắt mối hay không.
“Ông ấy nói sẽ làm gì?”
“Ông ấy muốn xem tờ ghi người kể mà ta giữ. Ta chưa đưa, vì người đó không đồng ý để tên họ đi xa.”
Thanh Nghi hỏi bà có thể liên lạc người ấy không. Bà nói tờ ghi đã cũ, địa chỉ có thể không còn đúng; bà cần hỏi qua những người từng biết đường. Nếu người ấy hoặc người nhà muốn nói, bà sẽ xin họ tự quyết điều gì được kể. Nàng không xin tờ ghi riêng.
Hổ nghe rồi hỏi: “Bà đến đây một mình?”
“Có người chở ta đến quán. Họ đợi ngoài chợ, chiều đưa ta về.”
“Bà có biết lệnh chém nồi đã rút chưa?”
“Lục Trường nói sẽ chưa giao cho người khác trong lúc tìm thêm tin. Ông ấy chưa bảo ta đã rút.”
Thanh Nghi đặt tay lên vỏ kiếm. “Ta đã từ chối và chưa đồng ý trả kiếm. Bà có thể nói lại nếu ông hỏi ta đã đổi ý chưa.”
“Ta sẽ nói. Nhưng ta không thay ông ấy quyết lệnh.”
Nàng tin bà nhận câu hỏi, không nhầm điều đó với việc gia tộc đã thay đổi quyết định. Trước khi rời quán, nàng hỏi Lục Hòa có muốn nghe bác giữ dây kể câu người trực trước từng dặn không. Bà nói muốn nếu bác khỏe và đồng ý gặp. Hổ trở về nhà cửa xanh hỏi; bác đang thức, bảo có thể tiếp ở hiên sau khi ăn.
Bảo vừa giao ca khi họ về. Hắn nghe Thanh Nghi kể người khách tự nhận là người chép, đã nói câu ở lề dựa trên một lời kể. Nàng nói thêm bà chưa từng thấy nồi của hắn và chưa biết nơi người kể trực. Hắn hỏi có thể gặp bà không. Nàng đáp bác giữ dây đồng ý, họ sẽ gặp ở nhà cửa xanh; hắn có thể đi cùng nếu bác và bà khách không ngại.
Bà Mạnh tới sau, mang bản chép dòng trong sổ làng. Bà hỏi Lục Hòa có muốn nghe không. Bà khách nhận, đọc và nói ý gần với điều người kể từng nhắc, nhưng không biết hai bản có chung nguồn. Bác giữ dây kể câu mình nhớ: người mang nồi không trở lại thì người ở làng vẫn phải có cách giao ca. Bác nhấn mạnh không chắc từng chữ.
Lục Hòa nghe xong hỏi: “Khi bác nghỉ, ai nhận việc ngoài giếng?”
“Hai người nhà ta và Hổ giúp theo lượt. Có việc họ chưa học thì hỏi ta hoặc bà Mạnh.”
“Bác có muốn nghỉ hẳn không?”
Bác nhìn cô em đang đặt ấm xuống. “Ta muốn được nghỉ khi mệt. Còn muốn quay lại giếng hay không, để lúc ta đi được rồi nói.”
Bà khách gật, hỏi có thể ghi câu ấy không. Bác đồng ý nếu bà ghi tên mình, nhưng chưa cho chép tên hai người nhà. Bà viết trên tờ riêng, đọc lại, thêm rằng đây là lời bác nói hôm nay, không phải một quy định cho những người trực ở nơi khác.
Bảo hỏi: “Lục Trường có thể lấy câu của bác để nói đã hỏi người trực không?”
Lục Hòa nhìn bác. “Nếu ta chuyển, ta sẽ nói rõ bác đang kể việc của mình. Còn bác có muốn gửi cho Lục Trường không?”
Bác nghĩ một lúc rồi đồng ý gửi câu về quyền nghỉ, nhưng muốn giữ câu hỏi về chiếc nồi cho cuộc gặp có người ở làng. Người chị chép hai phần trên hai tờ. Bà khách nhận tờ được phép chuyển, không cầm tờ còn lại.
Thanh Nghi lấy thư từ chối mình đã gửi, hỏi bà có biết người ký thư đầu đã đọc chưa. Bà đáp chưa hỏi; Lục Trường chỉ nói đã nhận lời từ chối qua Lục Kính và có bản chép từ cuộc gặp. Bà không khẳng định phong bì gửi qua trạm đã đến tay người ký. Nàng đặt bản chép vào túi, nói mình vẫn không chém và chưa giao kiếm.
“Ta nghe,” Lục Hòa nói. “Cô có muốn ta chuyển nguyên câu ấy không?”
“Có. Nhưng xin nói đó là lời ta nói hôm nay, không phải lời của cả làng.”
Bà viết, đọc lại cho nàng. Hổ hỏi bà có thể cho biết người giữ sổ sẽ tìm gì tiếp không. Bà đáp họ đang tìm trang ghi lúc bản chép được làm, có thể giúp biết người ký là bà hay một người trùng tên. Hôm nay bà xác nhận câu hỏi dựa trên lời kể của mình, nhưng vẫn muốn người giữ sổ so chữ ký để không lấy ký ức thay cho trang giấy.
Bảo nhìn bàn tay vết mực. Thanh Nghi đã nhớ một người viết ở mép giấy; bây giờ người ấy ngồi trước mặt và tự nói câu ở lề là của bà. Hắn muốn hỏi nàng có nhận ra không, nhưng nàng đang nhìn tờ giấy bà vừa viết. Hắn đợi đến khi bà khách đứng dậy.
Trước khi đi, Lục Hòa hỏi có thể nhìn giếng từ hiên từ đường không. Bác giữ dây bảo cô em dẫn bà tới chỗ đã đón khách, không cho chạm dây. Bà đi chậm cùng Hổ, nhìn tấm chắn và lối ván. Bà không nói đó giống nơi người kể từng trực. Bà chỉ hỏi ai nhận lượt tối; cô em đáp người chị đã đồng ý, và nếu có việc sẽ gọi Hổ hoặc bà Mạnh.
Bà khách về quán trước chiều. Người chở xe đang đợi, nhận đưa bà về. Thanh Nghi tiễn đến cổng. Bà hỏi nàng có muốn gửi thư riêng cho người nhà nào không. Nàng lắc đầu, nói đã gửi câu hỏi và lời từ chối qua đường trạm. Bà nhận, không hỏi thêm nội dung riêng.
Khi xe khuất, Bảo hỏi: “Có phải người chị nhớ không?”
“Ta nhận ra bàn tay và cách bà nói về mép giấy. Nhưng ký ức của ta vẫn không chắc từng chữ.”
“Bà ấy nói câu trong sổ là của bà.”
“Ừ. Bà đã kể điều bà nhớ, còn người giữ sổ sẽ xem chữ ký.” Nàng nhìn con đường. “Ta muốn gặp bà lần nữa, không chỉ để hỏi về cái nồi.”
Buổi tối, bà Mạnh đọc bản chép cuộc gặp cho người đàn ông giữ danh sách và người nhà ông nghe. Ông hỏi người kể ở bến nước có thể biết các nhà rời làng không. Bà Mạnh đáp Lục Hòa chưa biết địa chỉ còn đúng; nếu người ấy muốn nói, bà sẽ hỏi. Ông đồng ý chờ, không yêu cầu đưa tờ tên riêng.
Hổ nhận ca. Bảo đưa anh bản ghi: Lục Hòa tự nhận viết ghi chú, câu ấy dựa trên lời một người trực, nơi trực và cách cắt mối chưa rõ. Hổ đọc lại, nhắc thêm bà chưa thấy chiếc nồi. Hắn viết thêm.
Ô Kê ngủ dưới ghế. Thanh Nghi cất kiếm rồi đặt tờ câu hỏi mới vào túi. Một người trong ký ức của nàng đã đến, ngồi cùng bác giữ dây và lắng nghe câu chuyện ở giếng. Lệnh vẫn chưa rút, phần gốc vẫn thiếu, nhưng giờ đây câu hỏi ở mép giấy đã có người kể vì sao mình viết nó.