Chương 23: Giá Của Một Lựa Chọn
Tới lúc Hòa Sinh Dược Hành đóng cửa, Tạ Tiểu Bảo vẫn chưa móc một trăm hai mươi đồng ra. Không phải hắn định quỵt, cũng không phải hắn chưa đủ xót. Mỗi lần nhìn Ô Kê, hắn vẫn thấy một trăm hai mươi đồng đang mọc hai chân đi qua đi lại trước mặt mình.
Nhưng khi chủ tiệm hỏi lần cuối: “Trả tiền hay đi chợ Tây?”, Tiểu Bảo đáp: “Đi chợ Tây.”
Ông lão áo nâu gật đầu như thể đã đoán trước. “Lý quản sự sẽ dẫn ngươi đi. Sáng mai giờ Mão có mặt.”
“Tiền công hôm nay thì sao?”
“Hai mươi đồng trừ vào nợ.”
“Vậy còn một trăm.”
“Đúng.”
“Nếu con bắt đủ ba lô giả?”
“Xóa nợ.”
“Nếu chỉ được hai?”
“Còn năm mươi.”
“Một?”
“Tám mươi.”
“Không lô nào?”
“Một trăm.”
Tiểu Bảo nhìn ông. “Vậy bắt được một lô còn nợ nhiều hơn làm thuê cả ngày?”
“Vì ta trả tiền cho kết quả, không trả cho sự cố gắng.”
Tiểu Bảo nghĩ một lúc rồi gật đầu. Câu này nghe khó lọt tai, nhưng hợp lý.
“Ngươi vẫn có thể đổi ý,” chủ tiệm nói thêm. “Bán cho ta ít thuốc trong túi, hôm nay sạch nợ.”
Tiểu Bảo kéo vạt áo che gói thuốc. “Không bán.”
“Vì nó quý?”
“Vì bà Mạnh cho con để dùng.”
“Thì khác gì?”
“Khác.”
Ông lão nhìn hắn một lúc, không hỏi thêm nữa.
Tiểu Bảo rời dược hành khi trời đã tối. Trên đường về quán trọ, hắn mua hai cái bánh nhân rau hết bốn đồng, không có thịt. Ngày hôm nay xót tiền như vậy là đủ rồi. Về phòng, hắn ăn một cái, cái còn lại bẻ đôi: một nửa để dành sáng mai, nửa kia đặt trước mặt Ô Kê.
Con gà nhìn miếng bánh, không mổ ngay.
Tiểu Bảo khoanh tay. “Biết xấu hổ rồi à?”
Ô Kê mổ miếng bánh.
“…Là ta nghĩ nhiều.”
Hắn lấy mẩu than ra sửa sổ tiền: 262 thành 258. Hai mươi đồng công hôm nay chưa kịp vào tay đã bị trừ thẳng vào nợ, nợ còn một trăm. Tiểu Bảo viết thêm một dòng: “Dương Tủy Tử: -100.” Hắn nhìn con số rất lâu, rồi gạch chữ “-100” đi, viết lại thành “Nợ: 100.”
Hai cách viết khác nhau. Tiền mất là mất hẳn, còn nợ thì vẫn còn cách trả. Tiểu Bảo thích cách thứ hai hơn.
Sáng ngày thứ bảy, hắn tới Hòa Sinh Dược Hành sớm hơn giờ Mão nửa khắc. Lý quản sự đã đứng chờ ngoài cửa cùng một chiếc xe lừa nhỏ. Trên xe có cân đồng, hộp dao mỏng, mấy cái chén sứ, giấy ghi chép và một chiếc kính lúp gắn cán đồng.
Ô Kê vừa thấy xe đã định nhảy lên. Tiểu Bảo túm cổ nó lại. “Hôm nay ngươi phải cách mọi thứ có giá ít nhất ba bước.”
“Để nó ở tiệm không được sao?” Lý quản sự hỏi.
“Không được.”
“Vì sao?”
“Ở tiệm còn nhiều thứ có giá hơn.”
Lý quản sự nhìn hắn một lúc rồi gật gù. “Có lý.”
Chợ Tây nằm sát bến hàng phía tây Thanh Hà. Không giống chợ thường bán rau thịt, nơi này phần lớn là dược liệu, da thú, khoáng vật và vật tư cho tu sĩ cấp thấp. Không khí đặc quánh mùi khô, mùi cay, mùi đất và mùi dầu bảo quản. Người mua ở đây không chỉ hỏi giá: họ bẻ rễ, cạo vỏ, nhỏ nước, đốt thử, có người còn áp một viên đá sáng lên dược liệu rồi nhìn màu. Tiểu Bảo quan sát rất kỹ.
Lý quản sự dẫn hắn tới quầy đầu tiên. Một người béo mặt tròn đã đứng chờ sẵn cạnh sáu bao dược liệu. “Lão Lý, hàng hôm nay sạch lắm. Đông Lĩnh mới chuyển xuống.”
Lý quản sự chẳng thèm đáp lời quảng cáo, chỉ mở bao đầu tiên. “Xích Dương Quả khô, hai trăm cân.”
Những quả đỏ nâu giống hệt nhau, cuống đã cắt gọn. Lý quản sự lấy ngẫu nhiên ba quả bổ ra, ruột vàng nhạt. “Ổn.” Ông chuyển sang bao thứ hai, nhưng Tiểu Bảo vẫn nhìn bao đầu.
“Khoan đã.”
Lý quản sự dừng tay. Người bán cười: “Tiểu đệ có gì chỉ giáo?”
Tiểu Bảo thò tay xuống sát đáy bao, lấy ra một quả. “Quả này.”
Bổ ra, ruột trắng hơn một chút. Người bán nói ngay: “Cùng loại cả, quả này non hơn chút thôi.”
Tiểu Bảo đưa lên ngửi, rồi chấm đầu ngón tay vừa chạm vỏ lên lưỡi. Mặn. Hắn lấy một chén nước, thả quả vào, một lớp màu đỏ rất mỏng loang ra.
Lý quản sự biến sắc. Người bán vội vàng: “Bảo quản bằng dược thủy đấy—”
“Dược thủy nào có chu sa?” Lý quản sự hỏi.
Không ai đáp. Tiểu Bảo lật thêm mấy quả dưới đáy bao, cả ba đều bị nhuộm. Lớp trên là hàng thật, lớp dưới trộn quả dại phơi khô rồi nhuộm đỏ.
Lý quản sự ghi một nét vào sổ. “Không nhận lô này.”
Mặt người bán đỏ bừng. “Chỉ có vài quả—”
“Không nhận.” Ông quay lưng đi, Tiểu Bảo theo sau.
Ra khỏi quầy, Lý quản sự hỏi: “Ngươi nhận ra bằng cách nào?”
“Quả thật có dầu thơm ở cuống, quả dưới đáy không có.”
“Ngươi từng thấy Xích Dương Quả rồi?”
“Chưa.”
“Vậy sao biết?”
“Hạt Dương Tủy Tử hôm qua có mùi gần giống.”
Lý quản sự im một lúc. “Nhớ mùi nhanh thật.”
“Bà Mạnh bảo mũi là thứ dùng miễn phí, không dùng thì phí.”
“Bà Mạnh nhà ngươi nói lắm câu lạ thật.”
Tiểu Bảo thấy bình thường.
Quầy thứ hai bán vỏ Hương Cốt. Hàng trông rất sạch, mùi đúng, màu đúng. Lý quản sự kiểm bốn lần không thấy gì, Tiểu Bảo cũng không thấy. Hắn không cố đoán bừa, không biết thì nói không biết. Quầy thứ ba là một bà cụ bán rễ Tử Tủy Căn, Tiểu Bảo kiểm rất lâu, vẫn là hàng thật. Quầy thứ tư bán Thanh Tâm Diệp, cũng thật.
Tới trưa, hắn mới bắt được đúng một lô giả. Món nợ trong đầu vẫn còn nguyên một trăm.
Lý quản sự lấy trong túi xe ra một cái bánh. “Ăn đi.”
“Có tính tiền không?”
“Bao bữa.”
Tiểu Bảo nhận ngay. Ăn được nửa cái, hắn liếc sang Ô Kê. Con gà đang đứng cách xe đúng ba bước. Lần đầu tiên Tiểu Bảo thấy nó nghe lời lâu tới vậy. Có lẽ một trăm hai mươi đồng cũng dạy dỗ được gà.
Buổi chiều, họ tới khu hàng dược đã qua chế biến. Đây mới là chỗ khó. Rễ có thể ngâm dầu, lá có thể hấp lại, bột thuốc có thể trộn bột thường. Lý quản sự dùng kính lúp nhiều hơn, còn Tiểu Bảo thì dùng tay và mũi.
Ở một quầy bán Hương Cốt Bì, hắn cầm một mảnh vỏ lên bẻ. Rắc. Tiếng rất giòn, đúng như hàng thật lúc sáng. Nhưng khi cạo lớp trong, móng tay hắn dính một lớp bột trắng. Tiểu Bảo đưa lên lưỡi: đắng, rồi mặn.
“Có muối.”
“Vỏ cây phơi gần biển,” chủ quầy nói.
Tiểu Bảo hỏi: “Thanh Hà gần biển à?”
Người kia nghẹn họng. Lý quản sự lấy một mảnh khác ngâm vào nước, vỏ nở ra nhanh bất thường. Bên trong là loại vỏ nhẹ hơn, đã ngâm nước muối rồi ép khô cho nặng cân.
“Lô thứ hai,” Lý quản sự ghi sổ.
Tiểu Bảo tính ngay trong đầu. Thêm một lô nữa, đúng giao kèo thì nợ còn năm mươi. Chỉ cần thêm một lô. Nhưng từ đó tới cuối chợ, lô nào cũng sạch. Tiểu Bảo càng kiểm càng thấy khó chịu. Không phải hắn mong người ta bán đồ giả, nhưng đã được hai mà dừng lại ở hai thì chẳng khác gì đánh rơi năm mươi đồng ngay trước cửa.
Lý quản sự nhìn mặt hắn. “Đừng cố tìm hàng giả trong hàng thật.”
“Con biết.”
“Biết mà mắt ngươi cứ nhìn như muốn ép nó phải giả.”
Tiểu Bảo thở ra. “Còn mấy quầy?”
“Hai.”
Quầy áp chót chỉ bán dược liệu thường, không có vấn đề gì. Quầy cuối cùng nằm sát kho bến sông, bán hàng gom từ nhiều vùng. Trên bàn đặt ba sọt lá đã bó sẵn.
“Nguyệt Tức Diệp vùng bắc, từ bốn mươi năm trở lên,” người bán nói.
Tiểu Bảo khựng lại, Lý quản sự cũng quay sang nhìn hắn. Mới hôm trước, ông chủ Từ Ký vừa nhận ra mảnh lá trong thuốc của bà Mạnh là Nguyệt Tức Diệp ít nhất sáu mươi năm. Tiểu Bảo chưa biết cây tươi trông thế nào, nhưng mùi lá khô thì hắn nhớ.
Hắn cầm một chiếc lá lên ngửi. Gần giống, rất gần, nhưng thiếu một thứ gì đó mà hắn không gọi tên được. Mảnh lá trong gói thuốc bà Mạnh có một hơi lạnh rất nhẹ sau vị ngọt, còn lá này chỉ có ngọt.
“Có loại nào khác giống nó không?” hắn hỏi.
“Nguyệt Hình Thảo,” Lý quản sự đáp. “Rẻ hơn gần mười lần. Lá non trông rất giống, nhưng gân lá khác.”
Ông lấy kính lúp soi. Gân đúng, ít nhất nhìn bên ngoài là đúng. Tiểu Bảo bẻ một góc lá, chỗ gãy mềm quá. Hắn thả vào nước, không thấy màu lạ.
Người bán bắt đầu mất kiên nhẫn. “Các vị mua thì mua đi. Hàng của ta có giấy kiểm định đàng hoàng.”
Tiểu Bảo nhìn bó dây quanh sọt. Dây gai còn mới, nhưng ở nút thắt phía dưới có kẹp một mẩu giấy dầu cũ. Hắn cũng không hiểu sao mắt mình lại dừng ở đó. Mẩu giấy dầu đen ở mép, và có mùi dầu, thứ mùi hắn đã ngửi quá nhiều ở Hắc Nha Pha.
Tiểu Bảo rút mẩu giấy ra. Không phải vì dấu chim, hắn chưa thấy dấu gì cả, chỉ vì mùi dầu. Bên trong tờ giấy có một hàng chữ nhỏ: “Nguyệt Hình, hấp sương ba lần, ép gân.”
Lý quản sự đọc xong, mặt lạnh tanh. Người bán tái mét.
Tiểu Bảo cầm chiếc lá lên lần nữa. “Ép gân là sao ạ?”
“Lúc hấp nóng thì dùng khuôn ép, khiến gân lá rẻ thành hình gần giống hàng thật,” Lý quản sự nói.
“Còn mùi?”
“Ướp bằng dịch Nguyệt Tức thật.”
“Vậy nên mới chỉ giống mùi đầu.”
“Ừ.”
Lô thứ ba. Tiểu Bảo không cười. Hắn chỉ cảm thấy con số một trăm trong đầu đang chậm rãi bị gạch đi, người nhẹ bẫng hẳn.
Lý quản sự thu mẩu giấy dầu làm bằng chứng. Người bán lập tức bỏ quầy chạy tót vào kho. Hai người của dược hành đuổi theo, nhưng Tiểu Bảo không tham gia. Sườn hắn chưa lành, mà việc của hắn cũng đã xong.
Hắn cúi xuống nhặt sợi dây buộc sọt bị bỏ lại. Trên nút dây có một miếng chì nhỏ bằng móng tay, một mặt trơn, mặt kia có vết ép rất mờ. Tiểu Bảo dùng ngón cái lau lớp dầu đi. Một con chim, chỉ xòe một cánh.
Tay hắn khựng lại. Xung quanh, chợ vẫn ồn ã như cũ: tiếng gọi giá, tiếng xe kéo, tiếng chuông cân. Nhưng trong đầu Tiểu Bảo lại hiện về căn mỏ tối tăm, cái bình Tán Linh Tán, miếng giẻ dưới ghế Phùng Mộc và tấm thẻ đồng bên hông người áo xanh đen. Cùng một hình.
Hắn chưa đưa miếng chì cho Lý quản sự ngay, chỉ hỏi: “Lô này từ đâu tới?”
Lý quản sự giở sổ giao hàng. “Qua tay hai người trung gian. Người ghi tên cuối cùng là một thương lái ở bến Tây. Không có tên nguồn gốc ban đầu.”
“Thuốc giả mà cũng có người làm lớn vậy sao?”
“Có tiền thì việc gì cũng có người làm lớn.”
Tiểu Bảo nhìn miếng chì trong tay. Câu ấy hợp với Thanh Hà hơn hắn muốn.
Lý quản sự quay lại. “Ngươi tìm thấy gì vậy?”
Tiểu Bảo giơ miếng chì lên. “Dấu này.”
Quản sự cầm lấy xem. “Không biết.”
“Con từng thấy rồi.”
“Ở đâu?”
Tiểu Bảo nghĩ ngợi. Không phải hắn không tin Lý quản sự, nhưng chuyện Hắc Nha Pha dính tới Tống Ký, tù binh và kẻ thuê người đứng đằng sau. Nói hết giữa chợ chẳng có lợi gì. “Ở một lô hàng khác.”
Lý quản sự nhìn hắn một thoáng, không ép. “Đem về cho chủ tiệm xem.”
“Ừ,” Lý quản sự gật đầu.
Khi họ quay về Hòa Sinh Dược Hành, trời đã ngả chiều. Nghe Lý quản sự báo đủ ba lô giả, chủ tiệm lấy sổ nợ ra, dùng bút gạch một đường ngang qua con số 120. “Xong.”
Tiểu Bảo nhìn vệt mực. “Xong thật à?”
“Ngươi muốn nợ tiếp?”
“Không.”
“Vậy là xong.”
Tiểu Bảo thở phào. Hai trăm năm mươi tám đồng vẫn còn nguyên trong túi, thuốc của bà Mạnh vẫn còn, món nợ thì không còn. Hắn đã trả nó bằng một ngày công và những gì mình biết. Không xót như trả tiền, nhưng cũng chẳng phải miễn phí.
Tiểu Bảo đặt miếng chì dấu chim lên bàn. Nụ cười của chủ tiệm nhạt đi. “Cái này lấy ở đâu ra?”
“Trên lô Nguyệt Hình giả.”
Ông lão không trả lời ngay, ngón tay gõ một nhịp lên mặt bàn. “Ngươi nói từng thấy nó?”
Tiểu Bảo gật: “Ừ.”
“Ở đâu ra?”
Tiểu Bảo nhìn ông. “Trên đường tới Thanh Hà.”
Chủ tiệm nhìn dấu chim thêm một lúc, rồi đẩy nó về phía Tiểu Bảo. “Giữ lấy.”
“Ông biết nó?”
“Không chắc.”
“Không chắc cái gì?”
“Không chắc nên ta mới không nói.”
Tiểu Bảo ghét nhất kiểu người lớn nói nửa câu. Nhưng lần này hắn không cãi, vì chính hắn cũng vừa nói nửa câu.
Hắn cất miếng chì vào túi hành lý, cạnh mảnh gốm vỡ có dấu chim nhặt được ở Hắc Nha Pha. Hai vật từ hai nơi khác nhau, một ở Hắc Nha Pha, một ở chợ Tây Thanh Hà, cùng mang hình một con chim xòe một cánh. Tiểu Bảo không biết chủ nhân của nó là ai, nhưng ít nhất hắn đã biết một chuyện.
Con đường từ Hắc Nha Pha vào Thanh Hà không hề đứt đoạn như cây cầu đã cháy. Nó chỉ đổi từ đường núi thành đường hàng hóa.